ନନ୍ଦ ଓ ଗୋପଗଣ ଅତି ସମ୍ମାନ ସହିତ ଅକୃରଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ କରି, ତାଙ୍କୁ ମଣ୍ଡପରେ ବସାଇଲେ। ପରମ୍ପରାନୁସାରେ ତାଙ୍କର ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରାଯିବା ପରେ, ମଧୁ ମିଶ୍ରିତ ପାନୀୟ ଦିଆଗଲା। ଅତିଥି ସମ୍ମାନର୍ଥେ ଏକ ଗାଈ ଦାନ କରି, ତାଙ୍କର କ୍ଲାନ୍ତ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ମାସାଜ କରି, ପ୍ରଭୁ ଅନେକ ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଭୋଜନ ଦେଇ ଅତିଥି ସେବା କରିଲେ। ଭୋଜନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଶ୍ରୀରାମ ଅତି ସ୍ନେହରେ ହୋମରେ ବ୍ୟବହୃତ ଗନ୍ଧ ଓ ମାଳ୍ୟ ଦେଇ ଅକୃରଙ୍କୁ ପୁନଃ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ଏହାପରେ ନନ୍ଦ ଜିଗ୍ୟାସା କଲେ, "ହେ ଦାଶାର୍ହ! କଂସ ଏଉଁ ଅପରାଧୀ ଥିବା ବେଳେ ଏଠି ତୁମର କେମିତି ଅବସ୍ଥା? ଆମେ କି ଏକ ନିଷ୍ଠୁର ମାଲିକ ତଳେ ଥିବା ଗୋପମାନେ ନୁହେଁ କି?" ସେଉଁଠି ଅନ୍ୟାୟରେ ନିଜ ଭାଇପା ମାନେ ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମାତାମାନେ ବିଳାପ କରୁଥିଲେ—ଏପରି ଦୁର୍ଜନ ରାଜ କରୁଥିବା ବେଳେ କିପରି ତୁମେ ଓ ତୁମ ଜନମାନେ ସୁଖୀ ହେବେ? ନନ୍ଦଙ୍କର ଏହି ଦୟାପୂର୍ଣ୍ଣ କଥାରେ ଅକୃରଙ୍କର ଯାତ୍ରାର କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂରିଗଲା। ଏପରେ ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ, ଅକୃରା ସୁସ୍ଥ ଚିତ୍ତରେ ଶେଯ୍ୟାରେ ବସି, ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ଯାତ୍ରାବେଳିର ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ହେଲା। ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଭଗବାନଙ୍କ ଦୟା ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ କିଛି ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ। ସନ୍ଧ୍ୟା ଭୋଜନ ଶେଷରେ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ସ୍ନେହୀମାନଙ୍କୁ କଂସଙ୍କ ଆଚରଣ ଓ ନୂତନ ଉଦ୍ୟେଶ୍ୟ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ସେ କହିଲେ, "ହେ ପ୍ରିୟ ଅକୃରା, ତୁମକୁ ସ୍ବାଗତ। ତୁମ ନାତା-ଆତ୍ମୀୟ ଓ ପରିବାରରେ ସବୁ କୁଶଳ ତ?" ଏହାପରେ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, "ଆମ ପରିବାର ଏଉଁ ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଏମିତି ଅବସ୍ଥାରେ ଆମ ମଙ୍ଗଳ ଅନୁଷ୍ଠାନ କିପରି ହେବ? କଂସ ଏବେ ମାମା ହୋଇ ଆମେ ଓ ଆମ ଲୋକମାନେ ଉପରେ ଶାସନ କରୁଛନ୍ତି। ଆମ ଦ୍ୱାରା ମାତାପିତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିଲା—ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ହତ୍ୟା ହେଲେ, ସେମାନେ କାରାଗାରରେ ରହିଲେ। ଆଜି ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ମୋର ଜନମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଛ, ଏହା ଦେଖି ମୁଁ ଖୁସି। ଏବେ କହ, ତୁମ ଆସିବାର କାରଣ କ’ଣ?" ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ମାଧବଙ୍କୁ ଅକୃରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଖୋଲି କହିଲେ—ଯଦୁ, କଂସ ଓ ବସୁଦେବଙ୍କ ମଧ୍ୟର ଶତ୍ରୁତା, ଏବଂ ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଂସଙ୍କୁ ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭିପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସୂଚନା। ସେ ନିଜ ଦୂତିୟ କାର୍ଯ୍ୟ, ଏବଂ କଂସଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କୃଷ୍ଣ-ବଳରାମଙ୍କୁ ମଥୁରାକୁ ନେବାକୁ ଆସିଥିବା ଅଭିପ୍ରାୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ହସି ନନ୍ଦଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ସୂଚନା କଲେ। ନନ୍ଦ ଗୋପମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ, "ଗୋଧିକ ଓ ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ଉତ୍ପାଦ ଏକଠା କର, ଉପହାର ସଜା, ଗାଡ଼ିମାନେ ଯୋକ୍ତ କର।" ସେଉଁଠି ସବୁକୁ ଘୋଷଣା କଲେ, "ଆସନ୍ତାକାଲି ଆମେ ମଥୁରାକୁ ଯିବା, ରାଜାଙ୍କୁ ଆମ ଉତ୍ପାଦ ଦେବା, ଏବଂ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ଦେଖିବା, କାରଣ ଗ୍ରାମ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାଉଛନ୍ତି।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, କାରଣ ଅକୃରା ଏବେ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଗ୍ରାମରୁ ନେଇଯିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। କିଛି ଗୋପୀ ଦୁଃଖରେ ନି:ଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ମୁହଁ ଫିକା ପଡ଼ିଗଲା; କିଛି ଜଣଙ୍କର ଶାଡ଼ି, ଚୁଡ଼ି ଓ ଚୁଲି ଖୁଲିଯିଲା। ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଭାବିବାରେ ଏତେ ଲୀନ ହେଲେ, ନିଜ ଦୈନନ୍ଦିନ କାମ ଭୁଲିଗଲେ, ଏ ପୃଥିବୀରେ କିଛି ଅନୁଭବିଲେ ନାହିଁ, ମନେ ହେଲା ନିଜ ମନର ଜଗତକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୋପୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସ୍ନେହଭରା ହାସି, ମିଷ୍ଟି କଥା, ଚଞ୍ଚଳ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଖେଳାଳି କ୍ରିୟା ସ୍ମରଣ କରି ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ। ସେମାନେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ଭୟ, ବିୟୋଗ ଓ ଦୁଃଖରେ ଏକାଠି ହୋଇ, ଅଖିରୁ ଅଶ୍ରୁ ଝରେ, ହୃଦୟ ଅଚ୍ୟୁତ ଉପରେ ନିବିଡ଼ କରି କଥା ହେଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ହେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, କେତେ ନିଷ୍ଠୁର ତୁମେ! ଦେହଧାରୀଙ୍କୁ ମିଳାଇ ମିତ୍ରତା, ପ୍ରେମ ଦିଅ, ତାପରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଶାରେ ଦୂର କର, ଯେପରି ଶିଶୁଙ୍କ ଖେଳନା ଛିନିଯିବା। ତୁମେ ଆମକୁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ମୁଖ ଦେଖାଇଲ, ମଧୁର କୁନ୍ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ନୟନାନନ୍ଦନ ମୁଖ, ସ୍ମିତ ଅଂଶ ଯାହା ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ—ପରେ ଦୂର କରି ଦେଲ, ଏହା ଉଚିତ ନୁହେଁ।" "ତୁମେ ନିଜ ନାମ ଅନୁଯାୟୀ ଏତେ ନିଷ୍ଠୁର! ଆମକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲ, ପୁନଃ ଛିନି ନେଉଛ, କାରଣ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ମଧୁ-ଶତ୍ରୁଙ୍କ ରୂପ ଦେଖିଲୁ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା। ନନ୍ଦନନ୍ଦନ ଏବେ ଆମ ଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଆମେ ନିଜ ଘର, ପରିବାର, ପତି ଛାଡ଼ି ତାଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ ଆସିଲୁ, ଏବେ ତାଙ୍କର ନୂତନ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ମିଳିଛି।" "ମଥୁରା ନାଗରୀ ମହିଳାମାନେ ଏଇ ରାତି ସୁଖରେ କାଟିବେ, କାରଣ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ—ସେମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ମୁଖର ନେକ୍ତର ପାନ କରିବେ। ମୁକୁନ୍ଦ ତାଙ୍କର ମିଷ୍ଟି କଥାରେ ମୁଗ୍ଧ, ସେ ଏବେ ସେମାନଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ, ଆମ ଗ୍ରାମ ଝିଅମାନେ ନିଜ ଲଜ୍ଜା ଓ ଭ୍ରମରେ ଅପରାଧୀ।" "ଆଜି ଦଶାର୍ହ, ଭୋଜ, ଅନ୍ଧକ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ହେବ; ରାସ୍ତାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଦେବକୀନନ୍ଦନଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦେଖିବେ। ଏହି ଅକୃରା ନାମ ଏପରି ନିଷ୍ଠୁରଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ, କାରଣ ଆମ ଦୁଃଖରେ ଶାନ୍ତବନା ଦେଇନାହିଁ, ଆମ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦୂରକୁ ନେଉଛି।" "ସେ ଅନୁଭୂତିହୀନ ହୃଦୟରେ ରଥ ଚଢ଼ିଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ତାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଛନ୍ତି। ଗୋପମାନେ ବଡ଼ମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅବହେଳିତ, ନିଜ ଗାଡ଼ି ନେଇ ପଛୁଆନ୍ତି, ଆଜି ଭାଗ୍ୟ ଆମ ବିପକ୍ଷରେ।" "ଆମେ ଯାଇ ମାଧବଙ୍କୁ ରୋକିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ବଡ଼ମାନେ କି କରିପାରିବେ, ଯେଉଁଠାରେ ଭାଗ୍ୟ ଆମ ହୃଦୟ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ତାଲି ଦେଇଛି, ଏବଂ ବିୟୋଗ ଅସହ୍ୟ।