ଏହି ଉପଖ୍ୟାନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଅକୃର ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ନିଜ ଜନଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ମୃଦୁ କଥାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଆଜି ମୋ ଭାଗ୍ୟରେ ମୋ ନିଜ ଲୋକମାନେ ଆସିଛନ୍ତି, ଯେପରି ମୁଁ ଅନେକ ଦିନ ଧରି ଆଶା କରୁଥିଲି। ମୋ ପ୍ରିୟ, ତୁମେ କିଏ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଛ?” ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ମାଧବ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ—ଯଦୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁତା, କଂସଙ୍କର ଭାସୁଦେବଙ୍କୁ ମାରିବା ଇଚ୍ଛା, ଏବଂ ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଂସଙ୍କୁ ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ପୁଅ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସୂଚନା। ଅକୃର ନିଜ ଦୂତୀୟ ଭୂମିକା, ତାଙ୍କ ଆସିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଏବଂ ସେ କଂସଙ୍କୁ କ’ଣ କହିଥିଲେ, ସେସବୁ ଖ୍ରୀଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ କହିଦେଲେ। ଏ ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁବିନାଶୀ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ହସିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପିତା ନନ୍ଦଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ବିଷୟରେ ଜଣାଇଲେ। ନନ୍ଦ ଗୋପମାନେ ଉପରେ ଆଦେଶ ଦେଲେ—“ଗୋଧୁଳି, ଦୁଧ, ଦହି, ଘୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଧ ଉତ୍ପାଦନ ସଂଗ୍ରହ କର; ଉପହାର ନେବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା; ଗାଡ଼ିଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋକ କର।” ସେଉଁଠି ସଂପ୍ରଦାୟକୁ ଘୋଷଣା କଲେ—“ଆମେ କାଲି ମଥୁରାକୁ ଯିବା, ରାଜାଙ୍କୁ ଆମ ଉତ୍ପାଦ ଦେବା ଓ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ଦେଖିବା, କାରଣ ଗ୍ରାମ ଉପକୂଳର ଲୋକମାନେ ସମସ୍ତେ ଯାଉଛନ୍ତି।” ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷାଦ ହେଲେ; କାରଣ ଅକୃର ଏବେ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନେଇ ଯିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଅନେକ ଗୋପୀ ହୃଦୟବିଦାରକ ଦୁଃଖରେ ନିର୍ବଳ ହେଲେ, କିଛି ଗୋପୀ ଅନ୍ତଃଶ୍ୱାସରେ ମୁହଁ ପଳାଇଗଲା, ତାଙ୍କର ପୋଶାକ, ଚୂଡ଼ାମଣି, ବାଙ୍ଗ୍ରି ଖସିଗଲା। କିଛି ଜଣେ ତାଙ୍କର ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଭୁଲିଗଲେ, ଏହି ଜଗତ ଭୁଲି, ନିଜ ମନର ଗଭୀରତାରେ ବିଲୀନ ହେଲେ। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୋପୀ ଶୌରିଙ୍କର ସ୍ନିଗ୍ଧ ହାସି ଓ ମଧୁର କଥା ମନେ ପକାଇ ଅତିବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ; ସେହି ଚମତ୍କୃତ କଥା ତାଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଅସ୍ଥିର କରିଦେଲା। ସେମାନେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ଚର୍ଚ୍ଚା, ଚାଳ, ଭାଙ୍ଗି, ହାସ୍ୟ, ଦୃଷ୍ଟି, ଅନୁକମ୍ପା ଓ ଖେଳ ମନେ କରି, ବିୟୋଗ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଏକାଠି ହେଲେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜିଗଲା, ଏବଂ ହୃଦୟ ଅଚ୍ୟୁତରେ ଲଗାଇ ଆପଣାପେ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ: “ହେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ତୁମେ କେତେ କଠୋର! ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ନେହ ଓ ପ୍ରେମ ଜନ୍ମାଇ, ସେମାନେ ଆଶା ପୂରଣ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଏମିତି ବିଚ୍ଛେଦ କର, ଯେପରି କି ଶିଶୁମାନଙ୍କ ଖେଳନା ଛିନି ନିଅ। ତୁମେ ଆମକୁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ମୁହଁ ଦେଖାଇଲ, ଯେଉଁଥିରେ ଶ୍ୟାମ କେଶ, ଚମତ୍କାର ଗଣ୍ଡ, ଉତ୍ତୁଙ୍ଗ ନାକ, ହାସ୍ୟମୟ ମୁଖ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ—ଏବେ ସେଉଁଠି ଦୂର କରିଛ। ଏହା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ତୁମେ ତ କେବଳ ନାମରେ ଅକୃର! ଆମକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲ, ପୁନି ନେଇ ନେଉଛ, କାରଣ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ମଧୁ ଶତ୍ରୁଙ୍କର ରୂପ ଦେଖିପାରିଲୁ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ସାର୍ଥକତା ଏକ ସ୍ଥାନରେ।