ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷରେ, ଭୟଙ୍କର ଦୈତ୍ୟ ଭ୍ୟୋମାସୁରଙ୍କ ନିପାତ ଘଟିଲା। ଏହି ଉପଖ୍ୟାନ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦଶମ ଷ୍ଟ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମାର୍ଧର ସତ୍ତରେ ଅନ୍ତ କରିଛି। ପରେ, ଶୁକଦେବ ମୁନି କହିଲେ— ଏହି ଘଟଣା ପରେ ଅକୃରା, ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମଥୁରାରେ ଏକ ରାତି ଅତିତ କଲେ। ପ୍ରଭାତ ହେଲାପରେ, ତାଙ୍କ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ନନ୍ଦର ଗୋକୁଳକୁ ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ପଥରେ ଯିବା ସମୟରେ, ଅକୃରାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ଭଗବାନ ର ଚରଣରେ ଭକ୍ତି ଜାଗି ଉଠିଲା। ସେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ— “ମୁଁ କେଉଁ ଶୁଭ କର୍ମ କରିଛି, କେଉଁ ଉତ୍କଟ ତପ କରିଛି, କିମ୍ବା କେଉଁ ମହତ୍ ଦାନ କରିଛି, ଯେ ଆଜି କେଶବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମିଳିବ?” ସେ ଭାବିଲେ, “ଭଗବାନଙ୍କର ଏହି ଦର୍ଶନ ମୋ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମନ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ଏକ ଶୂଦ୍ର ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ ଅଟୁ, ଯେ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ଲିନ ଅଛି।” “ମୋ ପରି ଏକ ଦୁର୍ବଳ ଜନଙ୍କୁ ଏହି ଦର୍ଶନ ଅସ୍ୱୀକୃତ ହେବନାହିଁ, କାରଣ କେବେ କେବେ ସମୟର ନଦୀରେ ବହିଯାଉଥିବା ଜନ ମଧ୍ୟ ପାର ହେଇଯାନ୍ତି।” “ଆଜି ମୋ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହେଲା, ମୋ ଜୀବନ ଫଳବାନ୍ ହେଲା, କାରଣ ମୁଁ ଯୋଗୀମାନେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ଭଗବାନଙ୍କ ଚରଣରେ ନମସ୍କାର କରିପାରିବି।” “ଏହି ବେଳେ କଂସ ମୋତେ ସର୍ବାଧିକ ଉପକୃତ କରିଛି, କାରଣ ମୁଁ ହରିଙ୍କ ଚରଣ ଦର୍ଶନ କରିବି, ଯେଉଁ ଚରଣ ନଖର ଚମକ ପୁରାଣ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିଥିଲା।” “ଏହି ଚରଣ, ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ଶ୍ରୀ ଦେବୀ, ଋଷିମାନେ ଏବଂ ସାତ୍ୱତମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଅଙ୍ଗର କୁଙ୍କୁମ ଚିହ୍ନ ଲାଗିଥିବା, ମଝିରେ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ଗୋ ଚରାଇବାରେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଡ଼ୁଥିବା।” “ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ମୁହଁ ଦେଖିପାରିବି— ତାଙ୍କ ଗାଲ ଓ ନାକ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ହସୁଥିବା ନଜର, ରକ୍ତିମ ପଦ୍ମ ନୟନ, ଚୁଲ ତାଳ ଲଗାଇଛି, ତାହାପାଇଁ ହରିଣମାନେ ପରିକ୍ରମା କରୁଥିବା।” “ଶାୟଦ୍ ଆଜି ମୋ ଆଖି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦର୍ଶନର ଫଳ ପାଇବ, ଯେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ମାନବ ରୂପ ଧରି ଭୂମିର ଭାର ହରିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ସୁନ୍ଦରତାର ନିବାସ।” “ମୁଁ ଯେଉଁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖିବି, ସେ ଅହଙ୍କାର ଓ ଦ୍ୱିତୀୟତାରୁ ମୁକ୍ତ, ନିଜ ଚମକରେ ଅଜ୍ଞାନ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରନ୍ତି; ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଘରେ ତାଙ୍କର ଜୀବନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନରେ ପ୍ରକାଶ ଦେଇଥିବା।” “ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ, ଗୁଣ, କର୍ମ ଓ ଜନ୍ମର ମିଶ୍ରଣ, ସମସ୍ତ ଅଶୁଭତା ଦୂର କରନ୍ତି, ଜଗତକୁ ଉତ୍ସାହିତ, ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି; ଯେମାନେ ଏହାକୁ ଅନାସକ୍ତ, ସେମାନେ ଶୁଭ ଶବ ଭଳି।” “ସେ ସାତ୍ୱତ ବଂଶରେ ଅବତରିଛନ୍ତି, ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ, ତାଙ୍କର କୀର୍ତି ବିସ୍ତାର କରି, ଭଗବାନ ଭ୍ରଜରେ ବାସ କରୁଛନ୍ତି, ଦେବମାନେ ତାଙ୍କର ମଙ୍ଗଳମୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଗାଇଥିବା।” “ଆଜି ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବି— ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ, ଶିକ୍ଷକ, ତିନି ଲୋକର ଆନନ୍ଦ, ଚକ୍ଷୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ସବ, ଶ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କ ଚାହିଁଥିବା ଆଶ୍ରୟ, ମୋ ଆଖି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାତରେ।” “ପରେ, ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନ ରଥରୁ ଉତରିବେ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ଚରଣ ପାଇଁ, ଯୋଗୀମାନେ ମନରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ପ୍ରାପ୍ତ କରିବି; ମୁଁ ନମସ୍କାର କରିବି, ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ଓ ଜଙ୍ଗଲର ଅବସ୍ଥିତମାନେ ମଧ୍ୟ।” “ଶାୟଦ୍ ଭଗବାନ ନିଜ କମଳ ହସ୍ତ ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖିବେ, ଯେଉଁ ଭୟଭୀତ ଜନମାନେ ସମୟର ସର୍ପରୁ ମୁକ୍ତି ଚାହିଁଥିବା, ଶରଣ ନେଇଥିବା, ସେମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଇଥିବା।” “ଏହି ସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା କୌଶିକ (ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର) ଏବଂ ବାଲି, ପୂଜା କରି, ତିନି ଲୋକର ଅଧିପତ୍ୟ ଲାଗିଥିଲେ; କିମ୍ବା ଖେଳରେ, ଭଗବାନ ତାଙ୍କ ସୁଗନ୍ଧିତ ହସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରଜର ମହିଳାମାନଙ୍କ ଶ୍ରମ ଦୂର କରିଥିଲେ।” “ଅଚ୍ୟୁତ, ଯେ ସମସ୍ତ ଦେଖନ୍ତି, ମୋତେ ଶତ୍ରୁ ଭଳି ଦେଖିବେନାହିଁ, ଯଦିଓ ମୁଁ କଂସର ଦୂତ; କାରଣ ସେ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ, ଶୁଦ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ମନର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖନ୍ତି।” “ଶାୟଦ୍ ମୁଁ ତାଙ୍କ ଚରଣରେ ନମସ୍କାର କରି, ହସୁଥିବା, କରୁଣା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିବି; ଏବଂ ତୁରନ୍ତ, ମୋ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହେବ, ମୁଁ ବଡ଼ ନିର୍ଭୟ ଆନନ୍ଦ ପାଇବି।” “ପରେ, ମୋ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମିତ୍ର, ଆତ୍ମୀୟ, ଏକମାତ୍ର ଦେବତା, ତାଙ୍କ ଚଉଡ଼ା ହାତରେ ମୋତେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବେ; ସେଉଁ ବେଳେ, ସେ ମୋତେ ପବିତ୍ର କରିବେ, ଏବଂ କର୍ମ ଜନ୍ମିତ ବନ୍ଧନ ଦୂର କରିଦେବେ।” “ମୁଁ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗସ୍ପର୍ଶ ପାଇବି, ତେବେ ଭଗବାନ ଅକୃରାକୁ କହିବେ; ଯଦି ମୁଁ ମାନବ ଭଳି ଜନ୍ମ ନେଇଥିବି, ତଥାପି ଭଗବାନ ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦେଇନାହିଁ, ତେବେ ଏହି ଜନ୍ମ ନିଷ୍ଫଳ।” “ସେ କୌଣସିକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମିତ୍ର, ବିକ୍ଷିପ୍ତ, ଦ୍ୱେଷ, ଅବହେଳିତ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତିନାହିଁ; ତଥାପି, ଚାହିଁଥିବା କଳ୍ପତରୁ ଭଳି, ସେ ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତି।” ଏହି ଭାବନାରେ ଅକୃରା ଗୋକୁଳ ପଥରେ ଯାଉଥିଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଭରିଯାଇଥିଲା। ଶୁକଦେବ ମୁନି କହିଲେ— ଅକୃରା, ଶ୍ଵଫଳ୍କଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା, ରଥରେ ଚଢ଼ି ଗୋକୁଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚେ। ଗୋପାଳ ଗ୍ରାମରେ ଅକୃରା ଦେଖିଲେ— ଏହି ଚରଣ ଧୂଳି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳମାନେ ମୁଣ୍ଡରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ମାର୍କ— ପଦ୍ମ, ଧାନ, ଅଙ୍କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଅକୃରା ଆନନ୍ଦ ଓ ଭକ୍ତିରେ ଭରିଯାଇଲେ, ଆଖିରେ ଅଶ୍ରୁ ଓ ଶରୀରରେ ରୋମାଞ୍ଚ, ରଥରୁ ଉତରି, ଚରଣ ଧୂଳି ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିବାରେ ଲାଗିଲେ— “ଆହା! ଏହି ଭଗବାନଙ୍କ ଚରଣ ଧୂଳି!” ଜୀବମାନେ ନିଜ ଅହଂକାର, ଭୟ, ଶୋକ ଛାଡ଼ିବାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପାୟ ହେଉଛି ହରିଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଦେଖିବା, ଶୁଣିବା ଓ ସମ୍ପର୍କ ରଖିବା। ଅକୃରା ଦେଖିଲେ— କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ, ଭ୍ରଜରେ ଗୋ ଦୁହିବାରୁ ଫେରୁଛନ୍ତି, ହଳଦୀ ଓ ନୀଳ ଚିର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ନୟନ ଶରତ ପଦ୍ମ ଭଳି। ସେମାନେ ଯୁବା, ଏକ ଶ୍ୟାମ, ଏକ ଧୂସର, ସୁନ୍ଦରତାର ନିବାସ, ଚଉଡ଼ା ଭୁଜା, ମନୋହର ମୁହଁ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପ, ଯୁବ ହାତୀ ଭଳି ଶକ୍ତି ଓ ଚାଲି।