ଏହି ସମୟରେ ମଥୁରା ନଗରରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଉତ୍ସବ ଚାଲିଥିଲା। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ନଗର ପ୍ରବେଶ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, କିଛି ମହିଳା ନିଜ ଭୋଜନ ଅଧୂରା ଛାଡ଼ି, ପର୍ବ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରଖି, ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଭୁଲି, ଦୌଡ଼ି ଆସିଥିଲେ। ଅନେକ ମାଆମାନେ ଶିଶୁମାନେ ଦୁଧ ଖାଉଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଇଁଥିବାଠାରୁ ଉଠି, ଏହି ଦୂତି ଶୁଣି, ଶିଶୁମାନେ ଛାଡ଼ି ଦୌଡ଼ି ଆସିଥିଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କମଳନୟନ, ସାହସିକ ଚଞ୍ଚଳ ଦୃଷ୍ଟି, ମୃଦୁ ହାସି ଦେଖି ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ମନ ହରାଇଦେଲେ। ସେମାନେ ମନରେ ଏତେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ, ଯେପରିକି ଏକ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ଯେପରି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଭୁଲିଗଲେ, ଚିତ୍ତ ଶାନ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କର ମୁହଁରେ ଆନନ୍ଦ ଫୁଟି ଉଠିଲା, ସେମାନେ ଗୃହମାଳିକାର ଛାଦରେ ଚଢ଼ି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଉପରେ ଫୁଲ ଝଡ଼ାଇ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇଲେ। ସେହି ସମୟରେ ନଗରର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଦହି, ଅକ୍ଷତ, କଳଶ, ମାଳା, ସୁଗନ୍ଧିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପହାର ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ। ନଗରବାସୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ କହିଲେ, "ଗୋପୀମାନେ କେତେ ତପସ୍ୟା କରିଥିବେ, ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଦୁଇ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଛନ୍ତି! ସେମାନେ ମାନବ ଜଗତର ମହାଉତ୍ସବ।" ଏଭଳି ଯିବା ସମୟରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ—ଗଦାର ଭାଇ—ଏକ ଧୋବିକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସେଠାରେ ରଙ୍ଗ ଲଗାଇଥିବା ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଦେଖି, ଧୋବିଠାରୁ ଉଚିତ ବସ୍ତ୍ର ମାଗିଲେ। କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, "ଏହି ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଆମକୁ ଦିଅ, ଆମେ ଯୋଗ୍ୟ। ଦାନ କଲେ ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ପାଇବ।" କିନ୍ତୁ ରାଜାଙ୍କ ଦାସ ଧୋବି ଅହଂକାରରେ ତାଙ୍କୁ ଅସମ୍ମାନ ଓ କ୍ରୋଧରେ କହିଲା, "ଏହି ବସ୍ତ୍ର ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ତୁମେ କାହିଁକି ରାଜାଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଚାହୁଁଛ? ଏମିତି ଚାହିଲେ ବଞ୍ଚିପାରିବ ନାହିଁ, ରାଜସଭାର ଲୋକମାନେ ବନ୍ଧନ, ହତ୍ୟା, ଓ ଛିନି ନେବାରେ ଗର୍ବିତ।" ଏହି ଅଭିମାନ ଶୁଣି, ଦେବକୀନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ନିଜ ହାତରେ ଧୋବିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡୁ ଉଡ଼ାଇଦେଲେ। ଧୋବିଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ତାଙ୍କ ଗାଁଠି ଛାଡ଼ି ଭୟରେ ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ଭାଗିଗଲେ। ଅଚ୍ୟୁତ ଏହି ବସ୍ତ୍ର ନେଇ, ନିଜେ ଓ ବଳରାମ ପସନ୍ଦ କରିଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ, ଅବଶିଷ୍ଟ ବସ୍ତ୍ର ଗୋପମାନେ ଦେଇ, କିଛି ମାଟିରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ତାପରେ ଗୋଟିଏ ସୁଇମାନେ ଆସି, ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ରଙ୍ଗିନ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଉପଯୁକ୍ତ ଆଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧାଇ ଦେଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଏହି ନୂତନ ଶୋଭାରେ ଏମିତି ଅଦ୍ଭୁତ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଏକ ଧଳା ଓ ଏକ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ଯୁବ ହାତୀ ଉତ୍ସବରେ ଶୋଭିତ। ଭଗବାନ ଏହି ସୁଇକୁ ତାଙ୍କ ସମାନ ରୂପ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗ୍ୟ, ଶକ୍ତି, ଶାସନ, ସ୍ମୃତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟ ଦେଇ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ। ତାପରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ସୁଦାମା ମାଳାକାରଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ। ସେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶିର ଭୂମିରେ ଲଗାଇ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ପରେ ସେ ଅସନ ଆଣି, ପାଦ ପରିଷ୍କାର ଜଳ, ଉପହାର, ମାଳା, ତାମ୍ବୁଳ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ସୁଦାମା କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନରେ ମୋର ଜନ୍ମ ସଫଳ ହେଲା, ବଂଶ ପବିତ୍ର ହେଲା, ପୂର୍ବଜ ଓ ଦେବତାମାନେ ଖୁସି। ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ, ଲୋକମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଅଂଶରୂପେ ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି କେବେ ପ୍ରାଣପାତି ନୁହେଁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମଦୃଷ୍ଟି, ଆପଣଙ୍କ ଉପାସନା କରୁଥିବା ବା ଉପାସ୍ୟ ନିଜେ ହେଉଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ। ଏବେ ଆଦେଶ ଦିଅ, ମୁଁ କଣ କରିବି? ଆପଣଙ୍କ ଉପଦେଶ ହିଁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ କୃପା।" ଏଭାବେ ଭାବି, ସୁଦାମା ଆନନ୍ଦରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଳା ଦାନ କଲେ। ଏହି ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଖୁସି ହେଇ, ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ। ସୁଦାମା ନିଜ ନିଷ୍ଠା, ଭକ୍ତି, ଭଗବତ୍ସଖ୍ୟତା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି କୃପା ଚାହିଲେ। ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ, ବଂଶବୃଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି, ଦୀର୍ଘାୟୁ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଶ୍ରୀ ଦେଇ, ବଳରାମ ସହିତ ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହିପରି ଦ୍ୱାରକାଧୀଶଙ୍କ ମଥୁରା ପ୍ରବେଶ ଓ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର 'ନଗରପ୍ରବେଶ' ଅଧ୍ୟାୟ ଏଠି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ପରେ ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ଏବେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୁବ୍ଜାଙ୍କୁ କୃପା କରିବେ, ଧନୁର୍ଭଙ୍ଗ କରିବେ, ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧ ଅରେନା ପ୍ରସ୍ତୁତି ଦେବେ। ଏହି ସମୟରେ ମାଧବ ରାଜପଥରେ ଯିବା ସମୟରେ, ଏକ ଲଡ଼ିକି—ତିନିଠାରୁ ଏକ ଭାଙ୍ଗା କୁବ୍ଜା—ଏକ ଚମକୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ଉଙ୍ଗୁର ଭର୍ତ୍ତି ଦେଇଁ ଯାଉଥିଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ହସି, ସେଉଁଠି ଗଲେ ଓ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ କିଏ? ଏହି ସୁଗନ୍ଧିତ ଚନ୍ଦନ କାହା ପାଇଁ? କାହାର ଦାସୀ? ଆମେ ଦୁଇଁଜଣ ଉପରେ ଏହା ଲଗାଇଦିଅ, ତୁମର ଭାଗ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଉଦୟ ହେବ।" ସେ ଦାସୀ କୁବ୍ଜା କହିଲେ, "ହେ ସୁନ୍ଦର, ମୋ ନାମ ତ୍ରିବକ୍ରା। ମୁଁ କଂସଙ୍କ ଦାସୀ, ଏହି ଚନ୍ଦନ ତିଆରି କରି ଦେଉଛି, ଏହା ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ତୁମେ ଦୁଇଁଯିଏ ଏହି ଉପଯୁକ୍ତ, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ।" ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ରୂପ, ମାଧୁର୍ୟ, ହାସ୍ୟ, ଭାଷା ଓ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମନ ହରାଇ, ସେ ଦୁଇଁଯିଏ ଉପରେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଦେଲେ। ଏହି ଚନ୍ଦନ ତାଙ୍କର ଗୌରବ ଅଧିକ ବଢ଼ାଇଲା, ଦୁଇଁଯିଏ ଅଧିକ ମନୋହର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ପ୍ରଭୁ ଖୁସି ହୋଇ, କୁବ୍ଜାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସଫଳ କରିବାକୁ, ତାଙ୍କ ଦେହ ସିଧା କରିବା ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ନିଜ ପାଦ ତାଙ୍କ ପାଦ ଉପରେ ରଖି, ହାତରେ ମୁଣ୍ଡୁ ଉପରେ ଧରି, ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ସିଧା କରିଦେଲେ। ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ କୁବ୍ଜା ଦେହ ଏମିତି ଶୋଭାମୟ ହେଲା, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କର ଶରୀର ଗଠନ, ନିତମ୍ଭ, ସ୍ଥନ ଏବଂ ରୂପ ଅଦ୍ଭୁତ ହୋଇଯିଲା। ଏବେ ସେ ଶୋଭା, ଗୁଣ ଓ ଦାନଶୀଳତାରେ ଭରିଥିବା, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଚାଦର ଟାଣି, ହସି, ଅନୁରାଗରେ କହିଲେ, "ନାୟକ, ମୋ ଘରେ ଚଳ, ତୁମକୁ ଛାଡ଼ିପାରିବି ନାହିଁ। ମୋର ହୃଦୟ ତୁମେ ନେଇଛ, ଦୟାକରି ଆସ।