ଶୁକଦେବ ମହାରାଜ କହିଲେ: ଏପରି ଭାବନା କରି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ଶ୍ଵଫଳ୍କପୁତ୍ର ଅକୃରା, ରଥରେ ଯାତ୍ରା କରି ଗୋକୁଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏମିତି ଯେମିତି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ପର୍ବତକୁ ଯାଇ ଲୁଚିଯାଏ। ସେ ଗୋପଗ୍ରାମରେ ଏମିତି ଚିହ୍ନ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରେ ପରିଧାନ କରନ୍ତି—ପଦଚିହ୍ନ, ଯାହାରେ ପଦ୍ମ, ଯବ, ଅଙ୍କୁଶ ଆଦି ଚିହ୍ନ ଥିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଅକୃରାର ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ତାଙ୍କର ଚକୁ ଲୁହେ ଭିଜିଗଲା, ଶରୀର ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲା। ସେ ରଥରୁ ଉତରି ଗୋପଗ୍ରାମରେ ଗଲେ ଓ ଉଚ୍ଚ୍ୱାସ କଲେ—“ଆହା! ଏହି ହେଉଛି ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପଦଧୂଳି।” ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ହେଉଛି ଅହଂକାର, ଭୟ ଓ ଶୋକକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା; ଏହା ପ୍ରଥମେ ହେଉଛି ହରିଙ୍କର ଚିହ୍ନ ଦେଖିବା, ଶୁଣିବା ଓ ସମ୍ପର୍କ ଦ୍ୱାରା। ଅକୃରା ଦେଖିଲେ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଗୋବିନ୍ଦା ଗୋପଗ୍ରାମରେ ଦୁହେଁ ଦୁହିଁ ଦୁଧ ଦେଇ ଫିରୁଛନ୍ତି, ଏକ ହଳଦିଆ ଓ ଏକ ନୀଳବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଚକୁ ଶରତ ପଦ୍ମପରି ଅତି ସୁନ୍ଦର। ଦୁହେଁ ଯୁବକ, ଏକ କଳା ଓ ଏକ ଧଳା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପର ନିବାସ, ଚଉଡ଼ା ହାତ, ମନୋହର ମୁହଁ, ଭବ୍ୟ ଦେହ, ଏବଂ ତରୁଣ ହାତୀମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ଚାଳ ଥିଲା। ମହାପୁରୁଷମାନେ ବ୍ରଜକୁ ଅଳଙ୍କାର କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପଦରେ ପତାକା, ବଜ୍ର, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ପଦ୍ମର ଚିହ୍ନ ଥିଲା; ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ହସୁଥିଲା ଓ କୃପାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଦୁହେଁ ଖେଳରେ ମନୋହର, ମାଳା ଓ ଅରଣ୍ୟ ଫୁଲରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଶରୀର ପବିତ୍ର ଗନ୍ଧରେ ଅନୁଳିପ୍ତ, ନିର୍ମଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ଦୁହେଁ ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ, ସଂସାରର କାରଣ ଓ ନାୟକ, ଭୂମିର ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ବଳରାମ ଓ କେଶବ ଭାବରେ ଅଂଶରେ ଅବତରିଥିଲେ। ଏହି ଦୁଇ ମହାପୁରୁଷ, ଏକ ନୀଳ ପର୍ବତ ଓ ଏକ ଚାନ୍ଦି ପର୍ବତ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଇ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଦିଗର ଅନ୍ଧାରକୁ ଦୂର କରୁଥିଲେ। ଅକୃରା ଆନୁରାଗରେ ଭରି, ତୁରନ୍ତ ରଥରୁ ଉତରି, ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପାଦରେ ଶରଣାଗତ ହେଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖି ଅକୃରା ଆନନ୍ଦରେ ଭିଜିଗଲେ, ଚକୁ ଲୁହେ ଭିଜିଗଲା, ଶରୀର ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲା; ଏତେ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ ଯେ ନିଜ ନାମ କୁହି ପାରିଲେ ନାହିଁ। ପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କର ହାତରେ ରଥଚକ୍ରର ଚିହ୍ନ ଥିବା, ଅକୃରାକୁ ନିକଟକୁ ଏଣି, ଆଲିଂଗନ କରିଲେ; କାରଣ ସେ ସେମାନେ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ଭଲପାଆନ୍ତି। ଏବଂ ସଙ୍କର୍ଷଣ, ମହାମନା, ଅକୃରାକୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ତାଙ୍କର ହାତ ଧରି, ଭାଇ ସହିତ ଘରକୁ ନେଇଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇ, ଆସନ ଦେଇ, ପଦ ଧୋଇ, ମଧୁମିଶ୍ର ଦେଇ ଅତିଥିସ୍ୱାଗତ କରିଲେ। ଏକ ଗାଁ ଦେଇ, ଅକୃରାଙ୍କର ଥକିଥିବା ଅଂଗକୁ ଦୟାରେ ମାଲିଶ କରି, ପ୍ରଭୁ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରଚୁର ଖାଦ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ଦେଇଲେ। ଖାଇ ହେବା ପରେ, ବଳରାମ ଧର୍ମର ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାତା, ଅକୃରାକୁ ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ୟବହୃତ ଗନ୍ଧ ଓ ମାଳା ଦେଇ ପୁନଃ ସମ୍ମାନ କରିଲେ। ନନ୍ଦ, ନିୟମରେ ଅତିଥି ସମ୍ମାନ କରି, ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ତୁମେ କେମିତି ଏଠାରେ ଅନୁକମ୍ପା ବିନା ରହୁଛ? କାଂସ ଏଉଁ ଜୀବନ୍ତ ରହିବାରେ, ଦାଶାର୍ହ, ଆମେ କି ନିର୍ଦୟ ମାଲିକ ତଳେ ଥିବା ଗୋପମାନଙ୍କ ପରି ନୁହଁ?” “ସେ ଦୁଷ୍ଟ, ଯିଏ ନିଜ ଭଉଣୀପୁଅମାନେକୁ ମାରିଦେଲା, ତାଙ୍କର ମାଆମାନେ ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ—ତୁମେ ଓ ତୁମ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ କି ମଙ୍ଗଳ ହେବ?” ନନ୍ଦଙ୍କର ଏହି ସତ୍ୟ ବାକ୍ୟରେ ଅକୃରା ଦୟାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲେ, ଯାତ୍ରାର ଶ୍ରମ ଦୂର ହେଲା। ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଆଦର ଓ ଶୁଭେଚ୍ଛାରେ ଏକ ଶୟ୍ୟାରେ ବସି, ଅକୃରା ଯାତ୍ରାରେ ଚାହିଥିବା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲା। ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଭୁ ଖୁସି ହେନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଦୟାରେ କ’ଣ ଅପ୍ରାପ୍ୟ? ତଥାପି, ଏହି ଭକ୍ତମାନେ କିଛି ଚାହନ୍ତି ନାହିଁ। ସନ୍ଧ୍ୟା ଭୋଜନ ପରେ, ଦେବକୀପୁତ୍ର ପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କର ସାଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାଂସଙ୍କର ଆଚରଣ ଓ ନୂତନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିଷୟରେ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: “ପ୍ରିୟ ଅକୃରା, ଆସ, ତୁମେ କେମିତି ଅଛ? ତୁମର ଆତ୍ମୀୟ ଓ ଜନମାନେ ରୋଗ ଓ ଅପମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତ ଅଛନ୍ତି କି?” “ଆମ ଜନମାନେ ଏବଂ ଆମ ଲୋକମାନେ କାଂସ, ଆମର ମାମୁଁ, ଶାସନ କରୁଥିବାରେ କିପରି ଆମ ମଙ୍ଗଳ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବି?” “ଆମ ପାଇଁ ଆମ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ବହୁ ଦୁଃଖ ହେଲା—ଆମ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ଆମ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ କାଂସ ନିର୍ବନ୍ଧ କଲା।” “ଆଜି ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ମୁଁ ନିଜ ଜନମାନେକୁ ଦେଖୁଛି, ଯେପରି ଆମେ ଚାହିଥିଲୁ। ପ୍ରିୟ, ତୁମ ଆଗମନର କାରଣ କୁହ।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ପାଇଁ, ମାଧବ କାଂସ ଓ ଯଦୁମାନେର ଶତ୍ରୁତା, ଏବଂ କାଂସଙ୍କର ବସୁଦେବକୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସମସ୍ତ କଥା ଖୋଲି କହିଲେ। ଅକୃରା ନିଜ ଦୂତି ଓ ନାରଦଙ୍କର କାଂସଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ନିମିତ୍ତ ବାର୍ତ୍ତା ବିଷୟରେ ବି ବଖ୍ୟା କଲେ—ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭିପୁତ୍ରର ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ। ଅକୃରାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ନାଶକ, ହସିଗଲେ ଓ ନନ୍ଦଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କର ଆଦେଶ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଲେ। ନନ୍ଦ ଗୋପମାନେକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ: “ସମସ୍ତ ଦୁଧ ଓ ଦୁଧପଦାର୍ଥ ଏକତ୍ର କର; ଉପହାର ପାଇଁ ସମଗ୍ରୀ ସଂଗ୍ରହ କର; ଗାଡ଼ି ଯୋକ କର।” “କାଲି ଆମେ ମଥୁରାକୁ ଯିବା, ରାଜାଙ୍କୁ ଦୁଧପଦାର୍ଥ ଦେବା, ଏବଂ ମହାଉତ୍ସବ ଦେଖିବା; ଗ୍ରାମ ଲୋକମାନେ ଯାଉଛନ୍ତି।”—ଏହିପରି ନନ୍ଦ ଗୋପଗ୍ରାମରେ ଘୋଷଣା କଲେ। ଏହି ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; କାରଣ ଅକୃରା ବ୍ରଜକୁ ଆସିଛନ୍ତି କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମକୁ ସହରକୁ ନେବା ପାଇଁ। କିଛି ହୃଦୟରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ମୁହଁ ଅନ୍ଧାର ହେଲା; କିଛି ତାଙ୍କର ବସ୍ତ୍ର, ଚୂଡ଼ା, ଚୁଟି ଖସିଗଲା। ଅନ୍ୟମାନେ, ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତାରେ ଏତେ ଲଗି ଥିଲେ ଯେ ସାଧାରଣ କାମ କରିବା ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ, ଏହି ଜଗତକୁ ଭୁଲିଗଲେ, ନିଜ ମନର ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଗଲେ। ଅନ୍ୟ ଗୋପୀମାନେ, ଶୌରିଙ୍କର ମନୋହର ହାସି ଓ ମଧୁର ବାକ୍ୟ ମନେ ପକାଇ, ଭ୍ରମିତ ହେଲେ; ପ୍ରଭୁଙ୍କର ମନ ଛୁଇଯାଇଥିବା ଶବ୍ଦ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଜଗତରେ ନେଇଗଲା।