ନନ୍ଦ ମହାରାଜ ଗୋପମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ, “ସମସ୍ତ ଦୁଧ ଏବଂ ଦୁଧ ଜିନିଷ ଏକଠା କର। ଦାନଦେବା ପାଇଁ ଉପହାର ଏବଂ ଗାଡିଗୁଡିକୁ ଯୋକ କର।” ତାପରେ ସେ ଗୋପଗ୍ରାମରେ ଘୋଷଣା କଲେ, “ଆମେ କାଲି ମଥୁରାକୁ ଯିବା, ରାଜାଙ୍କୁ ଆମର ଉତ୍ପାଦ ଦେବା ଏବଂ ମହାଉତ୍ସବ ଦେଖିବା; ଏହି ଉତ୍ସବକୁ ଗ୍ରାମରୁ ଅନେକ ଲୋକ ଯାଉଛନ୍ତି।” ଏହି ଖବର ଶୁଣି ଗୋପୀମାନେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, କାରଣ ଅକୃରା ବ୍ରଜକୁ ଆସିଛନ୍ତି ଏବଂ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନଗରକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ଏହି ଦୁଃଖରେ କିଛି ଗୋପୀମାନଙ୍କର ମୁହଁ ଶ୍ୱାସରେ ଫିକା ହେଇଗଲା, କିଛି ଗୋପୀ ତାଙ୍କର ପୋଷାକ, ଚୂଡା, ଚୂଡି ଓ ଚୁଟି ଖସିଯାଇଲା। ଅନ୍ୟ ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭାବି ତାଙ୍କର ଦୈନିକ କାମକୁ ଛାଡିଲେ, ସେମାନେ ଏହି ଜଗତରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଖିଲେ ନାହିଁ, ମନର ଅନ୍ତର୍ଜଗତରେ ବିଳୀନ ହେଇଗଲେ। ଅନ୍ୟ ଗୋପୀମାନେ ଶୌରିଙ୍କର ପ୍ରେମମୟ ହାସି ଓ ମିଠା କଥା ମନେ ପକାଇ ଅତିବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ଛୁଇଁଥିବା ମନୋହର କଥା ଏବଂ ଭାବ ତାଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିଦେଲା। ସେମାନେ ମନେ କରିଲେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଶୋଭାମୟ ଚାଲ, ଅଙ୍ଗଚାଳ, ହସି, ଦୃଷ୍ଟି, ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିବା ରଙ୍ଗର ମଜା ଏବଂ ହାସ୍ୟ ଖେଳ। ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ଭାବି, ବିୟୋଗର ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଗୋପୀମାନେ ଦଳ ଦଳ ହୋଇ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଲୁହରେ ଭିଜିଗଲା, ହୃଦୟ ଅଚ୍ୟୁତରେ ଲଗି ରହିଲା। ସେମାନେ କହିଲେ, “ଏ ରଚୟିତା, ତୁମେ କିଏତେ ନିର୍ମମ! ଜନମାନ୍ତକୁ ମିଳନ ଓ ପ୍ରେମ ଦେଇ, ଚିର୍ପ୍ରାର୍ଥିତ ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ବିଚ୍ଛେଦ କର, ଏମିତି ଯେପରି ଶିଶୁଙ୍କର ଖେଳନା ନେଇଯାଏ।” “ତୁମେ ଆମକୁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ମୁହଁ ଦେଖାଇଲା, ଯାହା କଳା କେଶ, ମନୋହର ଗାଲ, ଉଠିଥିବା ନାକ, ହାସର ଆଭା ଦେଖି ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିଲା—ଏବେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦୂର କରୁଛ। ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।” “ତୁମେ ଅକୃରା ନାମକୁ ସାର୍ଥକ କରିଛ; ଆମକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ଏବେ ତୁମେ ଏହାକୁ ନେଇଯାଉଛ, କାରଣ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ମଧୁଶତ୍ରୁଙ୍କର ଶୋଭା ଦେଖିଥିଲୁ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ସାର ଏକଠା ହୋଇଥିଲା।” “ନନ୍ଦନନ୍ଦନଙ୍କର ପ୍ରେମ ଏବେ ଅସ୍ଥାୟୀ ହୋଇଗଲା, ସେ ଆମକୁ ଦେଖୁନାହିଁ; ଆମେ ଘର, ପରିବାର, ପତି ଛାଡି ସେବା କରିଥିଲୁ, ଏବେ ସେ ନୂତନ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ପାଇଛନ୍ତି।” “ମଥୁରାର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିଶା ସୁଖଦାୟକ ହୋଇ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ବ୍ରଜର ନାଥଙ୍କର ମୁହଁର ନେକ୍ତର ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖିବେ।” “ମୁକୁନ୍ଦ ତାଙ୍କର ମିଠା କଥାରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ ଏବେ ସେମାନଙ୍କର ଅଧୀନ ହେଉଛନ୍ତି; ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଆମ ଲଜ୍ଜାଳୁ ଗୋପୀମାନଙ୍କୁ କେମିତି ଫେରିବେ?” “ଆଜି ଦଶାର୍ହ, ଭୋଜ, ଅନ୍ଧକ, ବୃଷ୍ଣି, ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମହାଉତ୍ସବ ହେବ; ରାସ୍ତାରେ ଲୋକମାନେ ଦେବକୀନନ୍ଦନଙ୍କୁ ଦେଖିବେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଗୁଣର ନିବାସ।” “ଏହି ନିର୍ମମ ଅକୃରା ନାମ ତାଙ୍କୁ ଦିଅ; ସେ ଆମ ଦୁଃଖରେ ଆଶ୍ୱସନ ଦେଇନାହିଁ, ଆମ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁକୁ ଦୂରକୁ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି।” “ସେ ଅନୁଭୂତିହୀନ ହୃଦୟରେ ରଥରେ ବସିଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦୂତି କରୁଛନ୍ତି; ଗୋପମାନେ ଜେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବହେଳିତ ହୋଇ ଗାଡି ଦେଇ ପଛ ଚାଲିବା, ଆଜି ଭାଗ୍ୟ ଆମ ବିରୁଦ୍ଧରେ ହେଇଯାଇଛି।” “ଚଳ, ଆମେ ମାଧବଙ୍କୁ ଅଟକାଇବା! ଆମର ଜେଷ୍ଠମାନେ କି କରିପାରିବେ, ଯେତେବେଳେ ଭାଗ୍ୟରେ ଆମ ହୃଦୟ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ଏକ ମିନିଟ ବି ବିୟୋଗ ସହିପାରେନାହିଁ, ଏବେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯାଇଛି।” “ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ହସି, ମନୋହର କଥା, ଦୃଷ୍ଟି, ଅଙ୍ଗସ୍ପର୍ଶ, ରାସ ନୃତ୍ୟର ଆନନ୍ଦରେ ଆମର ହୃଦୟ ଆକୃଷ୍ଟ; ତାଙ୍କ ବିନା ଏହି ବିୟୋଗର ଅନ୍ଧାରକୁ ଆମେ କିପରି ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବା?” “ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ଅନନ୍ତଙ୍କ ସାଥୀ ବ୍ରଜକୁ ଫେରିବାବେଳେ, ଗୋପମାନେ ଘିରି ରହିବା, ତାଙ୍କର କେଶ ଗୋଧୂଳିରେ ଧୂସର, ବାଂଶୀ ଚାଲିବା, ହସି କ୍ଷୀର ଦୃଷ୍ଟି—ସେ ନାଥକୁ ବିନା ଆମେ କିମିତି ବଞ୍ଚିପାରିବା?” ଶୁକଦେବ କହିଲେ, “ଏପରି ଭାବରେ ବ୍ରଜର ଗୋପୀମାନେ, ମନ କୃଷ୍ଣରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ବିୟୋଗରେ ଯନ୍ତ୍ରଣାପ୍ରାପ୍ତ, ଲଜ୍ଜା ଛାଡି ବିଲାପ କରୁଥିଲେ, ‘ଗୋବିନ୍ଦ! ଦାମୋଦର! ମାଧବ!’ ବୋଲି।” ଗୋପୀମାନେ ଏପରି ବିଲାପ କରୁଥିବାବେଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲା; ଅକୃରା, ନିଜ ମିତ୍ରତା କାମ ସାରି, ଚାରିଅଟକୁ ଚାଲିଲା। ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୋପମାନେ ଗାଡି ନେଇ ପଛ ଚାଲିଲେ, ଦୁଧ ଜିନିଷର ପାତ୍ର ଉପହାର ନେଇ। ଗୋପୀମାନେ, ନିଜ ପ୍ରିୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମନେ କରି, ପଛ ଚାଲିଲେ; ପ୍ରଭୁଙ୍କର ନିମିତ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରି, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ବିଦାୟ ବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ଯଦୁମାନ୍ୟ କୃଷ୍ଣ ମିତ୍ର ଦୂତ ଦ୍ୱାରା ଆଶ୍ୱସନ ଦେଲେ, “ମୁଁ ଫେରିବି।” ଯେପରିଅଞ୍ଚି ରଥର ପତାକା ଦେଖିବା ଏବଂ ଧୂଳି ଦେଖିବା ସମ୍ଭବ ଥିଲା, ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାଲିଲେ, ହୃଦୟ ତାଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ; ଏହା ଏକ ଚିତ୍ର ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା। ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ଫେରିବା ଆଶା ଭଙ୍ଗ ହେଲାବେଳେ, ସେମାନେ ଫେରିଗଲେ; ଦୁଃଖ ନିରାକୃତ ହୋଇ, ଦିନ କୃଷ୍ଣଙ୍କର କଥା ଗାଇ ଅତିବାହିତ କଲେ। ହେ ରାଜନ, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ, ରାମ ଓ ଅକୃରା ସହ ରଥରେ ଯମୁନା ନଦୀ ପାଖକୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ, ପ୍ରଭୁ ମୁଁହ ଧୋଇ, ମଣିର ଭଳି ପରିଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ପିଇ, ରାମଙ୍କ ସହ ପ୍ରବେଶ କରି ଚାରିଅଟରେ ବସିଲେ; ଅକୃରା ନମସ୍କାର କରି, ଚାରିଅଟର ଉପରେ ବସି, ଯମୁନା ପୁଷ୍କରିଣୀରେ ବ୍ୟାସ୍ତ ହୋଇ ସ୍ନାନ କଲେ। ସେ ଜଳରେ ଡୁବି, ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମ ଜପ କରି, ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏକାଠି ଦେଖିଲେ। ଅକୃରା ଚିନ୍ତା କଲେ, “ଦେବକୀନନ୍ଦନ କେମିତି ଜଳରେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଚାରିଅଟରେ ଥିବା ଉଚିତ?” ସେ ଉଠି ଦେଖିଲେ। ପୁନଃ, ଆଗର ଭଳି, ଚାରିଅଟରେ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ; ସେ ଆଉ ଏକବାର ଜଳରେ ବିଲୀନ ହେଲେ, ଜଳରେ ଦେଖିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଭୁଲ ନାହିଁ କି ଭାବିଲେ। ପୁନଃ, ସେ ଦେଖିଲେ ମହାପ୍ରଭୁ ନିଜର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ରାମ ସହ ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁରମାନେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଶଙ୍ଖ, ବାଂଶୀ, ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ଗୀତରେ ସ୍ତୁତି କରୁଛନ୍ତି।