ଏହି ସମୟରେ, ଭଗବତ କଥା ଶୁଣିବା ପାଇଁ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ବସୁଥିବା ଉଦ୍ଧବ ଆଦି ବୈଷ୍ଣବମାନେ ଗୁପ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଏଠାରେ ଆସିଥିଲେ। ଏହା ସମୟରେ ବିଜୟ ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା, ଅପୂର୍ବ ରସର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଅନୁଭୂତି ହେଲା, ଫୁଲର ଚୁରଣ ବର୍ଷା ହେଉଥିଲା ଏବଂ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି ବାଜୁଥିଲା। ଏହି ସଭାରେ ବସିଥିବା ଲୋକମାନେ ଦେହ, ଘର, ଏବଂ ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ଭୁଲିଯାଇ ଗଭୀର ମନୋନିବେଶରେ ଲୀନ ହୋଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଏହି ଅବସ୍ଥା ଦେଖି, ନାରଦ ମହାର୍ଷି କହିଲେ— "ଏହି ଅପୂର୍ବ ମହିମା ଆଜି ମୁଁ ଦେଖିଛି, ଏହି ସପ୍ତାହିକ କଥାଶ୍ରବଣର ଫଳରେ କେବଳ ଜ୍ଞାନୀ ନୁହେଁ, ଅଜ୍ଞାନୀ, ଧୃତ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରୁଛନ୍ତି।" "ଏହି କାଳିଯୁଗରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଏହା ପରି ଶୁଦ୍ଧିକର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ପୃଥିବୀରେ କୌଣସି ଦ୍ରବ୍ୟ କିମ୍ବା କ୍ରିୟା ଏପରି ଅନେକ ପାପ ନାଶ କରିପାରିବ ନାହିଁ। କିଏ ଏହି ସପ୍ତାହିକ କଥାଶ୍ରବଣ ଯଜ୍ଞରେ ଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଛନ୍ତି? କିଏ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଭାବି ଏକ ନୂତନ ମାର୍ଗ ଦେଖାଇଛନ୍ତି? ମୋତେ କୁହ।" ତେବେ କୁମାରମାନେ କହିଲେ— "ଏହି କାଳିଯୁଗରେ ଯେଉଁମାନେ ସଦା ପାପ କରନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ, କ୍ରୋଧର ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ିଥିବା, କୁଟିଲ ଓ କାମାସକ୍ତ, ସେମାନେ ଏହି ସପ୍ତାହିକ କଥାଶ୍ରବଣ ଯଜ୍ଞରେ ଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟର ଅଭାବରେ, ପିତାମାତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, କାମନାରେ ଅନ୍ଧ, ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ ବିହୀନ, ପାଖଣ୍ଡୀ, ଇର୍ଷ୍ୟାଳୁ ଓ ହିଂସ୍ର, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥାଶ୍ରବଣ ଯଜ୍ଞରେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ପଞ୍ଚ ମହାପାପ କରନ୍ତି, ଧୃତି ଦ୍ୱାରା କୁଟିଲ, ରାକ୍ଷସ ସ୍ୱଭାବରେ କ୍ରୂର, ବ୍ରହ୍ମ ଧନ ଉପରେ ଜୀବିକା ଚାଳନ୍ତି, ପରସ୍ତ୍ରୀ ସମ୍ପର୍କରେ ଲିନ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସପ୍ତାହିକ କଥାଶ୍ରବଣ ଯଜ୍ଞରେ ଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଦେହ, ବାଣୀ ଓ ମନ ଦ୍ୱାରା ସଦା ପାପ କରନ୍ତି, ଦ୍ୱେଷୀ, ଅନ୍ୟର ଧନରେ ଲାଭୀ, ଅପବିତ୍ର ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଚିନ୍ତା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥାଶ୍ରବଣ ଯଜ୍ଞରେ ଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି।" "ଏଠି ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ପୁରାତନ କଥା କହିବି, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଟୁଙ୍ଗଭଦ୍ରା ତଟରେ ଏକ ଶୋଭାମୟ ନଗର ଥିଲା, ସେଠାରେ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ନିଜ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ସତ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ଆତ୍ମଦେବ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବସୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶ୍ରୁତି ଓ ସ୍ମୃତିରେ ନିପୁଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।" "ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିଶ୍ୱରେ ଧନୀ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭିକ୍ଷୁକ ପରି ରହୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସ୍ତ୍ରୀ ଧୁନ୍ଧୁଳି ନାମକ, ନିଜ କଥାରେ ଅଟୁଟ, ସୁନ୍ଦରୀ, ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ। ତିନି ଲୋକିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ, କ୍ରୂର, ବହୁ ଭାଷଣ କରୁଥିବା, ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟରେ ନିପୁଣ, କଞ୍ଜୁସ ଏବଂ ବିବାଦ ପ୍ରେମୀ ଥିଲେ।" "ଏଭଳି ଦମ୍ପତି ଏକଠି ରହି ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଧନ ଓ କାମନା ତାଙ୍କ ଘରକୁ ସୁଖ ଆଣିପାରିଲା ନାହିଁ। ପରେ, ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଧର୍ମ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଗରିବଙ୍କୁ ଗାଈ, ଜମି, ସୋନା, ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଧନର ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟୟ ହେଲା, ତଥାପି କୌଣସି ପୁଅ କିମ୍ବା ଝିଅ ହେଲା ନାହିଁ, ଏହି ଦୁଃଖରେ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ।" "ଏକ ଦିନ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଘର ଛାଡ଼ି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚଲିଗଲେ। ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସମୟରେ ତିବ୍ର ତିରିଷ୍ଣାରେ ଏକ ପୋଖରୀ ପାଖକୁ ଗଲେ। ପାଣି ପିଇ ସେ ବସିଗଲେ, ସନ୍ତାନ ଶୋକରେ ଦୁଃଖରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ଏକ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ।" "ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କ ପାଦ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ ଶ୍ୱାସ ନେଇ ଦଢ଼ ଦଢ଼ କହି ଦାଁଡ଼ି ରହିଲେ। ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ପଚାରିଲେ— 'ବ୍ରାହ୍ମଣ, କାହିଁକି ତୁମେ କାନ୍ଦୁଛ?' କିଏ ଏହି ତୁମ ଭୟଙ୍କର ଚିନ୍ତାର କାରଣ? ଦ୍ରୁତ କୁହ।'" "ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ— 'ହେ ମୁନି, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ପାପର ଏହି ଦୁଃଖ କଣ କହିବି? ମୋ ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ଶୀତଳ ପାଣି ପାଇଁ ତପ୍ତ ଜଳ ପିଉଛନ୍ତି। ଦେବତା ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମୋ ତର୍ପଣ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି। ସନ୍ତାନ ଶୋକରେ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇ ମୁଁ ଏଠାକୁ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଆସିଛି।" "ସନ୍ତାନ ବିନା ଜୀବନର କି ଉପକାର? ସନ୍ତାନ ବିନା ଘରର କି ମୂଲ୍ୟ? ପୁଅ ବିନା ଧନର କି ଲାଭ? ଉତ୍ତରାଧିକାର ବିନା କୁଳର କି ମୂଲ୍ୟ? ମୁଁ ଯେଉଁ ଗାଈ ଚାରେ, ସେ ବଞ୍ଜା ହୋଇଯାଏ; ମୁଁ ଯେଉଁ ଗଛ ଲାଗାଏ, ସେ ଫଳ ଦିଏନି। ଯେଉଁ ଫଳ ଘରକୁ ଆସେ, ସେ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଏମିତି ଅଭାଗୀ ଓ ସନ୍ତାନ ବିନା ମୋ ଜୀବନର କଣ ଅର୍ଥ?'" "ଏଭଳି କହି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁଃଖରେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି ସେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଦୟା ଉଦୟ ହେଲା। ଯୋଗବଳ ଦ୍ୱାରା ସବୁ ଜାଣି, ମାଥାରେ ଅକ୍ଷର ମାଳା ଧାରଣ କରିଥିବା ସେ ଯତି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିଲେ— 'ସନ୍ତାନ ନିମିତ୍ତ ଅଜ୍ଞାନକୁ ଛାଡ଼। କର୍ମର ଗତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ବିବେକ ଲାଭ କର, ଏହି ସଂସାର ଆଶା ତ୍ୟାଗ କର।" "ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆଜି ମୁଁ ତୁମ ଭାଗ୍ୟ ଦେଖିଛି— ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ ପୁଅ ହେବ ନାହିଁ। ପୂର୍ବରେ ସଗର ମହାରାଜ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ, ତେଣୁ ଏବେ ତୁମେ ଆଶା ତ୍ୟାଗ କର; ସନ୍ନ୍ୟାସରେ ସବୁ ଦିଗରେ ଆନନ୍ଦ ଅଛି।'" "ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ— 'ମୋ ପାଇଁ ବିବେକ କଣ କାମର? ମୋତେ ଯେପରି ହେଉ, ପୁଅ ଦିଅ, ନାହିଁଲେ ଏଠାରେ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି।' ସନ୍ନ୍ୟାସ ବିନା ସନ୍ତାନ ଓ ପରିବାରର ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ; ପୁଅ ନାତି ଘିରିଥିବା ଗୃହସ୍ଥ ଏହି ଜଗତରେ ସଚେତନ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ।" "ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଜିଦ୍ ଦେଖି, ଏହି ତପସ୍ବୀ କହିଲେ— ଚିତ୍ରକେତୁ ମଧ୍ୟ ଭାଗ୍ୟର ରେଖା ମିଛି ଦେଇ କଷ୍ଟ ଭୋଗିଥିଲେ। ତୁମେ ପୁଅରୁ ସୁଖ ପାଇବ ନାହଁ, କାରଣ ଭାଗ୍ୟ ବିପରୀତ ହେଲେ ଚେଷ୍ଟା ଅସଫଳ ହୁଏ। ତୁମେ ଏତେ ଆଗ୍ରହୀ ଥିବାରୁ, ମୁଁ ଏଠାରେ କଣ କହିପାରିବି?