କୁମାରମାନେ କହିଲେ: କଳିଯୁଗରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସଦାପି ଅପରାଧ କରନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ରହନ୍ତି, ମାର୍ଗଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇଯାଆନ୍ତି, କ୍ରୋଧର ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଆନ୍ତି, ଟେଢ଼ା ଓ କାମାସକ୍ତ—ସେମାନେ କଳିଯୁଗରେ ସପ୍ତାହିକ ବ୍ରହ୍ମସତ୍ର ଯଜ୍ଞରେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟ ଚ୍ୟୁତ, ଜନକ-ଜନନୀଙ୍କୁ ଅପମାନ କରନ୍ତି, ଅତି ଆସକ୍ତିରେ ଡୁବିଯାଆନ୍ତି, ଆଶ୍ରମଧର୍ମର ଅଭାବ, କପଟ, ଇର୍ଷ୍ୟାପରାୟଣ ଓ ହିଂସ୍ର—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସପ୍ତାହିକ ବ୍ରହ୍ମସତ୍ର ଯଜ୍ଞରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ପଞ୍ଚ ମହାପାପ କରନ୍ତି, ଠକେଇ କରନ୍ତି, ଦୟାହୀନ ଓ ଦୁଷ୍ଟ, ବ୍ରହ୍ମଧନରେ ଜୀବିକା ଚାଲାନ୍ତି, ପରସ୍ତ୍ରୀ ସଂଗରେ ଲିପ୍ତ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ କଳିଯୁଗରେ ଏହି ସପ୍ତାହିକ ବ୍ରହ୍ମସତ୍ର ଯଜ୍ଞରେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଦେହ, ମନ, ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ପାପ କରନ୍ତି, ଠକେଇ ଓ ଜିଦ୍ଧି, ପରଧନରେ ଲାଭୀ, ଅପବିତ୍ର ଓ ଦୁଷ୍ଟଚିନ୍ତାଧାରୀ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସପ୍ତାହିକ ବ୍ରହ୍ମସତ୍ର ଯଜ୍ଞରେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଏଠି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ପୁରାତନ କଥା କହିବି, ଯାହା କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ତୁଙ୍ଗଭଦ୍ରା ନଦୀର କୂଳରେ ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ନଗର ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ନିଜ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ସତ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ। ସେହି ସହରରେ ଆତ୍ମଦେବ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବସୁଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶ୍ରୁତି-ସ୍ମୃତିର ଜ୍ଞାନୀ, ଏକ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଶ୍ୟା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ଧନୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ଥିଲେ ଧୁନ୍ଧୁଳି, ସେ ନିଜ କଥାରେ ଦୃଢ଼, ଶ୍ରୀମତୀ ଓ ଉଚ୍ଚ କୁଳର ଜନ୍ମ। ଧୁନ୍ଧୁଳି ଲୋକିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ, କଠୋର, ଅଧିକ କଥାବତୀ, ଘରକାମରେ ପ୍ରବୀଣ, କଞ୍ଜୁସ ଓ ଝଗଡ଼ା ପ୍ରିୟ ଥିଲେ। ଏଭଳି ଏହି ଦମ୍ପତି ପ୍ରେମରେ ଏକାଠି ରହି ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଧନ ଓ ଇଚ୍ଛା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଘରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟରେ ସୁଖ ଆଣିପାରୁନି। ପରେ ସେମାନେ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଧର୍ମ କରାରମ୍ଭ କଲେ, ସଦା ଗୋ, ଭୂମି, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଓ ଵସ୍ତ୍ର ଦାନ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଧନର ଅର୍ଧାଂଶ ଧର୍ମରେ ବ୍ୟୟ କଲେ ମଧ୍ୟ, ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ହେଲା ନାହିଁ, ଏହି ଦୁଃଖରେ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତିତ ହେଉଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଘର ଛାଡ଼ି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ; ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ପିପାସିତ ହୋଇ ଏକ ପୋଖରୀ ପାଖକୁ ଗଲେ। ପାଣି ପିଇ ଦୁଃଖରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ବସିଲେ; କିଛିବେଳେ ପରେ ଏକ ତ୍ୟାଗୀ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପାଣି ପିଇଥିବା ପରେ, ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଚରଣ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ ଶ୍ୱାସ ନେଇ ଦଢ଼ିଆ ହେଲେ। ତ୍ୟାଗୀ ପଚାରିଲେ: "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କାହିଁକି ତୁମେ କନ୍ଦୁଛ, କଣ ଏହି ତୁମ ପ୍ରବଳ ଚିନ୍ତା? ତୁମ ଦୁଃଖର କାରଣ ଦ୍ରୁତ କହ।" ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: "ହେ ମୁନି, ପୂର୍ବଜନ୍ମର ପାପର ଦୁଃଖ କଣ କହିବି? ମୋ ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ଠଣ୍ଡା ପାଣି ପାଇଁ ତପ୍ତ ପାଣି ପିଉଛନ୍ତି। ଦେବତା ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମୋ ପିଣ୍ଡ ଓ ତର୍ପଣ ସନ୍ତୋଷରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ସନ୍ତାନ ନଥିବା ଦୁଃଖରେ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି, ଏହି ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଆସିଛି।" "ସନ୍ତାନ ନଥିବା ଜୀବନର କି ଉପକାର, ସନ୍ତାନ ନଥିବା ଘରର କି ମୂଲ୍ୟ, ପୁତ୍ର ନଥିବା ଧନ ଅପରିଗଣ୍ୟ, ଓ ବଂଶ ଚାଲିନଥିବା କୁଳ ନିର୍ଥକ। ମୁଁ ରଖୁଥିବା ଗାଈ ସବୁ ଅଜନ୍ମା ହୋଇଯାଏ, ମୁଁ ଲାଗିଥିବା ଗଛ ମଧ୍ୟ ଫଳ ଦେଉନାହିଁ। ଘରକୁ ଆସୁଥିବା କୌଣସି ଫଳ ତ୍ୱରିତ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; ଏମିତି ଅସୁଭାଗ୍ୟବାନ ଓ ସନ୍ତାନ ଶୂନ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ଜୀବନର କି ଅର୍ଥ?" ଏଭଳି କହି, ସେ ମୁନିଙ୍କ ପାଖରେ ଦୁଃଖରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ କନ୍ଦିଲେ; ତାହା ଦେଖି ତ୍ୟାଗୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଦୟା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ଯୋଗବଳ ଓ ମାଥାରେ ଅକ୍ଷରମାଳା ଦ୍ୱାରା ସବୁ ଜାଣି, ତ୍ୟାଗୀ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ: "ପୁତ୍ରାଶା ନାମକ ଅଜ୍ଞାନକୁ ଛାଡ଼; କର୍ମର ଗତି ଅତି ପ୍ରବଳ। ବିବେକ ଧାରଣ କର, ସଂସାର ଆଶା ତ୍ୟାଗ କର। ମୁଁ ତୁମ ଭାଗ୍ୟ ଦେଖିଛି—ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ କେବେ ପୁତ୍ର ପାଇବନାହାଁ।" "ପୂର୍ବରୁ ସଗର ମଧ୍ୟ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ପାଇଥିଲେ; ତେଣୁ ଏବେ ପରିବାର ଆଶା ଛାଡ଼—ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିରାଗରେ ସୁଖ ଅଛି।" ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: "ବିବେକ ମୋ ପାଇଁ କି ଉପକାରୀ? ମୋତେ ଜୋର କରି ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ର ଦିଅ; ନହେଲେ ମୁଁ ଏଠି ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଦୁଃଖରେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଦେବି।" "ସନ୍ତାନ ଓ ଏହିପରି ସୁଖ ବିନା ବିରାଗ କାଠ ଭଳି ଶୁଷ୍କ; ପୁତ୍ର-ପଉତିରେ ଘିରିଥିବା ଗୃହସ୍ଥ ଏହି ଜଗତରେ ଆନନ୍ଦିତ।" ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ଦେଖି, ସେ ତ୍ୟାଗୀ ତାପସ୍ୟାରେ ପ୍ରବଳ, କହିଲେ: "ଚିତ୍ରକେତୁ ଭାଗ୍ୟର ଲେଖା ମିଟାଇ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିଥିଲେ। ଭାଗ୍ୟ ବିପରୀତ କଲେ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସୁଖ ମିଳେନାହିଁ; ତୁମେ ଯେଉଁପରି ଜିଦ୍ଧି, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ କଣ କହିପାରିବି?" ଏପରେ, ତ୍ୟାଗୀ ଏକ ଫଳ ଦେଇ କହିଲେ, "ଏହିଠିକୁ ତୁମେ ତୁମ ପତ୍ନୀ ସହ ଖାଅ; ତେବେ ତୁମେ ପୁତ୍ର ପାଇବ।" "ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା, ଦୟା, ଦାନ ଓ ଦିନକୁ ଏକଥର ଖାଇବା—ଏହି ବ୍ରତ ଜଣା ନାରୀ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ପୁତ୍ର ଅତି ପବିତ୍ର ହେବ।" ଏଭଳି କହି, ଯୋଗୀ ଚାଲିଗଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘରକୁ ଫେରିଲେ; ସେ ଫଳଟି ପତ୍ନୀ ହାତରେ ଦେଇ, ନିଜେ ଅନ୍ୟ କାହିଁକି ଚାଲିଗଲେ। ଯୁବତୀ ଧୁନ୍ଧୁଳି, ଟେଢ଼ା ମନର, ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ଆଗରେ କାନ୍ଦି କହିଲେ, "ହାଁ, ମୁଁ ଚିନ୍ତାରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ; ଏହି ଫଳ ମୁଁ ଖାଇବି ନାହିଁ।" "ଫଳ ଖାଇଲେ ଗର୍ଭବତୀ ହେବି; ଗର୍ଭ ହେଲେ ପେଟ ବଢ଼ିବ; କମ୍ ଖାଇବାରୁ ଶକ୍ତି ରହିବ ନାହିଁ—ତେବେ ଘରକାମ କିପରି କରିବି?" "ଭାଗ୍ୟକ୍ରମେ ଯଦି କୃତ୍ତିକାର ମଣ୍ଡଳୀ ଗାଁକୁ ଆସିଲେ, ଗର୍ଭବତୀ ଜଣେ ନାରୀ କିପରି ଚାଲିଯିବେ? ଗର୍ଭେ ତୋତା ପରି ଥିଲେ, ମୁଁ କିପରି ତାକୁ ଉତ୍ସାରଣ କରିବି?