ଏହି ଦିନଟି ଦଶାର୍ହ, ଭୋଜ, ଅନ୍ଧକ, ବୃଷ୍ଣି ଏବଂ ସାତ୍ୱତମାନେ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଉତ୍ସବର ଦିନ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ରସ୍ତାରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେଖିପାରିବେ ଦେବକୀନନ୍ଦନ, ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଗୁଣର ଆଶ୍ରୟ, ସେଇ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ। ଗୋପୀମାନେ ବିଷାଦରେ କହିଲେ, “ଏମିତି ନିଷ୍ଠୁର ମନ ଯାହାର, ସେଠିପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଅକୃର ନାମ ଦିଆଯାଇଛି। ସେ ଆମ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଆମକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇନାହିଁ, ବରଂ ଆମର ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁକୁ ଦୂରକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ସେ ନିଷ୍ଠୁର ହୃଦୟରେ ରଥ ଚଢ଼ିଛନ୍ତି, ଆଉ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ତାଡ଼ନା ଦେଉଛନ୍ତି। ଗୋପମାନେ, ଜ୍ଞାନୀ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କର ଅବହେଳାରେ, ତାଙ୍କର ଗାଡ଼ି ନେଇ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି, ଏହି ଦିନ ଭାଗ୍ୟ ଆମ ବିପକ୍ଷରେ ଥିଲା। ଗୋପୀମାନେ ଆଉ କହିଲେ, “ଚଳ, ଆମେ ମାଧବଙ୍କୁ ରୋକିବାକୁ ଯିବା। ମୋରା ବୃଦ୍ଧ ଆଉ ପରିବାରଜନଙ୍କ କଣ କରିପାରିବେ, ଯେତେବେଳେ ଭାଗ୍ୟ ଆମ ହୃଦୟକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଛି, ଯେଉଁହେଉଛି ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ଅଧା ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବି ଦୂରେ ଦେଖିପାରିନଥିଲେ ଅସହ୍ୟ ହୁଏ। ଆମେ ଗୋପୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରେମମୟ ହାସି, ମନୋହର ବାକ୍ୟ, ଚଞ୍ଚଳ ଚାହାଣି, ଆଲିଙ୍ଗନ ଓ ରାସ ନୃତ୍ୟର ଆନନ୍ଦରେ ମନ ହରାଇଥିଲୁ, ସେଇ ପ୍ରଭୁ ବିନା ଏହି ବିୟୋଗର ଅନ୍ଧକାର ଆମେ କିପରି ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବୁ?” ସେମାନେ ସ୍ମୃତି କରୁଛନ୍ତି, “ଯେତେବେଳେ ଦିନ ସେଷରେ ଅନନ୍ତଙ୍କର ବନ୍ଧୁ ଗୋପମାନେ ସହିତ ଭୃଜକୁ ଫେରନ୍ତି, ତାଙ୍କର କେଶ ଗୋବାଳମାନଙ୍କ ଚରଣ ଧୂଳିରେ ମଲିନ, ତାଙ୍କର ବାଁଶୀ ଧ୍ୱନି ଅନୁରଣିତ, ହସିଥିବା ଚାହାଣିରେ ଆମ ପ୍ରେମ ଜାଗୃତ—ସେଇ ଦୃଶ୍ୟ ବିନା ଆମେ କିପରି ବଞ୍ଚିପାରିବୁ?” ଏପରି ଭାବରେ, ବ୍ରଜର ନାରୀମାନେ କୃଷ୍ଣରେ ମନୋନିବେଶ କରି, ବିୟୋଗ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି କହିଲେ, “ଗୋବିନ୍ଦ! ଦାମୋଦର! ମାଧବ!” ଏଭଳି ଗୋପୀମାନେ ବିଳାପ କରୁଥିବା ବେଳେ ଉଦୟ ହେଲା ସୂର୍ଯ୍ୟ। ଅକୃର, ତାଙ୍କର ମିତ୍ରତାର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଶେଷ କରି, ରଥକୁ ଆଗେଇ ନେଲେ। ନନ୍ଦାଦି ଗୋପମାନେ ତାଙ୍କର ଗାଡ଼ି ଏବଂ ଗଓ-ଉତ୍ପାଦ ଭରା ଘଡ଼ା ନେଇ ପଛୁଆ ହେଲେ। ଗୋପୀମାନେ, ନିଜ ପ୍ରିୟ କୃଷ୍ଣରେ ମନ ହରାଇ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦିଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ଲାଗି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। କୃଷ୍ଣ, ବ୍ରଜନାରୀଙ୍କର ଏହି ଦୁଃଖ ଦେଖି, ପ୍ରେମମୟ ବାକ୍ୟରେ ସେମାନେ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ, ଦୂତ ମାଧ୍ୟମରେ ବଲିଲେ, “ମୁଁ ଆଉ ଫେରିଅସିବି।” ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରଥର ଧ୍ୱଜ ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ଧୂଳି ଉଡ଼ୁଥିଲା, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଲେ, ମନ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଚିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆକୃଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ପରି। ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଫେରିବା ଆଶା ଶେଷ ହେଲାପରେ, ସେମାନେ ମୁହଁ ଫେରିଲେ; ଦୁଃଖ ହୀନ ହୋଇ, ଦିନଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରିୟଙ୍କର ଲୀଳାଗାନ ଗାଇ ଅତିବାହିତ କଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ, ବଳରାମ ଏବଂ ଅକୃର ସହ ରଥରେ ବସି, ଶୁଧ୍ଧିଦାୟିନୀ ଯମୁନା ନଦୀ ପାଖକୁ ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ମୁଁହ ଧୋଇ, ଅମଳ ରତ୍ନଦ୍ୟୋତି ଜଳ ପିଇ, ବଳରାମ ସହ ବୃକ୍ଷମାଳା ଆଶ୍ରୟ କଲେ ଏବଂ ପୁନି ରଥରେ ବସିଲେ। ଅକୃର, ବିଦାୟ ନେଇ, ରଥର ଶୀର୍ଷରେ ବସି, ଯମୁନା ତୀରରେ ପୂଜା ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। ସେ ତଳେ ଇମର୍ସ କରି, ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଜଳରେ ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏକାଠି ଦେଖିଲେ। ଅକୃର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ—“ଦେବକୀନନ୍ଦନମାନେ ରଥରେ ଥିବା ଉଚିତ, ତେବେ ଏଠି କିପରି?” ଉପରକୁ ଆସି ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ପୁନି ରଥରେ ବସିଛନ୍ତି। ସନ୍ଦେହରେ, ସେ ପୁନି ଜଳରେ ବିଲୀନ ହେଲେ—ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ମିଥ୍ୟା କି ନୁହେଁ? ପୁନି ଦେଖିଲେ, ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଏବଂ ଅସୁରମାନେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ବାଦ୍ୟ ଓ ସ୍ତୁତି ସହ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛନ୍ତି। ସେ ଦେଖିଲେ, ଏକ ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଓ ହଜାର ଫଣା ଥିବା ଦିବ୍ୟ ନାଗରାଜ, ନୀଳବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ହିମଶିଖର ପରି ଧଳା ଧ୍ୱଳିତ। ସେହି ନାଗରାଜଙ୍କର କୋଳରେ ଏକ ଘନମେଘ ସମାନ କଳାବର୍ଣ୍ଣ, ପୀତବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଚାରିଭୁଜା, ଶାନ୍ତମୂର୍ତ୍ତି, କମଳପତ୍ର ରଙ୍ଗ ଆଖି ଥିବା ପୁରୁଷ ବସିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଶୋଭାମୟ ଓ ଶାନ୍ତ, ହସିଥିବା ଚାହାଣିରେ ମନୋହରତା, ଭୌ, ନାକ, କାନ, ଗାଳ ଏବଂ ଓଠ ସବୁ ରକ୍ତିମ ଓ ଆକର୍ଷକ। ତାଙ୍କର ବାହୁ ଦୀର୍ଘ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଛାତି ବିଶାଳ ଓ ଶୋଭାମୟ, ଗଳ ଶଂଖପରି, ନାଭି ଗଭୀର, ଓ ଉଦର କୋମଳ ପତ୍ର ଭଳି ଭାଙ୍ଗି ଥିଲା। ତାଙ୍କର କଟି ଓ ଜଂଘା ବଡ଼, ହାତ ଓ ଘୁଁଡି ସୁନ୍ଦର ଗଠିତ, ପାଦ ଶୋଭାମୟ। ତାଙ୍କର ଗୁଡ଼ିକୁ ଉଚ୍ଚ, ନଖ ରକ୍ତିମ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପାଦ ନବପଦ୍ମ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ। ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଦୁଲ୍ଲଭ ମଣି, ମୁକୁଟ, ବାହୁଳି, କଙ୍କଣ, ଉପବୀତ, କଟିବନ୍ଧ, ମାଳା, ନୁପୁର ଓ କୁଣ୍ଡଳ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲା। ତାଙ୍କର କମଳ ହସ୍ତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଦୀପ୍ତିମାନ; ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, କଉସ୍ତୁଭ ମଣି ଓ ବନମାଳା ଅଳଙ୍କୃତ। ତାଙ୍କୁ ସୁନନ୍ଦ, ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ସାଥିମାନେ, ସନକାଦି ଋଷି, ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର ପ୍ରମୁଖ ଦେବତାମାନେ, ଏବଂ ନବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିମାନେ ପରିଚର୍ଯ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି। ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ନାରଦ, ବସୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତମାନେ ନିଜ ନିଜ ଭାବରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ ସ୍ତୁତି କରୁଛନ୍ତି। ଶ୍ରୀ, ପୁଷ୍ଟି, ଵାଣୀ, ତେଜ, କୀର୍ତ୍ତି, ତୃପ୍ତି, ଲୟ, ଜୟ, ଜ୍ଞାନ, ଅଜ୍ଞାନ, ଶକ୍ତି, ମାୟା ତାଙ୍କର ସେବାରେ ନିୟୁକ୍ତ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଅକୃର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ, ଶରୀର କ୍ମ୍ପିତ, ହୃଦୟ ଭାବରେ ପ୍ରବାହିତ, ଚକ୍ଷୁ ଅଶ୍ରୁସିଚିତ। ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ଗଦ୍ଗଦ, ନିଜ ମସ୍ତକ ନମାଇ, ହସ୍ତ ଯୋଗ ନମସ୍କାର କରି, ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏହିପରି ଏକ ଦିବ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅନୁଭବ ଅନ୍ତେ, ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମାର୍ଧର 'ଅକୃରର ମିଳନ' ନାମକ ଉନଚାଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।