ଏହି ଦିନଟି ମୋ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟମୟ, କାରଣ ଆଜି ମୁଁ ସ୍ୱୟଂ ନଜରେ ଦେଖିପାରିବି ସେଉଁଠି—ଯିଏ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ, ତିନି ଲୋକର ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ଶିକ୍ଷକ, ଜଗତର ନୟନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅମୃତ ଉତ୍ସବ; ଯାହାଙ୍କ ଦେହ ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ଅଭିଷ୍ଟ ନିବାସ। ପ୍ରଭାତରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବି। ତା’ପରେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ରଥରୁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବେ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମ ପାଇଁ ପ୍ରାପ୍ତି ହେବି—ଯାହାକୁ ଯୋଗୀମାନେ ମନରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ମୁଁ ସେ ପାଦକମଳକୁ ନମସ୍କାର କରିବି, ତାଙ୍କ ସখାମାନେ ଓ ଗୋପବୃନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିବେ। ସମ୍ଭବତଃ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ଚରଣରେ ପଡ଼ିଥିବା ମୋ ମସ୍ତକ ଉପରେ ତାଙ୍କ ଅମ୍ବୁଜ ହସ୍ତ ରଖିବେ, ଯେଉଁ ହସ୍ତ ଭୟଭୀତ ଜନମାନେ ଯମରୂପୀ ସର୍ପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବାକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥାନ୍ତି। ସେଇ ସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା କୌଶିକ ଅର୍ଥାତ୍ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ବଳି ରାଜା ପୂଜା କରି ତିନି ଲୋକର ଅଧିପତ୍ୟ ପାଇଥିଲେ; କିମ୍ବା ବ୍ରଜବନିତାମାନଙ୍କର କ୍ଲାନ୍ତି ଅପନୟନ କରିଥିଲେ ତାଙ୍କ ସୁଗନ୍ଧିତ ହସ୍ତ ସ୍ପର୍ଶରେ। ଅଚ୍ୟୁତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେ କଦାପି ମୋ ପ୍ରତି ଶତ୍ରୁତା ରଖିବେ ନାହିଁ, ଯଦ୍ୟପି ମୁଁ କଂସଙ୍କ ଦୂତ। କାରଣ, ସେ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ଶୁଦ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମନ ଦ୍ୱାରା ଭିତରେ ବାହାରେ ଯାହା କରାଯାଏ, ସମସ୍ତ ଜାଣନ୍ତି। ସମ୍ଭବତଃ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ହାତ ଝାଡ଼ି ନମସ୍କାର କରି ପଡ଼ିଥିବା ବେଳେ, ସେ ମମତାମୟ ମୃଦୁ ହାସ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୋପାଇଁ ଚାହିଁବେ; ତାହା ସହିତ, ମୋ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହେବ, ମୁଁ ଅଭୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବି। ତା’ପରେ, ସେ ମୋତେ ତାଙ୍କ ଚଉଡ଼ା ବାହୁରେ ବାହୁଡ଼େଇ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବେ, ଯେଉଁଠି ସେ ମୋ ସ୍ବଜନ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ବନ୍ଧୁ, ଏକମାତ୍ର ଦେବତା। ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେ ମୋତେ ପବିତ୍ର କରିବେ, ଏବଂ କର୍ମଫଳ ଜନିତ ବନ୍ଧନ ଅପସାରଣ କରିଦେବେ। ମୁଁ ନମ୍ରତାରେ ହାତ ଝାଡ଼ି ଚରଣସ୍ପର୍ଶ କଲେ, ସେ ଏ ଅକୃର, ମୋ ସହ କଥା ହେବେ। ଯଦି ମଣିଷ ଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ତାଙ୍କର ସମ୍ମାନ ନ ପାଏ, ତେବେ ଏପରି ଜନ୍ମ ନିର୍ଥକ। ସେ କାହାକୁ ଅତି ପ୍ରିୟ ବୋଲି ନାହାନ୍ତି, କାହାକୁ ଅପ୍ରିୟ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅବହେଳିତ କରନ୍ତି ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଚାହିଁଥିବା ମନ୍ଦାର ଗଛ ପରି, ତାଙ୍କ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ନିଜ କୃପା ଦିଅନ୍ତି। ଏହିପରି ଭାବନାରେ ଅକୃର ରଥ ଚଳାଇ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଗୋକୁଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ପାହାଡ଼ରେ ପହଞ୍ଚେ। ସେ ଗୋପଗ୍ରାମରେ ଦେଖିଲେ, ଯିଏଁକ ଚରଣଧୂଳି ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳମାନେ ମୁଣ୍ଡରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେଇ ଚରଣ ଚିହ୍ନ—ପଦ୍ମ, ଧାନ, ଅଙ୍କୁଶ—ପ୍ରଭୃତି ଚିହ୍ନ ସହିତ ଚିହ୍ନିତ। ସେହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଅନନ୍ୟ ଭକ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ଚକୁ ଜଳେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଲୋମ ଗୋମେଦ ପରି ଖଡ଼ିଉଠିଲା; ରଥରୁ ଅବତରି, ସେ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ—'ଆହା! ଏହି ହେଉଛି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚରଣଧୂଳି!' ଦେହୀମାନେ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଲାଭ ହେଉଛି ମାନ, ଭୟ, ଶୋକ ତ୍ୟାଗ କରିବା; ଏହା ପ୍ରଥମେ ଲାଭ ହୁଏ ହରିଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଦେଖିବା, ଶୁଣିବା ଓ ସମ୍ପର୍କ ଦ୍ୱାରା। ଅକୃର ଦେଖିଲେ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ଗୋମୁଖ ଶେଷ କରି ଫେରୁଥିଲେ, କୃଷ୍ଣ ପିତାମ୍ବର ଓ ବଳରାମ ନୀଳବସନ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଶରଦ୍ ବନ୍ଦୁକ ଫୁଲ ପରି ଅତି ମନୋହର। ସେମାନେ ଯୁବକ, ଏକ ଶ୍ୟାମ, ଏକ ଧୂସର; ରୂପର ଧାମ, ଚଉଡ଼ା ବାହୁ, ମନୋହର ମୁଖ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେହ, ତରୁଣ ହାତୀ ପରି ଶକ୍ତି ଓ ଚାଳ। ସେମାନଙ୍କର ପାଦ ଉପରେ ପତାକା, ବଜ୍ର, ଅଙ୍କୁଶ, ପଦ୍ମ ଚିହ୍ନ ଥିଲା; ମୃଦୁ ହାସ୍ୟ ଓ କୃପାମୟ ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ ଭୂମିକୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଖେଳାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମନୋହର; ମାଳା, ବନମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଦେହ ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଲିପ୍ତ, ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ସେ ଦୁଇଁଜଣ, ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ, ଜଗତର କାରଣ ଓ ନାଥ, ପୃଥିବୀର ହିତ ପାଇଁ ବଳରାମ ଓ କେଶବ ଭାବେ ଅଂଶରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେମାନେ ନିଜ ଗୌରବରେ ସମସ୍ତ ଦିଗର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରୁଥିଲେ—ଏକ ହେମାଳୟ ପରି ନୀଳ ଓ ଧୂସର ପାହାଡ଼ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ଅକୃର ବଡ଼ ଭାବବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ରଥରୁ ଅବତରି, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ିଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ଅକୃରଙ୍କ ଚକୁ ଜଳରେ ଭରିଗଲା, ଦେହ ଗୋମେଦରେ ଭରିଗଲା, ଅତି ଉତ୍ସୁକତାରେ ନିଜ ନାମଟି ମଧ୍ୟ କହିପାରିଲେ ନାହିଁ। ପ୍ରଭୁ, ହସ୍ତରେ ରଥଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ସହିତ, ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଭକ୍ତି ସହିତ ଅକୃରଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ନିକଟକୁ ଆଣିଲେ, କାରଣ ସେ ନମ୍ର ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଅତି ପ୍ରିୟ। ମହାମନା ସଙ୍କର୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ନମ୍ର ଅକୃରଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି, ଭାଇ ସହିତ ଘରକୁ ନେଲେ। ସେମାନେ ଅକୃରଙ୍କୁ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ମାନ୍ୟ ଆସନ ଦେଇ, ପଦଧୋଇ, ମଧୁପାନ ଦେଇ ଅତିଥି ସ୍ବାଗତ କଲେ। ଅତିଥିକୁ ଗାଁ ଦେଇ, ଶ୍ରମ ଦୂର କରିବାକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଅନେକ ଶୁଦ୍ଧ ଭୋଜନ ଦେଲେ। ଅକୃର ଭୋଜନ କରିବା ପରେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ବଳରାମ ଦୀପ୍ତିମାନ ପ୍ରେମରେ ତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ଗନ୍ଧ ଓ ମାଳା ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ନନ୍ଦ, ଯଥାଯଥ ଆଦର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି, ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—'ଦାଶାର୍ହ, ଏଠି କଂସ ଜୀବନ୍ତ ଥିବା ସମୟରେ ଆପଣ କେମିତି ଆଛନ୍ତି? ଆମେ ତ କଠୋର ମାଲିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିବା ଗୋପମାନେ ପରି ନୁହେଁ କି?' 'ଯିଏ ନିଜ ଭାଇପୋମାନେ ମାଆଙ୍କ ଦୁଃଖ ଚିତ୍କାର ମଧ୍ୟରେ ହତ୍ୟା କଲା, ତାଙ୍କ ଓ ତାଙ୍କର ଜନମାନେ କେମିତି କୁଶଳରେ ରହିପାରିବେ?' ନନ୍ଦଙ୍କ ଏହି ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ମାନ ଓ ପ୍ରଶ୍ନରେ, ଅକୃର ଯାତ୍ରାର କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର ହେଲା। ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏପରି ଭାବେ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ମାନ ପାଇ, ଶୋଇବା ଶୟନରେ ବସି, ଅକୃର ଯାତ୍ରାରେ ଚିନ୍ତା କରିଥିବା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲା। ପ୍ରଭୁ, ଶ୍ରୀର ନିବାସ, ଯେତେବେଳେ ପ୍ରସନ୍ନ, କ’ଣ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଅଛି? କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ କିଛି ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ।