ମଥୁରା ନଗରର ରାସ୍ତା ଓ ଘରମାନେ ବିଶେଷ ଭାବେ ସଜାଯାଇଥିଲା। ଦ୍ୱାରମାନେ ଓ ଘରଗୁଡ଼ିକ ଦହି ଓ ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିବା ପୂର୍ଣ୍ଣ କଳଶ, ମାଳା ଓ ଦୀପର ଶାରୀ, କୋମଳ ପତ୍ର, କଦଳୀ ଗଛର ଗୁଛ ଓ ବିବିଧ ପତାକା ଓ ବନ୍ଦନାବର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଆଲଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା। ବସୁଦେବଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ରାଜପଥ ଦେଇ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ୍ତା ନଗରର ମହିଳାମାନେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଘରର ଛାତ ଉପରକୁ ଚଢ଼ିଗଲେ, ମନରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସାହ ଓ ଆନନ୍ଦ ଭରିଗଲା। କେହି ତ୍ୱରାରେ ଭୁଲ୍ଭାବେ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, କେହି ଅଧଉପରେ ପିନ୍ଧି ଥିଲେ, କେହି ଗୋଟିଏ କଣ୍ଠା, କେହି ଗୋଟିଏ ପାଉଜା ମାତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, କେହି ଗୋଟିଏ ଆଖିକୁ କାଜଳ ଲଗାଇ ଅନ୍ୟଟିକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ। କେହି ମହିଳା ଖାଇବା ଛାଡ଼ି ଉତ୍ସବ ଅଧଉପରେ ରଖି ଅସ୍ନାନ କରି ଚାଲିଆସିଥିଲେ, କେହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଘୁମୁଠୁ ଉଠି ଅପରିପକ୍ୱ ଶିଶୁମାନେକୁ ଛାଡ଼ି ଦୌଡ଼ିଆସିଥିଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କମଳ ଆଖି, ଶୂରତା ଭରା ଚାହାଣି ଓ ମୃଦୁ ହାସ୍ୟରେ ସେମାନେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମନ ହରିନେଲେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଦିଗ୍ଭ୍ରମିତ ମଦୋନ୍ମତ ହସ୍ତୀ ପରି ଚାଲିଥିଲେ, ଯାହା ମହିଳାମାନଙ୍କ ଆଖିକୁ ଆନନ୍ଦ ଓ ହୃଦୟକୁ ପ୍ରସନ୍ନତା ଦେଇଲା। ପୁନିପୁନି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଏବଂ କଥା ଶୁଣି ମହିଳାମାନେ ମନରେ ଗର୍ବ ଅନୁଭବ କରି, ହସ୍ୟ ଚାହାଣିରେ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଆଖି ଦ୍ୱାରା ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ତାଙ୍କର ଚର୍ମ କୁଞ୍ଚିତ ହେଲା, ଦୁଃଖ ସମସ୍ତ ଭୁଲିଗଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମୁହଁ ଆନନ୍ଦରେ ବିକାଶ ହେଲା, ଘରର ଛାତ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଦୁଇଭାଇ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଉପରେ ଫୁଲ ଝରାଇ ଶୁଭକାମନା ଦେଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବି ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଦହି, ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ, ଜଳପାତ୍ର, ମାଳା, ସୁଗନ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ଦୁଇଭାଇଙ୍କ ପୂଜା କଲେ। ନଗରବାସୀମାନେ କହିଲେ, “ଗୋପୀମାନେ କେଉଁ ମହାତପ କରିଥିଲେ, ଯେ ସେମାନେ ଏହି ଦୁଇ ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିପାରୁଛନ୍ତି? ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟଜାତିର ପାଇଁ ଏକ ମହାଉତ୍ସବ।” ଏପରେ, କୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଗଦାଙ୍କ ଜ୍ଞାତା, ଏକ ଧୋବୀକୁ ଦେଖିଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଭଲ ମଣିଷ, ଆମକୁ ଅନୁକୂଳ ଓ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଦିଅ। ଆମେ ଏହା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ଦେଇଲେ ତୁମ ପରମ ମଙ୍ଗଳ ହେବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭଗବାନଙ୍କ ଏହି ଅନୁରୋଧରେ ରାଜାଙ୍କ ଚାକର ଅହଂକାର ଭରା ହେଇ ଅବମାନନା ଓ କ୍ରୋଧ ସହିତ କହିଲା, “ଏହି ବସ୍ତ୍ରମାନେ ତ କେବଳ ଅରଣ୍ୟ ଓ ପାହାଡ଼ ରୁହୁଥିବାମାନେ ପାଇଁ। ତୁମେ ଏତେ ଦୁଃସାହସୀ ହୋଇ କିପାଇଁ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ଚାହୁଁଛ? ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଯାଅ, ଏଭଳି ଅନୁରୋଧ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିନାହିଁ, ଜୀବନ ଚାହୁଁଥିଲେ। ରାଜପରିବାର ଅହଂକାରୀ, ବନ୍ଧି ଦେଇଥାନ୍ତି, ମାରିଦେଇଥାନ୍ତି, ଲୁଟିନେଇଥାନ୍ତି।” ଏପରି ଅଭିମାନ ଓ ଦମ୍ଭ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ପରେ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ହାତରେ ଧୋବୀର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ। ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ତଙ୍କ ବସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି ସବୁଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ। ଅଚ୍ୟୁତ ବସ୍ତ୍ର ନେଲେ। ଏହି ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ଆପଣମାନେ ଭଲ ପାଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଶେଷ ଅଂଶ ଗୋପମାନେକୁ ଦେଲେ, କିଛି ଭୂମି ଉପରେ ରଖିଦେଲେ। ଏପରେ ଏକ ସୁସ୍ନାତକ ତାନ୍ତି, ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଦୁଇଭାଇ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗ ଓ ଉପଯୁକ୍ତ ଆକୃତିର ବସ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଏହି ନୂତନ ଆଲଙ୍କୃତ ବସ୍ତ୍ରରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ, ଦୁଇ ଯୁବ ହସ୍ତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ—ଗୋଟିଏ ଧଳା, ଗୋଟିଏ କଳା। ଭଗବାନ ତାନ୍ତିକୁ ତାଙ୍କ ଦେହ ଭଳି ଆକୃତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗ୍ୟ, ଶକ୍ତି, ଶାସନ, ସ୍ମୃତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ଦେଇ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ। ତାପରେ ସେମାନେ ସୁଦାମା ମାଳାକାରଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ। ସେ ଦେଖି ମାଥା ଝୁକାଇ ଶିରୋନମନ କଲେ, ଆସନ ଦେଇ, ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାରରେ ସମ୍ମାନ କଲେ, ମାଳା, ତାମ୍ବୁଳ ଓ ଗନ୍ଧ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ। ସୁଦାମା କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣମାନେ ଆସି ମୋ ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ କଲେ, ମୋ ବଂଶ ପବିତ୍ର ହେଲା, ପୂର୍ବଜ ଓ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ। ଆପଣମାନେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ପରମ କାରଣ, ଲୋକକଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଅଂଶରୂପେ ଅବତରିଛନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକ ସମାନ, ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ପ୍ରେମୀ, ଯେଉଁମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି କିମ୍ବା ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି। ଏବେ ଆପଣଙ୍କ ଦାସକୁ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ—ମୁଁ କ’ଣ କରିବି? ଆପଣଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧନ୍ୟ।” ଏଭଳି ଭାବି ରାଜା, ସୁଦାମା ଆନନ୍ଦ ହୃଦୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲର ମାଳା ଦେଲେ। ସେମାନେ ଏହି ମାଳା ପିନ୍ଧି ଖୁସି ହୋଇ, ସରଣାଗତ ସୁଦାମାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ। ସେ ଅଚଳ ଭକ୍ତି, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ସହ ପ୍ରେମ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ପରମ କୃପା ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ସହ ବଂଶବୃଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି, ଦୀର୍ଘାୟୁ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ତେଜ ଦେଇ ଭାଇ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ। ଏଭଳି ଚଳିଲା ଏକଚଳିଶି ଅଧ୍ୟାୟ—‘ନଗର ପ୍ରବେଶ’—ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତମ ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମାର୍ଧର ଏହି ମହାପୁରାଣର ଅନ୍ତ। ଏହାପରେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ—କୃଷ୍ଣ କୁବ୍ଜାଙ୍କୁ କୃପା କରିବା, ଧନୁର୍ଭଙ୍ଗ ଓ ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧ ଶାଳା ପ୍ରସ୍ତୁତି ଦେଖାଇବେ। ମାଧବ ରାଜପଥ ଦେଇ ଯିବା ସମୟରେ ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା ଯୁବତୀ କୁବ୍ଜା, ଏକ ଗନ୍ଧ ଦିଆ ଭାଣ୍ଡ ନେଇଯାଉଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ହସି ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ତୁମେ କିଏ, ଏହି ସୁଗନ୍ଧିତ ଦ୍ରବ୍ୟ କ’ଣ? କାହାର ଦାସୀ? ସ୍ପଷ୍ଟ କହ। ଏହି ଉତ୍ତମ ଦ୍ରବ୍ୟ ଆମ ଦେହରେ ଲଗାଅ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମର ଭାଗ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଉନ୍ନତି ପାଇବ।” ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ କହିଲେ—“ମୋର ନାମ ତ୍ରିବକ୍ରା, କଂସଙ୍କ ଅନୁମୋଦିତ ଦାସୀ, ଏହି ଉଙ୍ଗୁରି ମୋର କାମ, ଏହା ଭୋଜ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ଆପଣମାନେ ଛାଡ଼ି ଏହାକୁ ଅନ୍ୟ କିଏ ଦେଖିବା ଯୋଗ୍ୟ?” ଦୁଇଭାଇଙ୍କ ରୂପ, ଆକର୍ଷଣ, ମୃଦୁ ହାସ୍ୟ, କଥା ଓ ଚାହାଣିରେ ମନ ହରାଇ, ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଦେହରେ ଏହି ଗଢ଼ା ଗନ୍ଧ ଲଗାଇଦେଲେ।