ଗୋପୀମାନେ, ସ୍ନେହରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପଛପଛ ଚାଲିଥିଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଠାରୁ କିଛି ସଙ୍କେତ ପାଇବା ଆଶାରେ, ସେମାନେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଯଦୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଗୋପୀମାନଙ୍କୁ ଏପରି ବିୟୋଗରେ ଦେଖି, ସେମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିବାରେ ମୃଦୁ ଏବଂ ସ୍ନେହମୟ କଥାରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ, ଦୂତମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଶ୍ଚିତ କରିଦେଲେ—"ମୁଁ ପୁନି ଫେରିବି।" ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରଥର ପତାକା ଦୃଶ୍ୟମାନ ଥିଲା, ରଥର ଧୂଳି ଦୃଶ୍ୟମାନ ଥିଲା, ସେମାନେ ଏହି ଆଶାରେ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ, ମନେ ମନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ, ମାନୋ ଚିତ୍ରରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପୁନଃଆଗମନର ଆଶା ଶେଷ ହେଲା, ସେମାନେ ଫେରିଗଲେ। ଏବେ ଦୁଃଖ ଚାଲିଗଲା, ସେମାନେ ଦିନ ଟିକେ ନିଜ ପ୍ରିୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳାଗୀତ ଗାଇ ହସେଉଥିଲେ। ଏଠିଠାରେ, ରାମ ଏବଂ ଅକୃର ସହିତ, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ରଥଚଳି ଶୁଭ୍ର ଯମୁନା ନଦୀ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ପ୍ରଭୁ ଚମକୁଥିବା ଜଳ ଦେଖି, ମୁଁହ ଧୋଇ, ଜଳ ପିଇ, ଗଛ ଛାୟା ତଳେ ରାମଙ୍କ ସହିତ ରଥରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଅକୃର, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ରଥ ଉପରେ ବସି, ଯମୁନା ତୀରେ ବିଧିମତ ନ୍ୟାସ କରିବା ପାଇଁ ନଦୀରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ। ଅକୃର ଯେତେବେଳେ ଯମୁନା ଜଳରେ ବିଲୀନ ହେଲେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମ ଚିନ୍ତନ କରୁଥିଲେ, ସେ ଦେଖିଲେ—ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ଦୁଇଁଜଣ ଏକାସାଥି ଅଛନ୍ତି। ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ—"ଦେବକୀନନ୍ଦନ ଏଠାରେ କିପରି? ସେମାନେ ତ ରଥରେ ଥିବା ଉଚିତ!" ଏହି ଭାବନାରେ ଉପରକୁ ଆସି ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ଆଉ ରଥରେ ବସିଛନ୍ତି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ସତ୍ୟ କି ମିଥ୍ୟା ବୁଝିବାକୁ, ସେ ପୁଣି ଜଳରେ ବିଲୀନ ହେଲେ। ସେଠାରେ ପୁଣି, ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ—ବିଦ୍ୟାଧର, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ଅସୁରମାନେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ବିନୟପୂର୍ବକ ନମସ୍କାର କରୁଛନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟ ଚାଲିଛି। ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେବତା, ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଓ ହଜାର ଫଣା, ନୀଳ ଉତ୍ତରୀୟ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଧଳା ପାହାଡ଼ ପରି ଚମକୁଛନ୍ତି। ସେହି ଦେବତାଙ୍କ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି ଏକ କଳା ମେଘ ଭଳି ଦେହ, ପୀତବସନଧାରୀ, ଚାରିଭୁଜା, ଶାନ୍ତ ମନ, କମଳଦଳ ଭଳି ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ। ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଶାନ୍ତ, ମଧୁର ହସରେ ଶୋଭିତ, ଭୂରୁ, ନାକ, କାନ, ଗଣ୍ଠି, ଓଠ ଲାଲ ଏବଂ ଆକର୍ଷକ। ତାଙ୍କର ଦେଖଣା ହସ୍ତ ଦୀଘା, ଚଉଡ଼ା ଛାତି, ଶଙ୍ଖ ଭଳି ଗଳା, ଗଭୀର ନାଭି, ନରମ ପତ୍ର ଭଳି ଉଦର। ତାଙ୍କର କଟି ଓ ଜଂଘା ପ୍ରମୁଖ, ହସ୍ତ ଓ ଜାଙ୍ଘ ଭଲ ଗଠିତ, ପାଦ ଶୋଭାବନ୍ତ, ତାଳୁ ଲାଲ ଏବଂ କିରଣମୟ, ନବଟି ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଅଙ୍ଗୁଳିରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ପଦପଦ୍ମ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା। ସେ ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିରେ ଶୋଭିତ—ମୁକୁଟ, ବାହୁଲତା, କଙ୍କଣ, ଯଜ୍ଞୋପବୀତ, କମରବନ୍ଧ, ମାଳା, ପାଦଅଳଙ୍କାର, କୁଣ୍ଡଳ। ତାଙ୍କର କମଳ ହସ୍ତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା; ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, ଚମକୁଥିବା କୌସ୍ତୁଭ ମଣି, ଓ ମୂଳ ଫୁଲର ମାଳା ଅଛି। ପାଖରେ ଥିଲେ ସୁନନ୍ଦ, ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଭକ୍ତମାନେ, ସନକାଦି ଋଷି, ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ନବଜନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିମାନେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ନାରଦ, ବସୁ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଭକ୍ତ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରୀ, ପୁଷ୍ଟି, ବାଣୀ, ତେଜ, କୀର୍ତି, ତୃପ୍ତି, ଲୟ, ବିଜୟ, ଜ୍ଞାନ, ଅଜ୍ଞାନ, ଶକ୍ତି, ମାୟା ଆଦି ଦେବୀମାନେ ସେବା କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଦର୍ଶନ ଦେଖି, ଅକୃର ବିଶେଷ ଆନନ୍ଦରେ ଭିଜିଗଲେ, ଶରୀରେ ରୋମାଞ୍ଚ, ହୃଦୟେ ଭାବରାଶି, ଚକ୍ଷୁ ଜଳରେ ଭରିଗଲା। ଭକ୍ତିରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ, ଗଭୀର ଶାନ୍ତିରେ, ହୃଦୟ ନମ୍ର କରି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ହାତ ଜୋଡି, ଧୀରେ ଧୀରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଏପରି ଭାବରେ 'ଅକୃର ରାଜଧାନୀକୁ ଫେରିବା' ନାମକ ଏଇ ଅଧ୍ୟାୟ, ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମାର୍ଧର ଉନଚାଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏହିପରେ, ଅକୃର କହିଲେ: "ମୁଁ ସର୍ବକାରଣର କାରଣ, ଅବିନାଶୀ ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ। ଯାହାଙ୍କର ନାଭିକମଳରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଆସିଛି। ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ପଞ୍ଚମହାଭୂତ, ଅବ୍ୟକ୍ତର ମୂଳ, ମନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ବିଷୟ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା—ଏହି ସମସ୍ତେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ଅଂଶ, ପ୍ରଭୁ। ଏହି ଅବ୍ୟକ୍ତ ଆଦି ତତ୍ତ୍ୱମାନେ ତୁମ ନିଜ ମହିମାକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ନିଜକୁ ଅନ୍ୟତ୍ୱରେ ଦେଖନ୍ତି; ଅଜନ୍ମା, ଗୁଣରେ ବନ୍ଧା, ତୁମର ସ୍ୱରୂପକୁ ଜାଣିପାରିନାହାନ୍ତି। ଯୋଗୀମାନେ ତୁମକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷ, ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ୍, ଆତ୍ମାରେ, ଜୀବମାନେ ଓ ଦେବମାନେ ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ଭାବେ ପୂଜନ୍ତି। କେତେକ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବେଦିକ ପଥରେ ଚାଲି, ତ୍ରୟୀ ବେଦ ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ ଓ ନାମରେ ତୁମକୁ ପୂଜନ୍ତି। ଅନ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ କର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରି, ଶାନ୍ତ ହୃଦୟରେ, ଜ୍ଞାନ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ପୂଜନ୍ତି। ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଓ ବିଧିଅନୁସାରେ, ତୁମେ ଏକ ଦେହ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଅଛ, ଏହିଭାବେ ପୂଜନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ ଶିବଙ୍କୁ ମାନି, ତୁମକୁ ଶିବ ଭାବେ ପୂଜନ୍ତି। ସତ୍ୟପାତ୍ରେ, ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ହିଁ ପୂଜନ୍ତି, କାରଣ ସମସ୍ତ ଦେବତା ତୁମେ; ଯଦିଓ କିଛି ଅନ୍ୟ ଦେବତାକୁ ଭାବି ପୂଜନ୍ତି, ପ୍ରଭୁ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ। ପାହାଡ଼ରୁ ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ବର୍ଷାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସାଗରକୁ ଯିଏଁ, ସେପରି ସମସ୍ତ ପଥ ଅନ୍ତେ ତୁମକୁ ଯାଏ। ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜ, ତମ ତୁମର ଗୁଣ; ବ୍ରହ୍ମା ଠାରୁ ଅଚଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଏହି ଗୁଣରେ ବନ୍ଧା। ନିର୍ଲିପ୍ତ ଦୃଷ୍ଟି, ସର୍ବାତ୍ମା, ସମସ୍ତ ମନର ସାକ୍ଷୀ, ଏହି ଗୁଣର ସ୍ରୋତ ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଦେବ, ମନୁଷ୍ୟ, ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପିଛି—ତୁମେ ତାହାକୁ ନମସ୍କାର।