ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମକୁ ଏକ ପୁରାତନ କଥା କହିବି, ଯାହାକୁ ଶୁଣିବାରେ ପାପର ନାଶ ହୁଏ। ଏହି କଥା ତୁଙ୍ଗଭଦ୍ରା ନଦୀର କୂଳରେ ଥିବା ଏକ ଅତି ଚମତ୍କାର ନଗର ଉପରେ ଆଧାରିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଚାରି ଜାତିର ଲୋକମାନେ ନିଜ-ନିଜ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ସତ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ। ସେହି ନଗରରେ ଆତ୍ମଦେବ ନାମକ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ଶ୍ରୁତି ଓ ସ୍ମୃତିରେ ଦକ୍ଷ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଜ୍ଞାନରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଜୀବନ ସାଥୀ ଧୁନ୍ଧୁଳୀ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେ ନିଜ କଥାରେ ଏକାଗ୍ର, ଶ୍ରୀମତୀ, ଉଚ୍ଚ କୁଳରେ ଜନ୍ମିତା ଏବଂ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଥିଲେ। ଧୁନ୍ଧୁଳୀ ବ୍ୟବହାରିକ କାମକୁ ଅତି ଆସକ୍ତ, କ୍ରୂର, ବେଶୀ କଥା କହୁଥିବା, ଘର କାମରେ ଦକ୍ଷ, କଞ୍ଜୁଷ ଏବଂ ଝଗଡାକୁ ଭଲପାଉଥିବା ଥିଲେ। ଏପରି, ଦୁଇଜଣ ଦମ୍ପତି ପ୍ରେମରେ ବସି, ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ ତଥା ତାଙ୍କର ଧନ ଓ ଇଚ୍ଛା ଘର ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସୁଖ ଆଣିପାରିଲେ ନାହିଁ। ପରେ, ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ଦରିଦ୍ରଙ୍କୁ ଗୋ, ଜମି, ସୁନା ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଅର୍ଦ୍ଧ ଧନ ଧର୍ମ ପଥରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମିଲେ ନାହିଁ, ଏହି ଦୁଃଖରେ ଦୁଇଜଣ ଅତି ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ। ଏକ ଦିନ, ଦ୍ୱିଜ ଆତ୍ମଦେବ ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ ଘର ଛାଡ଼ି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ; ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ତିବ୍ର ତୃଷ୍ଣାରେ ଏକ ପୋଖରୀକୁ ଗଲେ। ପାଣି ଖାଇ ସେ ଦୁଃଖରେ ଶିର୍ଷ ହୋଇ ବସିଲେ; କିଛି ସମୟ ପରେ ଏଠାକୁ ଏକ ଯତି ଆସିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପାଣି ପିଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଚରଣରେ ବନ୍ଦନା କରି, ଦୁଃଖରେ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଲେ। ଯତି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ବ୍ରାହ୍ମଣ, କାହିଁକି ତୁମେ କାନ୍ଦୁଛ? କଣ ଏହି ତୁମ ତୀବ୍ର ଚିନ୍ତାର କାରଣ? ତୁମ ଦୁଃଖର କାରଣ ଶୀଘ୍ର କହ।" ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: "ମୁଁ କଣ କହିବି, ମୁନି? ପୂର୍ବଜ ପାପରୁ ଜମା ହୋଇଥିବା ଦୁଃଖର କଥା! ମୋ ଆପ୍ତମାନେ ଢ଼ିଳ ପାଣି ପାଇଁ ଶୀତଳ ପାଣି ପିବି ନାହିଁ।" "ଦେବତା ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମୋ ତର୍ପଣ ଉପରେ ଆନନ୍ଦ କରୁନାହିଁ; ସନ୍ତାନ ନାହିଁ ଥିବା ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଆସିଛି।" "ସନ୍ତାନ ନାହିଁ ଜୀବନ, ଘର, ଧନ, ଉତ୍ସବ ଅନୁସୂତି ବିନା କୁଳ ଉପରେ ଅପମାନ।" "ମୁଁ ଯେ ଗୋ ଚାଲାଏ ତାହା ଅପୁଷ୍ଟି, ମୁଁ ଲଗାଇଥିବା ଗଛ ମଧ୍ୟ ଫଳ ଦିଏ ନାହିଁ।" "ଯେ କିଛି ଫଳ ଘରକୁ ଆସେ, ତାହା ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; ଏପରି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୁଃଖରେ, ଅସନ୍ତାନ ଜୀବନ ମୋ ପାଇଁ କଣ ଉପଯୁକ୍ତ?" ଏପରି କହି, ସେ ଯତିଙ୍କ ପାଖରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ କାନ୍ଦିଲେ; ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି ଯତିଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅତି ଦୟା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ଯତି ନିଜ ଯୋଗ-ଶକ୍ତି ଓ ମୁଖରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅକ୍ଷର ମାଳା ଦ୍ୱାରା ସବୁ ଜାଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିସ୍ତାରରେ କହିଲେ। ଯତି କହିଲେ: "ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଅଜ୍ଞାନ ତ୍ୟାଗ କର; କର୍ମର ଗତି ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଭଗବତ୍ ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗମ କରି, ଲୋକିକ ଇଚ୍ଛା ବିସ୍ତାର କର।" "ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆଜି ମୁଁ ତୁମର ଭାଗ୍ୟ ଦେଖିଛି: ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ସନ୍ତାନ ନାହିଁ ପାଇବେ।" "ପୂର୍ବେ ସଗର ମଧ୍ୟ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ; ଏପରି, ଘର ପାଇଁ ଆଶା ତ୍ୟାଗ କର—ବିରାଗରେ ସବୁପ୍ରକାର ସୁଖ ଅଛି।" ବ୍ରାହ୍ମଣ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ: "ମୋ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନର ଉପଯୋଗ କଣ? ତୁମେ ବଳପୂର୍ବକ ମୋତେ ଏକ ପୁଅ ଦିଅ; ନହେଲେ, ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଦୁଃଖରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି।" "ସନ୍ତାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ବିନା ବିରାଗ ଏକ ଶୁଷ୍କ ଜୀବନ; ପୁଅ ପୋତା ଘିରି ଗୃହସ୍ଥ ଜଗତରେ ମଜା ରହିଥାଏ।" ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ଦେଖି, ତାପସୀ ଯତି କହିଲେ: "ଚିତ୍ରକେତୁ ଭାଗ୍ୟର ରେଖା ମିଛି କରି ବିପଦ ଭୋଗିଥିଲେ।" "ଭାଗ୍ୟ ବିପରୀତ ହେଲେ ଚେଷ୍ଟା ଫଳ ଦିଏ ନାହିଁ; ତୁମେ ଏତେ ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛାରେ ଅଟଳ, ତେଣୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ଅଧିକ କଣ କହିପାରିବି?" ତାଙ୍କ ଅନିଚ୍ଛା ଦେଖି, ଯତି ଏକ ଫଳ ଦେଇ କହିଲେ, "ଏହି ଫଳ ତୁମେ ତୁମ ଜୀବନ ସାଥୀ ସହିତ ଖାଅ; ତାହା ପରେ ତୁମର ପୁଅ ହେବ।" "ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା, ଦୟା, ଦାନ ଓ ଦିନକୁ ଏକବାର ଖାଇବା—ଏହି ସବୁ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଜୀବନ ସାଥୀ ପାଳନ କରିବା ଦରକାର; ଏହା ଦ୍ୱାରା ପୁଅ ଅତି ପବିତ୍ର ହେବ।" ଏପରି କହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘରକୁ ଫେରିଲେ; ସେ ଫଳ ଜୀବନ ସାଥୀ ଧୁନ୍ଧୁଳୀଙ୍କ ହାତରେ ଦେଲେ ଓ ନିଜ କାମରେ ଚାଲିଗଲେ। ଯୁବତୀ ଧୁନ୍ଧୁଳୀ ମନରେ କୁଟିଲତା ରଖି, ମନ୍ଦିରେ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କାନ୍ଦି କହିଲେ, "ମୁଁ ଚିନ୍ତାରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ; ମୁଁ ଏହି ଫଳ ଖାଇବି ନାହିଁ।" "ଫଳ ଖାଇଲେ ଗର୍ଭ ହେବ; ଗର୍ଭ ହେଲେ ଗୋଡ଼ ଫୁଲିଯିବ; ଅଳ୍ପ ଖାଇଲେ ଶକ୍ତି ହେବ ନାହିଁ—ତେଣୁ ଘର କାମ କିପରି କରିବି?" "ଯଦି ଭାଗ୍ୟକ୍ରମରେ ଗ୍ରାମକୁ କର ଆସେ, ଗର୍ଭବତୀ ଜଣେ କିପରି ଲୁଚିପାରିବି? ଯଦି ଗର୍ଭ ଟିଏ ଉଲ୍ଟା ପରି ରହିଯାଏ, କିପରି ମୁଁ ଗର୍ଭ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବି?" "ଯଦି ଗର୍ଭ ଚିର୍ଯ୍ୟା ହେବ, ମୁଁ ମରିଯିବି; ପ୍ରସବ ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ—ମୁଁ ଏତେ ସୁକୁମାରା, କିପରି ସହିପାରିବି?" "ଯଦି ମୁଁ ଧୀର ହେଉଛି, ସହପତ୍ନୀ ସବୁ ଦବାଇ ନେଇଯିବ; ସତ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ରତାର ଉପବାସ ବହୁତ ଦୁଃଖଦାୟକ।" "ସନ୍ତାନ ପାଳନ ଓ ଜନ୍ମ ଦେବାରେ ଦୁଃଖ ଅଛି, ଏବଂ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିବା ମହିଳା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ; ମୋ ମନରେ ଅପୁଷ୍ଟି କିମ୍ବା ବିଧବା ମହିଳା ସୁଖୀ।" ଏପରି କୁଠା ଚିନ୍ତାରେ, ସେ ଫଳ ଖାଇଲେ ନାହିଁ; ପତି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ମୁଁ ଖାଇଛି, ମୁଁ ଖାଇଛି" ବୋଲି କହିଲେ। ଏକ ଦିନ ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ନିଜେ ଘରକୁ ଆସିଲେ; ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସବୁ କଥା କହି, "ମୁଁ ଅତି ଦୁଃଖିତ" ବୋଲି ବିସ୍ତାର କଲେ। "ମୁଁ ଏହି ଦୁଃଖରେ ଦୁର୍ବଳ—ଭଉଣୀ, କିପରି କରିବି?" ଭଉଣୀ କହିଲେ, "ମୁଁ ଗର୍ଭବତୀ; ଜନ୍ମ ପରେ ଶିଶୁ ତୁମକୁ ଦେଇଦେବି।" "ଏପରି, ଘରେ ଥିବା ଗର୍ଭବତୀ ଭଳି ଅଭିନୟ କର, ଆନନ୍ଦରେ ରୁହ; ମୋ ଘରେ ଅଳ୍ପ ଧନ ଦେଇଦେବା, ସେ ଶିଶୁ ତୁମକୁ ଦେଇଦେବ।" "ଲୋକମାନେ କହିବେ, ଶିଶୁ ଛଅ ମାସରେ ମରିଗଲା; ମୁଁ ପୁଅକୁ ଦିନେ ଘରକୁ ଆସି ଲାଲିବି।