ଅକୃର ମାଧ୍ୟମରେ ଗୋପୀମାନେ ଏକଥର ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିଥିଲେ—କଳା କୁନ୍ଦଳି ଚୁଲି ଦ୍ୱାରା ଘେରା, ଆକର୍ଷକ ଗାଲ, ଉନ୍ନତ ନାକ, ଏବଂ ମଧୁର ହାସିର ଆଭା ଯାହା ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ସୁନ୍ଦର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଇ ଆପଣ ତାଙ୍କୁ ଆମଠାରୁ ଦୂର କରିଦେଲେ—ଏହା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଆପଣ ନିଜ ନାମ ଅନୁଯାୟୀ ଅକୃର ଅର୍ଥାତ୍ କଠୋରତାର ପରିଚୟ ଦେଲେ। ଆମକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ପୁନି ସେଇ ଦୃଷ୍ଟି ଛିନିନେଲେ, ମଧୁର ଶତ୍ରୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ସାର ଆକୃତିକୁ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିବାର ସୁଯୋଗ ଆପଣ ଦେଲେ, ପୁନି ଛିନିନେଲେ। ନନ୍ଦନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ସ୍ନେହ ଏବେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି, ସେ ଆମପ୍ରତି ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉନାହାନ୍ତି। ଆମେ ନିଜ ଘର, ପରିବାର, ସ୍ୱାମୀମାନେ ଛାଡ଼ି ତାଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ ଆସିଥିଲୁ, କିନ୍ତୁ ସେ ଏବେ ନୂତନ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ପାଇଛନ୍ତି। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ସେଇ ସହରର ନାରୀମାନେ ଏହି ରାତିଟିକୁ ଖୁସିରେ କାଟିଥିବେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଥିବ; କାରଣ, ସେଉଁଠି କୃଷ୍ଣ ଯିବେ, ତାଙ୍କର ଚାହୁଁଆ ହାସିର ନେକ୍ତର ଦୃଷ୍ଟି ପାନ କରିବେ। ମୁକୁନ୍ଦ ଏବେ ସେମାନଙ୍କର ମଧୁର ମୃଦୁ ଭାଷାରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯଦିଓ ସେ ଦୃଢ଼ଚିତ୍ତ। ସେ କେମିତି ଆମ ଗାଁର ଲଜ୍ଜାଳୁ, ଭ୍ରମିତ ପ୍ରେମିକାମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିବେ? ଆଜି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦଶାର୍ହ, ଭୋଜ, ଅନ୍ଧକ, ବୃଷ୍ଣି, ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ହେବ; ରାସ୍ତାରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି ସେମାନେ ଦେଖିପାରିବେ ଦେବକୀନନ୍ଦନ, ସମସ୍ତ ଗୁଣର ନିବାସ। ଏପରି କଠୋର ଅକୃର ନାମ ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉ! ସେ, ଆମ ଗଭୀର ବେଦନାରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ନ ଦେଇ, ଆମ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁକୁ ଦୂରକୁ ନେଉଛନ୍ତି। ଅନୁଭୂତିହୀନ ହୃଦୟରେ ସେ ରଥାରୋହଣ କରିଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରୁଛନ୍ତି। ଗୋପମାନେ, ବଡ଼ମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅବହେଳିତ, ତାଙ୍କର ଗଡ଼ି ସହିତ ପଛେ ପଛେ ଯାଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଆଜି ଭାଗ୍ୟ ଆମ ବିରୋଧରେ ଥିଲା। ଚଳ, ଆମେ ମାଧବଙ୍କୁ ରୋକିବାକୁ ଯାଉ! ଆମ ବଡ଼ମାନେ କି କରିପାରିବେ? ଯେତେବେଳେ ଭାଗ୍ୟ ଆମ ହୃଦୟକୁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ଅର୍ଦ୍ଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦୂରେ ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସହିପାରୁନାହିଁ, ଏବେ ତ ସେ ଚୁର୍ଣ୍ଣବିଚୁର୍ଣ୍ଣ। ତାଙ୍କର ହାସି, ମନୋହର କଥା, ଚଞ୍ଚଳ ଦୃଷ୍ଟି, ଅଙ୍ଗଲାଗିବା, ଏବଂ ରାସ ନୃତ୍ୟର ଆନନ୍ଦରେ ଆମ ହୃଦୟକୁ ନେଇଯିଥିବା ଆମେ ଗୋପୀମାନେ—ତାଙ୍କ ବିନା ଏହି ବିୟୋଗର ଅନ୍ଧକାରକୁ କିପରି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ସହିପାରିବୁ? ଦିନ ଶେଷରେ ଏ ଅନନ୍ତଙ୍କ ବନ୍ଧୁ କୃଷ୍ଣ ଗୋପମାନେ ଘେରି ଭୃଜକୁ ଫେରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର କେଶ ଗୋଧୂଳିରେ ଧୂଳିତ, ବାଁଶୀ ବଜାଉଥିଲେ, ହସିଥିବା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଚାହୁଁଥିଲେ—ଏହି ସମ୍ପର୍କରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଲେ ଆମେ କିପରି ବଞ୍ଚିପାରିବୁ? ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ଏଭଳି ଭାବରେ ଭୃଜର ନାରୀମାନେ, ମନ କୃଷ୍ଣରେ ଲିନ, ବିୟୋଗରେ ବିଧୁର, ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ି କନ୍ଦିଲେ—‘ଗୋବିନ୍ଦ! ଦାମୋଦର! ମାଧବ!’ ଏପରି କନ୍ଦିବା ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲା। ଅକୃର, ନିଜ ମିତ୍ରତାର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରି, ରଥକୁ ଆଗକୁ ଚଲାଇଲେ। ନନ୍ଦାଦି ଗୋପମାନେ ତାଙ୍କର ଗଡ଼ି ସହିତ ପଛେ ପଛେ ଯାଉଥିଲେ, ଗଖୀର ଉତ୍ପାଦନ ଭର୍ତ୍ତି ଘଡ଼ା ଉପହାର ନେଇ। ଗୋପୀମାନେ, ପ୍ରିୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ମନୋହର ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଦିଗରେ ଅପେକ୍ଷା କରି ଦଢ଼ି ହୋଇ ରହିଥିଲେ। ପ୍ରସ୍ଥାନ ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଏପରି ବିଧୁର ଦେଖି, ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣ ସେମାନଙ୍କୁ ମଧୁର କଥାରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ, ଦୂତମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ—‘ମୁଁ ଫେରିଅସିବି।’ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରଥର ପତାକା ଏବଂ ଧୂଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, ମନ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଚିତ୍ରର ପରି ଆକୃଷ୍ଟ। ଗୋବିନ୍ଦ ଫେରିବାର ଆଶା ହରାଇଗଲାପରେ, ସେମାନେ ଘରକୁ ଫେରିଲେ, ଏବଂ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କର କଳା କଥା ଗାଇ ଦିନ କାଟିଲେ। ହେ ରାଜନ, ଏଭଳି ଭାବରେ ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ, ବଳରାମ ଏବଂ ଅକୃର ସହ ରଥରେ ଯମୁନା ତଟକୁ ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ପହଁଚିଲେ। ସେଠାରେ, ପ୍ରଭୁ ମୁଁହ ଧୋଇ, ମଣି ଭଳି ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳ ପିଇ, ବଳରାମ ସହ ଗଛମାଳିକା ତଳକୁ ଗଲେ ଏବଂ ପୁନି ରଥକୁ ଚଢ଼ିଲେ। ଅକୃର, ତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ରଥ ଉପରେ ବସି, ଯମୁନା ପୁଷ୍କରିଣୀକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସ୍ନାନ କରିଲେ। ସେଠାରେ ଜଳରେ ଉପବିତ ହୋଇ, ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଅକୃର ଦେଖିଲେ ବଳରାମ ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ଏକାସାଥିରେ ଅଛନ୍ତି। ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ—‘ଦେବକୀପୁତ୍ରମାନେ ଚଢ଼ି ରଥରେ ଥିବା ଉଚିତ, ଏଠି ଜଳରେ କିପରି?’—ଏମିତି ଭାବି, ଉପରକୁ ଆସି ଦେଖିଲେ। ପୁନି, ତାଙ୍କୁ ରଥରେ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ। ସେ ଜଳରେ ପୁନି ଡୁବିଲେ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ସତ୍ୟ କି ମିଥ୍ୟା ତାହା ଜାଣିବାକୁ। ଏବେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁରମାନେ ନମ୍ର ମୁଣ୍ଡ ଏବଂ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ସହ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଛନ୍ତି। ସେ ଦେଖିଲେ ଶ୍ୱେତ ପର୍ବତ ଭଳି ଧଳା, ନୀଳବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଏବଂ ହଜାର ଫଣା ଥିବା ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷକୁ। ତାଙ୍କ ଆଙ୍କ ଉପରେ ଏକ ଘନ ମେଘ ଭଳି ଶ୍ୟାମ ଦେହର, ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଚାରିଭୁଜା, ଶାନ୍ତ, କମଳ ଭଳି ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ପୁରୁଷ ବସିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ମନୋହର, ହାସ୍ୟ ରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଦୃଷ୍ଟି, ଭୃକୁଟି, ନାକ, କାନ, ଗାଲ ଏବଂ ଓଠ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲାଲ ଚ଼ାୟାରେ ଶୋଭିତ। ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାହୁ, ବିସ୍ତୃତ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ, ଶଂଖ ଭଳି ଗଳା, ଗଭୀର ନାଭି, ପତ୍ର ଭଳି ଭୃଙ୍ଗା ଚିହ୍ନ ଥିବା ପେଟ। ତାଙ୍କର ବଡ଼ କଟି ଓ ଉରୁ, ଠିକ୍ ଗଠିତ ହାତ ଓ ଘୁଁଡ଼ି, ଶୋଭାମୟ ଓ ମନୋହର ପାଦ। ତାଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ଗୁଡ଼ି, ରକ୍ତିମ ନଖ, ଅଲୋକିକ କିରଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ନବଟି ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଅଙ୍ଗୁଳି ସହ ପଦମ ଭଳି ମନୋହର ପାଦ। ତାଙ୍କର ମୂଲ୍ୟବାନ ମୁକୁଟ, ବାହୁଲତା, କଙ୍କଣ, ଯଜ୍ଞୋପବୀତ, କଟିବନ୍ଧ, ମାଳା, ନୁପୁର, କୁଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ। ତାଙ୍କର କମଳ ହସ୍ତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଶୋଭା ପାଉଛି; ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, ଦୀପ୍ତିମାନ କଉସ୍ତୁଭ ମଣି ଓ ମାଳା ଅଛି।