ଏହି ଜଗତରେ ଶରୀରଧାରୀ ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭଲ ହେଉଛି ମନ ରୁ ଅହଙ୍କାର, ଭୟ ଓ ଦୁଃଖକୁ ଛାଡି ଦେବା; ଏହି ଉପକାର ପ୍ରଥମେ ହରିଙ୍କ ଚିହ୍ନମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବା, ଶୁଣିବା ଓ ସମ୍ପର୍କ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ହୁଏ। ଏକ ଦିନ ଅକୃରା ଦେଖିଲେ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ—ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ବ୍ରଜରେ ଗୋ-ଦୁହିବା ପରେ ଫେରୁଥିଲେ। କୃଷ୍ଣ ପିତଳ ରଙ୍ଗର ପୋଷାକ, ବଳରାମ ନୀଳ ରଙ୍ଗର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଶରତ କୁମୁଦ ଫୁଲ ଭଳି ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର। ଏହି ଦୁଇ ଯୁବକ, ଏକ ଶ୍ୟାମ ଏକ ଧୂସର, ସୌନ୍ଦର୍ୟର ଆଶ୍ରୟ, ଚଉଡ଼ ଭୁଜା, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ, ଚମକୁଥିବା ଶରୀର ଓ ଯୁବ ହାତୀଙ୍କ ଭଳି ଶକ୍ତି ଓ ଚାଲ ରଖିଥିଲେ। ମହାପୁରୁଷମାନେ, ତାଙ୍କର ପାଦରେ ପତାକା, ବଜ୍ର, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ପଦ୍ମ ଚିହ୍ନ ଥିଲା; ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ବ୍ରଜକୁ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ସଦା ହସୁଥିଲା ଓ କୃପାରେ ଭରିଥିଲା। ଖେଳ କରିବାରେ ମନୋହର ଓ ଦୟାଳୁ, ତାଙ୍କର ଦେହ ପୁଷ୍ପ ମାଳା, ଅରଣ୍ୟ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ; ଶରୀର ପବିତ୍ର ଗନ୍ଧରେ ଲେପିତ, ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଆଦି ପୁରୁଷ, ସମସ୍ତ ଜଗତର କାରଣ ଓ ନାୟକ, ଭୂମିର ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ନିଜ ଅଂଶ ରୂପେ ବଳରାମ ଓ କେଶବ ଭାବେ ଅବତରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ନିଜ ଚମକରେ ସମସ୍ତ ଦିଗର ଅନ୍ଧାରକୁ ଦୂର କରିଥିଲେ; କୃଷ୍ଣ ଏକ ପନ୍ନା ମାଳା ପର୍ବତ ଭଳି ଓ ବଳରାମ ଏକ ଚାନ୍ଦି ମାଳା ପର୍ବତ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଅକୃରା ଏହା ଦେଖି ଭାବରେ ଭରିଗଲେ, ତୁରନ୍ତ ରଥରୁ ଅଫାଡ଼ି ନିମ୍ନବଦନ ହେଇ ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦରେ ଶରଣ ନେଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖି ଅକୃରା ଅତି ଆନନ୍ଦରେ, ଚକ୍ଷୁ ଜଳରେ ଭିଜିଗଲା, ଦେହ କୁନ୍ଡଳି ହେଲା; ଏତେ ଉତ୍ସାହ ଥିଲା ଯେ ନିଜ ନାମ କହିପାରିଲେ ନାହିଁ। ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ, ନିଜ ହାତରେ ରଥ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ଥିବା, ଅକୃରାଙ୍କୁ ଆଶ୍ଲେଷ କରି ସ୍ନେହରେ ନିକଟକୁ ଆଣିଲେ; କାରଣ, ପ୍ରଭୁ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ବଢ଼ି ଭଲପାଆନ୍ତି। ସଙ୍କର୍ଷଣ, ମହାମନା, ଅକୃରାଙ୍କୁ ଆଶ୍ଲେଷ କରି ତାଙ୍କର ହାତ ଧରି, ଭାଇ ସହିତ ଘରକୁ ନେଇଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ଆଦର ଦେଇ ଆସନ ଦେଇ, ପାଦ ପରିଚ୍ଛା କରି, ମଧୁ ମିଶ୍ରଣ ଦେଇ ଅତିଥି ସ୍ୱାଗତ କରିଲେ। ଏକ ଗାଁ ଦେଇ, ଶ୍ରମିତ ଅଙ୍ଗମାନେ ମସାଜ କରି, ପ୍ରଭୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରଚୁର ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ଅତିଥି ଆଦର କରିଲେ। ଖାଇ ହେଲା ପରେ, ବଳରାମ ଧର୍ମର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜ୍ଞାତା, ଆଉ ଏକଥର ଅକୃରାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞର ଗନ୍ଧ ଓ ମାଳା ଦେଇ ଆଦର କରିଲେ। ନନ୍ଦ, ଯଥାଯଥି ଆଦର କରି, ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଏଠି ଦୟା ନଥିବା ସ୍ଥାନରେ ତୁମେ କେମିତି ଅଛ, କାଁସ ଏଉଁଯାଁ ଜୀବନ୍ତ, ଦାଶାର୍ହ? ଆମେ ତ କୁଠାଳ ପାଳକମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ମାଲିକ ତଳେ ଅଛୁନି?” “ସେ ଦୁଷ୍ଟ, ନିଜ ଭଉଣାମାନେ ମାରିଦେଲା, ତାଙ୍କର ମାଆମାନେ ବିଳାପ କରୁଥିଲେ; କିପରି ତୁମେ ଓ ତୁମ ଜନମାନେ ଭଲ ରହିପାରିବେ?” ନନ୍ଦଙ୍କ ସତ୍ୟ ଓ ଆଦର ଭରିତ କଥା ସୁଣି, ଅକୃରା ନିଜ ଯାତ୍ରାର କ୍ଳାନ୍ତି କୁ ଭୁଲିଗଲେ। ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଅକୃରା ସୁବିଧା ଭରିତ ଶଯ୍ୟାରେ ବସି, ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଦରରେ, ଯାତ୍ରାରେ ଚିନ୍ତିଥିବା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନ ଆନନ୍ଦିତ, କୃପାମୟ, ତାଙ୍କ ଦୟାରେ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନୁହେଁ; ତଥାପି, ଭକ୍ତମାନେ ତାଙ୍କୁ କିଛି ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ। ସନ୍ଧ୍ୟା ଭୋଜନ ପରେ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ ପ୍ରଭୁ ନିଜ ସାଥୀମାନଙ୍କୁ କାଁସଙ୍କ ଚଳ-ଚାଳ ଓ ନୂତନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ—“ପ୍ରିୟ ଅକୃରା, ଆସ, ତୁମେ ଭଲ ଅଛ କି? ତୁମ ପରିବାର ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ରୋଗ ଓ ଅପମାନରୁ ମୁକ୍ତ ଅଛନ୍ତି କି?” “ଆମ ନିଜର ଭଲ ଅଛି କି, ଏହା କିପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବି? ଆମ ପରିବାର ଦୁଃଖରେ ଅଛି, ଏବଂ କାଁସ ଆମ ମାମା ଏଉଁଯାଁ ରାଜ୍ୟ କରୁଛି।” “ହାଁ, ଆମ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଆମ ପାଇଁ ବହୁ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିଲା; ଆମ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ମରିଗଲେ, ଆମ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ କାଁସ ଦଣ୍ଡିତ କରିଲା।” “ବଡ଼ ସଉଭାଗ୍ୟରେ, ଆଜି ମୁଁ ନିଜ ଜନମାନେ ଦେଖିପାରିଲି; ଏହା ପାଇଁ ପ୍ରତିକ୍ଷା କରୁଥିଲି। ଏବେ କହ, ଆସିବାର କାରଣ କଣ?” ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ ପାଇଁ, ମାଧବ ସମସ୍ତ କଥା ଖୋଲିକି କହିଲେ—ଯଦୁମାନେ ଓ କାଁସଙ୍କ ବିରୋଧ, ଏବଂ କାଁସଙ୍କ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ। ଅକୃରା ନିଜ ଦୂତି ଓ ନାରଦଙ୍କ କାଁସଙ୍କୁ ଦିଆ ଦେବକୀପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ସୂଚନା ମଧ୍ୟ କହିଲେ। ଅକୃରାଙ୍କ କଥା ସୁଣି, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ନାଶକ, ହସି ନନ୍ଦଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ବିଷୟରେ କହିଲେ। ନନ୍ଦ ଗୋପମାନଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ—“ସମସ୍ତ ଦୁଧ ଓ ଦୁଧ ଜାତିୟ ଉତ୍ପାଦ ଏକତ୍ର କର; ଉପହାର ତିଆରି କର, ରଥଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋକ୍ତ କର।” “ଆମେ ଆଗାମୀକାଲି ମଥୁରାକୁ ଯିବା, ରାଜାକୁ ଉତ୍ପାଦ ଦେବା, ଏବଂ ମହାଉତ୍ସବ ଦେଖିବା; ଗ୍ରାମର ଲୋକମାନେ ଯାଉଛନ୍ତି ମଧ୍ୟ।” ଏଭଳି ନନ୍ଦ ଗୋପଗାଁରେ ଘୋଷଣା କଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; କାରଣ, ଅକୃରା ବ୍ରଜକୁ ଆସିଛନ୍ତି ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସହରକୁ ନେଇଯିବାକୁ। କିଛି ଗୋପୀ ଦୁଃଖରେ ମନ ଭାରିଗଲା, ମୁହଁ ଶୁଉଁ ହେଲା; କିଛି ଗୋପୀ ନିଜ ବସ୍ତ୍ର, ଚୂଡ଼ା, ଚୁଡ଼ି ଓ କେଶ ଖସି ଦେଲେ। ଅନ୍ୟ ଗୋପୀମାନେ, କୃଷ୍ଣ ଚିନ୍ତାରେ ପ୍ରବଳ, ନିଜ ଦୈନନ୍ଦିନ କାମ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ, ଏହି ଜଗତକୁ ଭୁଲିଗଲେ, ମନର ଜଗତକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଅନ୍ୟ ଗୋପୀମାନେ, ଶୌରିଙ୍କ ମନୋହର ହସ ଓ କଥା ଚିନ୍ତା କରି, ଭାବରେ ଭିଜିଗଲେ; ତାଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଛୁଇଁଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଧୁର କଥା ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ଥିର କରିଦେଲା। ତାଙ୍କର ଚାଲ, ଭଙ୍ଗି, ମନୋହର ହସ, ଦୃଷ୍ଟି, ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ମଜା କଥା, ଖେଳ, ସବୁ ଗୋପୀମାନେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ। ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ଭାବି, ବିୟୋଗ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ, ଗୋପୀମାନେ ଦଳ ଦଳ ହୋଇ ଏକସାଥି ହେଲେ; ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜିଗଲା, ହୃଦୟ ଅଚ୍ୟୁତ ଉପରେ ଅଟୁଟ ରହିଲା। ଗୋପୀମାନେ କହିଲେ—“ହେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ତୁମେ କେତେ ନିର୍ଦୟ!