ଅକୃରା, ଗାନ୍ଦିନୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଏହିପରି କଥା କହି ରଥକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇଲେ । ଦିନ ଶେଷ ହେବା ସମୟରେ, ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମଥୁରାକୁ ନେଇ ପହଞ୍ଚିଲେ । ଏହି ଯାତ୍ରା ପଥରେ, ରାଜା, ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ଏଠି-ଉଠି ଭେଟିଗଲେ; ତେବେ, ଵସୁଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଦେଖି ତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଅପାର ହେଲା, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାରୁ ଚକ୍ଷୁ ହଟେନାହିଁ । ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରଜର ନନ୍ଦ ଓ ଗୋପମାନେ ଅଗ୍ରସର ହେଇ ମଥୁରାର ଉଦ୍ୟାନରେ ଆସି ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ପ୍ରଭୁ, ସମ୍ସାରର ନାୟକ, ଏଠି ଅକୃରାଙ୍କୁ ଭେଟି, ତାଙ୍କର ଏଗାଉଥିବା ହାତକୁ ନିଜ ହାତରେ ଧରି, ହସି ଅଭିବାଦନ କଲେ । ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଆମ ଠାରୁ ଆଗରେ ଏହି ରଥ ସହିତ ନିଜ ଘରକୁ ଯାଅ । ଆମେ ଏଠି ରହିବୁ, ପରେ ଏହି ସହର ଦେଖିବାକୁ ଆସିବୁ ।” ଶ୍ରୀ ଅକୃରା ଭକ୍ତିଭାବରେ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣମାନେ ବିନା ମୁଁ ମଥୁରାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି ନାହିଁ । ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦେବେନି, ଆପଣ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରିଥିବା ନାୟକ ଓ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତ ।” ଅକୃରା ଆହ୍ବାନ କଲେ, “ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ଘରକୁ ଯାଇ ଏହି ଘରକୁ ପବିତ୍ର କରିବା । ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଆପଣଙ୍କ ଭାଇ, ଗୋପମାନେ ଓ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ।” ଅକୃରା ଭାବେ କହିଲେ, “ଆପଣଙ୍କ ପଦଧୂଳିରେ ଘରକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ; ଏହାର ପବିତ୍ରତାରେ ପିତୃ, ଅଗ୍ନି, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ ।” “ବଳି ଆପଣଙ୍କ ଦୁଇ ପାଦକୁ ପୁଖି ଅପୂର୍ବ ସମୃଦ୍ଧି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ପଥ ଲାଭ କରିଥିଲେ ।” “ଆପଣଙ୍କ ପଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଜଳ ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କଲା; ଶିବ ଏହାକୁ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରିଥିଲେ, ସଗରପୁତ୍ରମାନେ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲେ ।” “ହେ ଦେବଦେବ, ସମ୍ସାରର ନାୟକ, ଆପଣଙ୍କ ଶ୍ରବଣ ଓ ସ୍ତୁତି ପବିତ୍ର, ଯଦୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ହେ ନାରାୟଣ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଅଛି ।” ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଉତ୍ତମମାନଙ୍କ ସହିତ ତୁମ ଘରକୁ ଆସିବି । ଦୁଷ୍ଟ ଯଦୁ ରାଜାକୁ ବଧ କରି, ମୋ ମିତ୍ରମାନେ ଆନନ୍ଦ ପାଇବେ ।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ, “ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଅକୃରା ମନରେ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ, ମଥୁରାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, କଂସଙ୍କୁ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ବିବେଚନା କରି, ଘରକୁ ଗଲେ ।” ବିକ୍ରମାନ୍ତ ଅପରାହ୍ନରେ, କୃଷ୍ଣ, ସଂକର୍ଷଣ ଓ ଉତ୍ସୁକ ଗୋପମାନେ ସହିତ ସହର ଦେଖିବାକୁ ମଥୁରାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଦେଖିଲା, ଉଚ୍ଚ କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ଦ୍ୱାର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତୋରଣ, ତାମ୍ର ତାଲା, ଗଭୀର ଖାଲି, ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ, ଉଦ୍ୟାନ ଓ କୁଞ୍ଜ ରୂପେ ଶୋଭିତ । ସହର ରୂପେ ଅନେକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ, ବାଲକନୀ, ସଭା ଓ ମହଲ ରାଜି, ବେରିଲ, ହୀରା, ନୀଳମଣି, ପ୍ରବାଳ, ମୁକ୍ତା, ପନ୍ନା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ବାଲୁଷ୍ଟ୍ରେଡ୍ ଓ ବେଦି । ଜାଲି ଦ୍ୱାର, ଜାଲି ଜନେଲା, ଶବ୍ଦରେ ପିଜନ ଓ ମୟୂରର ନାଦ; ରାସ୍ତା, ବଜାର, ଚଉକ ଜଳ ଓ ମାଳା, ଚନ୍ଦନ ଓ ଚାଉଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ । ଦ୍ୱାର ଓ ଘର ଦୁଧ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଲିପ୍ତ କୁମ୍ଭ, ଫୁଲ ଓ ଦୀପ ରାଜି, କଦଳୀ ଗଛ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଫେସ୍ଟୁନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ । ବସୁଦେବଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ରାଜପଥ ଦେଖି ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସହର ମହିଳାମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ଉତ୍ସାହରେ ଘର ଉପରେ ଚଢ଼ିଗଲେ । କିଛି ଅତି ଉତ୍ସାହରେ ଅପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶୂନ୍ୟ ଓ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଲେ, କିଛି ଏକ ଆଳା ଓ ଏକ ଆଙ୍କଲେଟ୍, କିଛି ଏକ ଚକୁକୁ କଜଳ ଦେଲେ, କିଛି ଖାଇବା ଛାଡ଼ି ଏବଂ ପର୍ବ ଅନ୍ୟଦିଗରେ ରଖି ନାହିଁ ନ୍ୟାନ୍ତି, କିଛି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଶୟନ ଛାଡ଼ି ଶିଶୁ ଦେଇ ଦୌଡ଼ିଲେ । କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମନ୍ଦ ସ୍ମିତ, କମଳ ଚକ୍ଷୁ, ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ଚୋରିଲେ, ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ପରି ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ । ମହିଳାମାନେ ଏକପରି ଦେଖି ଦେଖି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ହସି ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ମନ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲା, ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ବାହୁଡ଼ିଲେ, ତ୍ୱଚାରେ ରୋମାଞ୍ଚ ହେଲା, ଦୁଃଖ ଭୁଲିଗଲେ । ମହିଳାମାନେ ମହଲ ଉପରକୁ ଚଢ଼ି ଦୁଇ ଭାଇ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଉପରେ ଫୁଲ ଓ ଶୁଭେଚ୍ଛା ବର୍ଷା କଲେ । ଆନନ୍ଦିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିର୍ବିଶେଷ ସ୍ଥାନରେ ଦହି, ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ, ଜଳପାତ୍ର, ମାଳା, ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ । ସହରବାସୀମାନେ କହିଲେ, “କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ ଗୋପୀମାନେ କେଉଁ ତପ କରିଥିଲେ, ଏହି ମାନବ ଜଗତର ମହା ଉତ୍ସବ ପାଇଲେ ?” ଯାଉଥିବା ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣ, ଗଦାଙ୍କ ଭାଇ, ଏକ ଧୋବୀକୁ ଦେଖିଲେ; ଉନ୍ନତ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ବସ୍ତ୍ର ଆମ୍ବା ଦେଉଛି କି ନାହିଁ ଚାହିଲେ । ସେ କହିଲେ, “ହେ ଭଲ ମଣିଷ, ଆମେ ଯୋଗ୍ୟ; ଉପଯୁକ୍ତ ବସ୍ତ୍ର ଦେଉ, ଦେଇଲେ ଉଚ୍ଚ ଶ୍ରେୟ ଲାଭ କରିବା, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।” ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ରାଜାଙ୍କ ଦାସ, ଅହଂକାରରେ, କ୍ରୋଧ ଓ ଉପେକ୍ଷାରେ କହିଲେ, “ଏହି ବସ୍ତ୍ର ଅଟବୀ ଓ ପାହାଡ଼ ନିବାସୀମାନେ ପାଇଁ; ତୁମେ କିପରି ରାଜାଙ୍କ ଲୋଭ ରଖିଛ ?” “ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, ଏପରି ଚିଁତା କରନି, ଜୀବନ ଚାହିଲେ; ରାଜାଙ୍କ ଘର ଅହଂକାରୀ, ବାନ୍ଧି, ମାରି, ଚୋରି କରନ୍ତି ।” ଏପରି ଅହଂକାର କଥା ଶୁଣି, ଦେବକୀପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣ କ୍ରୋଧିତ ହେଇ, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ହାତରେ ହଟାଇଦେଲେ । ତାଙ୍କ ଉପଚାରକମାନେ ବସ୍ତ୍ରର ଗଠୁଆ ଛାଡ଼ି ଚାରିଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ; ଅଚ୍ୟୁତ ବସ୍ତ୍ର ନେଇଲେ । କୃଷ୍ଣ ଓ ସଂକର୍ଷଣ ନିଜେ ପ୍ରିୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ, ଅନ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଗୋପମାନେ ଦେଲେ, କିଛି ଜମି ଉପରେ ରଖିଲେ । ଏପରେ ଏକ ଦର୍ଜି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଏକାଧିକ ରଙ୍ଗ ଓ ଉପଯୁକ୍ତ ଆକୃତିର ବସ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ । କୃଷ୍ଣ ଓ ରାମ ନିଜ ନିଜ ବସ୍ତ୍ରରେ ଉଜ୍ଵଳ ହେଲେ, ଯୁବ ହାତୀ ପରି ଏକ ଶ୍ଵେତ, ଏକ ଶ୍ୟାମ; ପ୍ରଭୁ, ଦର୍ଜିକୁ ନିଜ ଦେହ ଦେଖିବା ଦାଉ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗ୍ୟ, ଶକ୍ତି, ଆଧିପତ୍ୟ, ସ୍ମୃତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଦେଲେ । ଏପରେ ସେମାନେ ସୁଦାମା ମାଳାକାରଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ; ଦେଖି, ସୁଦାମା ମାଥା ଭୂମିରେ ଦେଇ ଉଠିଲେ । ସେ ଉପବେଶ, ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଜଳ, ଉପହାର ଓ ଅନ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାଳା, ତାମ୍ବୁଳ, ଅଙ୍ଗରାଗ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ ।