ଏହି ଗାଥାରେ ଏହିପରି ଘଟିଲା: ଅକୃରା, ଯେଉଁଠାରେ ବନ୍ଧୁ ବନ୍ଧବଙ୍କ ନିକଟରେ ଯାଇଥିଲେ, ସେଠାରେ ଶଙ୍କର୍ଷଣ, ଅତି ବିଶାଳ ମନ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଅକୃରାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଲେ, ତାଙ୍କର ହାତ ନେଇ ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ ଘରକୁ ନେଇ ଗଲେ। ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜାଣି ଏବଂ ଆଦର ସହିତ ଅସନ ଦେଇ ଅକୃରାଙ୍କ ପାଦ ପରିଚ୍ଛନ୍ନ କରି, ପରମ୍ପରାନୁସାରେ ମଧୁ ମିଶ୍ରଣ ଦେଇ ସ୍ୱାଗତ କରିଲେ। ଏହା ପରେ ଅତି ଆଦର ସହିତ ଗୋଧାନ କରି ଅକୃରାଙ୍କ ଥକି ଯାଇଥିବା ଅଙ୍ଗକୁ ମଲିଶ କରି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ବହୁଳ ଖାଦ୍ୟ ଭକ୍ତିସହିତ ପ୍ରଦାନ କରିଲେ। ଅକୃରା ଭୋଜନ କରିବା ପରେ, ରାମ, ଧର୍ମର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଜ୍ଞାତା, ଅତି ସ୍ନେହ ଭାବରେ ଅକୃରାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ୟବହୃତ ଗନ୍ଧ ଓ ମାଳା ଦେଇ ପୁନଃ ସମ୍ମାନ କରିଲେ। ନନ୍ଦା, ଯଥାଯଥ ଆଦର କରି, ଅକୃରାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଏଠି କିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ରହୁଛ, କାଂସ ଜୀବିତ ଅଛି, ଦାଶାର୍ହ? ଆମେ କିଏ ଦୁଷ୍ଟ ମାଲିକଙ୍କ ଅଧୀନ ଗୋଲା ମଣିଷ ନୁହେଁ କି?” ଏହି କାଂସ, ନିଜ ଭଉଣା ପୁଅମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ, ତାଙ୍କ ମାତାମାନେ ବିଳାପ କରୁଥିଲେ—ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ ଅପରାଧୀ ଥିବା ସମୟରେ ତୁମେ ଓ ତୁମ ଜନମାନେ କିପରି ସୁଖୀ ହେବେ? ନନ୍ଦାଙ୍କର ଏହି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶବ୍ଦରେ ଅକୃରା, ଉତ୍ତର ଦେବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ଯାତ୍ରାର କ୍ଲାନ୍ତିକୁ ଛାଡିଦେଲେ। ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଅକୃରା ଏକ ଶୟନରେ ବସି ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଦର ଲାଭ କରି, ଯାତ୍ରାରେ ଚାହିଥିବା ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରିଲେ। ଭଗବାନ ଯଦି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, କ’ଣ ଅପ୍ରାପ୍ତ ରହିପାରିବ? ତଥାପି, ପ୍ରଭୁପ୍ରତି ଭକ୍ତ ମନେ କିଛି ଚାହନ୍ତି ନାହିଁ। ସନ୍ଧ୍ୟା ଭୋଜନ ପରେ, ଦେବକୀପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣ, ସ୍ବଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାଂସଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଓ ନୂତନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: “ଅକୃରା, ସ୍ନେହମୟ, ସ୍ୱାଗତ! ତୁମ ସମସ୍ତ ଭଲ ହେଉ। ତୁମ ଜନମାନେ ଓ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବମାନେ ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ଅଛନ୍ତି କି?” “ଆମର ନିଜ ଭଲର ବିଷୟରେ କିପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବି, ଯେଉଁଠି କାଂସ, ଆମ ମାମା, ଆମ ଓ ଆମ ଜନମାନେ ଉପରେ ଶାସନ କରୁଛି?” “ହାୟ, ଆମ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଆମ ଦ୍ୱାରା ବହୁ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବାକୁ ପଡିଲା—ଆମ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ହତ୍ୟା ହେଲେ, ଆମ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଅଟକା ଦିଆଯାଇଲା।” “ଆଜି ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆମ ନିଜ ଜନମାନେକୁ ଦେଖିପାରିଲି, ଯେପରି ଆମ ଏହି ଆଶା ଥିଲା। ଏବେ କହ, ତୁମ ଆସିବାର କାରଣ କ’ଣ?” ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ପାଇଁ ମାଧବ, ଅକୃରା, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ—ଯଦୁମାନେ ଓ କାଂସଙ୍କର ଶତ୍ରୁତା, କାଂସଙ୍କର ବସୁଦେବକୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ; ନାରଦ କାଂସଙ୍କୁ ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭିପୁତ୍ରର ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ କ’ଣ କହିଥିଲେ; ଏବଂ ଅକୃରା କାଂସଙ୍କ ଦୂତି ଭାବରେ କ’ଣ ଦେବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଖୋଲି କହିଲେ। ଅକୃରାଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ହସି ନନ୍ଦାଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ବିଷୟରେ ଜଣାଇଲେ। ନନ୍ଦା ଗୋଲାମାନେକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ: “ସମସ୍ତ ଦୁଧ ଓ ଦୁଧ ଉତ୍ପାଦ ଏକଠା କର; ଉପହାର ସଂଗ୍ରହ କର; ଗାଡ଼ି ଚାଲାଇବା ପାଇଁ ଯୋଗାଡ଼ କର।” “ଆମେ ଆଗାମୀକାଲି ମଥୁରାକୁ ଯିବା, ରାଜାଙ୍କୁ ଆମ ଉତ୍ପାଦ ଦେବା, ଏବଂ ଏହି ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ଦେଖିବା; ଗ୍ରାମରୁ ବହୁ ଲୋକ ଯାଉଛନ୍ତି।” ଏହିପରି ନନ୍ଦା, ଗୋଲା ମୁଖ୍ୟ, ନିଜ ପଡ଼ାରେ ଘୋଷଣା କଲେ। ଏହା ଶୁଣି ଗୋଲା ଜୀବନୀମାନେ ବହୁ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, କାରଣ ଅକୃରା ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣକୁ ନଗରକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଅନେକ ଜନ, ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଫିକା ହେଲା; କିଏ ତାଙ୍କ ଗା ଲୁଟିଯାଇଥିଲେ, କିଏ ଚୂଡ଼ା, କିଏ ଚୂଡ଼ା ଖସି ଯାଇଥିଲେ। ଅନେକ ଜନ, କୃଷ୍ଣ ଚିନ୍ତାରେ ନିମଗ୍ନ, ନିଜ କାମ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ଏହି ଜଗତରେ ଅବସ୍ଥିତ ନୁହେଁ, ମନର ଜଗତକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ, ଶୌରିଙ୍କ ସ୍ନେହ ହସ ଓ ମଧୁର କଥା ଚିନ୍ତା କରି, ହୃଦୟରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ସେହି ମନ ଭାବକୁ ଛୁଇଁଥିବା ମନୋହର କଥା ତାଙ୍କୁ ଅବାକ କରିଦେଲା। ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚାଳ, ଭଙ୍ଗି, ହସି ଦୃଷ୍ଟି, ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିବା ଉପହାସ, ଲୀଳା ଚିନ୍ତା କରି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ବିଚ୍ଛେଦ ଭୟରେ ଗୋଲା ଜୀବନୀମାନେ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଏକଠା ହେଲେ, ହୃଦୟ ଅକ୍ରୁରା ଉପରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ, ମୁହଁ ଜଳ ହୋଇଗଲା, ଦୁଃଖରେ କଥା କହିଲେ। ଗୋପୀମାନେ କହିଲେ: “ଏ ଶୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ତୁମେ କିପରି ନିର୍ଦୟ! ଦେହୀମାନେକୁ ମିଳାଇ ମିତ୍ରତା ଓ ପ୍ରେମ ଦେଇ, ଏଉଁ ଆଶା ପୂରଣ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ବିଚ୍ଛେଦ କର, ଯେପରି ଶିଶୁମାନେର ଖେଳନା ନିଅଯାଏ।” “ତୁମେ ଆମେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିଲେ—କଳା କେଶ, ମନୋହର ଗାଲ, ଉନ୍ନତ ନାକ, ଶୋକ ଦୂର କରିଥିବା ହସି—ଏବେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦୂର କରିଛ; ଏହି ଠିକ୍ ନୁହେଁ।” “ତୁମେ ଏକ୍ରୁରା ନାମକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ପ୍ରମାଣିତ କର, କାରଣ ନିଜ ଦୟା ଦେଇ ଆମେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ରୂପ ଦେଖିଲୁ, ଏବେ ତୁମେ ଦୂର କରିଛ।” “ନନ୍ଦପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସ୍ନେହ ଅସ୍ଥିର, ଏବେ ଆମେ ଦୁଃଖିତ; ଘର, ପରିବାର, ପତି ଛାଡ଼ି ତାଙ୍କ ସେବାକୁ ଆସିଥିଲୁ, ଏବେ ନୂତନ ପ୍ରିୟାମାନେ ପାଇଛନ୍ତି।” “ମଥୁରାର ନାରୀମାନେ ଏହି ରାତି ସୁଖରେ ବିତାଇବେ, ତାଙ୍କ ଆଶା ପୂରଣ ହେବ—ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ସିଧା ଦୃଷ୍ଟି ଓ ହସ ରସ ଉପଭୋଗ କରିବେ।” “ମୁକୁନ୍ଦ ତାଙ୍କ ମଧୁର କଥାରେ ଆକୃଷ୍ଟ, ଏବେ ତାଙ୍କ ଅଧୀନ; ଏହି ଗ୍ରାମ ନାରୀମାନେ ପ୍ରେମରେ ଲଜ୍ଜିତ ଓ ଅବାକ, ତାଙ୍କୁ କେଉଁଠି ଫେରିବେ?” “ଦାଶାର୍ହ, ଭୋଜ, ଅନ୍ଧକ, ବୃଷ୍ଣି, ସାତ୍ୱତମାନେ ପାଇଁ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ହେବ; ମାର୍ଗର ଲୋକମାନେ ଦେବକୀପୁତ୍ର ମନୋହର ରୂପ ଦେଖିବେ।” “ଏକ୍ରୁରା ନାମ ଏପରି ନିଦୟ ଲୋକ ପାଇଁ ଦିଅ। ତିନି ଆମ ଦୁଃଖରେ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇନାହିଁ, ଆମ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁକୁ ଦୂରେ ନେଇଯିବେ।” “ତିନି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୟା ନାହିଁ, ରଥରେ ବସି ଚାଲିଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଗ୍ରହ କରୁଛନ୍ତି। ଗୋଲାମାନେ, ଅବହେଳିତ, ତାଙ୍କ ପଛରେ ଗାଡ଼ି ଚାଲାଇଛନ୍ତି; ଆଜି ଭାଗ୍ୟ ଆମ ବିରୋଧରେ।” “ଆସ, ଆମେ ମାଧବକୁ ରୋକିବାକୁ ଯିବା!