ମୁଁ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ମହିମାକୁ ଆଜି ଦେଖିଛି, ହେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ, ଏହି ସପ୍ତାହିକ କଥାଶ୍ରବଣ ଅନୁଷ୍ଠାନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ଏଠି ଅପରିପକ୍କ, ଧୃତିହୀନ, ପଶୁ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଛନ୍ତି। ଏହି କଳିଯୁଗରେ ମାନବ ସମାଜରେ ମନକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ପାଇଁ ଏହି କଥାମୃତ ଶ୍ରବଣ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ପୃଥିବୀରେ ଏପରି କୌଣସି ଦ୍ରବ୍ୟ ନାହିଁ, ଯାହା ଏତେ ପାପକୁ ନାଶ କରେ। ତେଣୁ, ସପ୍ତାହିକ କଥାଶ୍ରବଣ ଯଜ୍ଞରେ କିଏ ପବିତ୍ର ହୁଏ? କିଏ ଏହି ନୂତନ ମାର୍ଗକୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଶୁଣି କୁମାରମାନେ କହିଲେ—ଏହି କଳିଯୁଗରେ ଯେଉଁମାନେ ସଦା ପାପ କରନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ ରହନ୍ତି, ରାଗର ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ, ଧୂର୍ତ୍ତ, କାମନାମୟ, ସେମାନେ ସପ୍ତାହିକ କଥାଶ୍ରବଣ ଯଜ୍ଞରେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟହୀନ, ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଉପହାସ କରନ୍ତି, ଅତି କାମନାବଶ, ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମର ଅନୁସରଣ କରନ୍ତିନାହିଁ, କପଟ, ଦ୍ୱେଷୀ, ହିଂସକ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ପଞ୍ଚ ମହାପାପୀ, ଧୂର୍ତ୍ତ, ଦୟାହୀନ, ରକ୍ଷସ ସ୍ବଭାବର, ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ ଧନରେ ପୋଷିତ, ବ୍ୟଭିଚାରରେ ଲିନ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥାଶ୍ରବଣ ଯଜ୍ଞରେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଶରୀର, ବାଣୀ, ମନରେ ପାପ କରୁଥିବା, ଧୂର୍ତ୍ତ, ଦୃଢ, ଅନ୍ୟର ଧନରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଅପବିତ୍ର, ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥାଶ୍ରବଣ ଯଜ୍ଞରେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ପୁରାତନ କଥା କହିବି, ଯାହା କେବଳ ଶୁଣିବାରେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ତୁଙ୍ଗଭଦ୍ରା ତୀରରେ ଏକ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗର ଥିଲା, ସେଠାରେ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ନିଜ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ସତ୍ୟ ଓ ସଦ୍ଗୁଣରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ। ସେଇ ସହରରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଟ୍ମଦେବ ନାମରେ ବସୁଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ବେଦରେ ଦକ୍ଷ, ଶ୍ରୁତି ଓ ସ୍ମୃତିରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନକର ପରି ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ ଥିଲେ। ସେ ଦୁନିଆରେ ଧନୀ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଦୟନୀୟ ଥିଲା। ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଧୁନ୍ଧୁଳି ନାମରେ ପରିଚିତ, ସ୍ବଚ୍ଛନ୍ଦ, ଶୋଭାବତୀ, ଉଚ୍ଚ ବଂଶର ଜନ୍ମ, ଏବଂ ନିଜ କଥାରେ ଦୃଢ। ଧୁନ୍ଧୁଳି ଲୋକିକ କାମରେ ଆସକ୍ତ, କ୍ରୁର, ବେଶି କଥା କହୁଥିବା, ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ, କଞ୍ଜୁଷ ଓ ବିବାଦ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ। ଏମିତି ଦୁହେଁ ପ୍ରେମରେ ଏକାସାଥି ରହି, ଧନ ଓ କାମନା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଘରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାମରେ ସଫଳତା ଆସୁନଥିଲା। ପରେ, ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ—ଗାଁ, ଜମି, ସୁନା, ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରିବାରେ ଲାଗିଗଲେ। ତାଙ୍କର ଅର୍ଦ୍ଧ ଧନ ଧର୍ମ ପଥରେ ବ୍ୟୟ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ତଥାପି ସନ୍ତାନ ହେଲେନାହିଁ, ଏହି ଦୁଃଖରେ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ। ଏକ ଦିନ, ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଘର ଛାଡ଼ି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ। ମଧ୍ୟାହ୍ନ ବେଳେ ତିବ୍ର ତିରିଶ୍ନାରେ ଏକ ପୋଖରୀ ପାଖକୁ ଗଲେ। ପାଣି ପିଇ ସେ ଦୁଃଖରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ବସିଗଲେ। କିଛି ବେଳ ପରେ ଏକ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଶେଉଁଠାକୁ ଆସିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ପାଦସ୍ପର୍ଶ କଲେ, ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ଚୁପଚାପ ଦାଁଡ଼ାଇ ରହିଲେ। ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ପଚାରିଲେ—'କାହିଁକି ତୁମେ କାନ୍ଦୁଛ, ବ୍ରାହ୍ମଣ? କ'ଣ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଚିନ୍ତାର କାରଣ? ଶୀଘ୍ର କହ, ତୁମର ଦୁଃଖ କିଏ ଦେଇଛି?' ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—'ହେ ମୁନି, ପୂର୍ବଜନ୍ମର ପାପର ଫଳରେ ଏହି ଦୁଃଖ ମୋତେ ମିଳିଛି। ମୋ ପିତୃମାନେ ଶୀତଳ ପାଣି ପିବିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଉଷ୍ଣ ପାଣି ପିଉଛନ୍ତି। ଦେବତା ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମୋ ତର୍ପଣ ଓ ଦାନକୁ ସନ୍ତୋଷରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତିନାହିଁ। ସନ୍ତାନ ନଥିବାର ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ଏଠାକୁ ମୃତ୍ୟୁ ଅଭିଲାଷାରେ ଆସିଛି।' 'ସନ୍ତାନ ଛଡ଼ା ଜୀବନ ଅସାର, ଘର ଅସାର, ଧନ ଅସାର, ଏବଂ ବଂଶ ଅସାର। ମୁଁ ଯେଉଁ ଗାଈ ପାଳିଛି, ସେ ବନ୍ଧ୍ୟା; ମୁଁ ଲଗାଇଥିବା ଗଛ ମଧ୍ୟ ଫଳଦାୟି ନୁହେଁ। ଯେଉଁ ଫଳ ଘରକୁ ଆସେ, ସେ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଏମିତି ଅପସଂଯୋଗ ଓ ସନ୍ତାନ ବିହୀନ ଜୀବନର କ’ଣ ଅର୍ଥ?' ଏପରି କହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁଃଖରେ ବଡ଼ ଜୋରରେ କାନ୍ଦିଲେ। ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଦୟା ଜାଗ୍ରତ ହେଲା। ସେ ତାଙ୍କର ଯୋଗଶକ୍ତି ଓ ମଣ୍ଡଳ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—'ସନ୍ତାନ ଆଶା ନାମକ ଅଜ୍ଞାନକୁ ଛାଡ଼। କର୍ମର ଗତି ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ବିବେକ ଧାରଣ କର, ସଂସାର ଆଶା ତ୍ୟାଗ କର।' 'ମୁଁ ତୁମର ଭାଗ୍ୟ ଦେଖିଛି—ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ ପୁଅ ହେବେନାହିଁ। ପୂର୍ବେ ସଗର ମହାରାଜ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ। ଏହି ଆଶା ଛାଡ଼, ତ୍ୟାଗରେ ସବୁ ଦିଗରେ ଆନନ୍ଦ ଅଛି।' ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—'ମୋ ପାଇଁ ବିବେକ କ’ଣ କାମର? ମୋତେ ପୁଅ ଦିଅ, ଚାହେ ଜୋର କରି ଦିଅ, ନୁହେଁ ମୁଁ ଏଠି ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଦେବି।' 'ସନ୍ତାନ ଓ ଆନନ୍ଦ ଛଡ଼ା ତ୍ୟାଗ ଶୁଷ୍କ ଲାଗେ। ଗୃହସ୍ଥ ସନ୍ତାନ ଓ ନାତି ଘେରେ ଥିବା ସମୟରେ ଏହି ଜଗତରେ ଜୀବନ ମଧୁର।' ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦୃଢ ଆଗ୍ରହ ଦେଖି ସେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ କହିଲେ—'ଚିତ୍ରକେତୁ ମଧ୍ୟ ଭାଗ୍ୟରେ ଲେଖା ମିଟାଇ ପୁଅ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ। ଭାଗ୍ୟ ବିପରୀତ ଥିଲେ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ମିଳେନାହିଁ। ତୁମେ ଯେତେ ଅନୁରାଗୀ, ତେଣୁ ମୁଁ କ’ଣ କହିପାରିବି?' ଏପରି କହି ସେ ଏକ ଫଳ ଦେଲେ ଓ କହିଲେ—'ଏହି ଫଳ ତୁମେ ଓ ତୁମ ପତ୍ନୀ ଏକାସାଥି ଖାଅ; ତାହାଲେ ତୁମେ ପୁଅ ପାଇବ।' 'ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା, ଦୟା, ଦାନ, ଏକଥର ଭୋଜନ—ଏହି ନିୟମ ତୁମ ପତ୍ନୀ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଳନ କରିବେ; ଏହାରେ ପୁଅ ଅତି ପବିତ୍ର ହେବ।' ଏପରି କହି ସେ ଯୋଗୀ ଚାଲିଗଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘରକୁ ଫେରି ଫଳ ଝିଅ ହାତରେ ଦେଲେ ଓ ନିଜ କାମରେ ଚାଲିଗଲେ। ଧୁନ୍ଧୁଳି, କପଟ ମନର ଝିଅ, ସହେଳୀମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କାନ୍ଦି କହିଲେ—'ହାଁ, ମୁଁ ଚିନ୍ତାରେ ପିଡ଼ିତ; ମୁଁ ଏହି ଫଳ ଖାଇବିନାହିଁ।' 'ଏହି ଫଳ ଖାଇଲେ ଗର୍ଭ ହେବ, ଗର୍ଭ ହେଲେ ଠୁଳ ହେବି, ଅଳ୍ପ ଖାଇଲେ ଶକ୍ତି ନଥିବ; ତେବେ ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟ କିପରି କରିବି?