ବ୍ୟୋମାସୁର ନିଜ ଅସଲି ରୂପ ଧରି, ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ପରି ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେ ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଭଗବାନଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଅପରାଜିତ ହୋଇ, ସେ ନିଜକୁ ମୁକ୍ତ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଅଚ୍ୟୁତ ନିଜ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଦମନ କରି, ଭୂମିରେ ପେଲେଇଦେଲେ। ଦେବତାମାନେ ଆକାଶରୁ ଏହା ଦେଖୁଥିଲେ, ଏବଂ ଗୋମାସୁରଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ। ତାପରେ, ଗୁହାର ଦ୍ୱାର ଭାଙ୍ଗି, ଭଗବାନ ଗୋପମାନେ ଏବଂ ଗୋପବାଳମାନେ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ। ଦେବତା ଓ ଗୋପମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ଭଗବାନ ନିଜ ବ୍ରଜକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ଦଶମ ଷ୍ଟ୍କନ୍ତର ପ୍ରଥମ ଅର୍ଧରେ "ବ୍ୟୋମାସୁର ବଧ" ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏହା ପରେ, ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଅକୃରା, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏହି ରାତିଟିଏ ମଥୁରାରେ ବିତାଇଲେ। ପ୍ରଭାତ ହେଲାପରେ, ତିନି ଗଡ଼ି ଚଢ଼ି ନନ୍ଦଙ୍କ ଗୋକୁଳକୁ ଯାଉଥିଲେ। ରାସ୍ତାରେ ଯାଇବା ସମୟରେ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଅକୃରାର ଭଗବାନ ଲଟସ୍ ନୟନ ଉପରେ ଭକ୍ତି ଜାଗି ଗଲା, ଏବଂ ଏପରି ଚିନ୍ତା କରିଲେ: “ମୁଁ କେଉଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି, କେଉଁ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରିଛି, କିମ୍ବା କେଉଁ ଦାନ ଦେଇଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆଜି ମୁଁ କେଶବଙ୍କୁ ଦେଖିବି? ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଦର୍ଶନ ମୋ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ଯେପରି ଏକ ଶୂଦ୍ର ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଉଚ୍ଚାରଣ ଦୁର୍ଲଭ। ମୁଁ ଏହି ଦିନ ଦେଖିବି କି ନାହିଁ, ମୋ ପରି ଏକ ଦୁର୍ବଳ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ଏହା ବଞ୍ଚିତ ହେଇଯିବ କି? କିନ୍ତୁ କେବେ କେବେ ଦୁର୍ଗତ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ସମୟର ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିଥାଏ। ଆଜି ମୋ ଅଭାଗ୍ୟ ଦୂର ହେଲା, ମୋ ଜୀବନ ଫଳବତ୍ ହେଲା, କାରଣ ମୁଁ ଯୋଗୀମାନେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ଭଗବାନଙ୍କ ଲଟସ୍ ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କରିବି। ଆଜି କଂସ ମୋତେ ସର୍ବୋତ୍ତମ କୃପା କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ହରିଙ୍କ ଲଟସ୍ ପାଦ ଦେଖିବି, ଯେଉଁ ପାଦର ନଖ ଆଲୋକ ପୁରାଣ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିଥିଲା। ଏହି ପାଦକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଦେବତାମାନେ, ଶ୍ରୀ ଦେବୀ, ଋଷିମାନେ ଓ ସାତ୍ୱତମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି; ଏହି ପାଦ ବନରେ ଗୋପମାନେ ସହ ଚରଣ କରନ୍ତି, ଗୋପୀମାନଙ୍କ କୁଙ୍କୁମ ଚିହ୍ନ ଲାଗିଛି। ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିବି—ସୁନ୍ଦର ଗଣ୍ଡ, ନାକ, ହସୁଥିବା ଲଟସ୍ ନୟନ, ଚୁଲ ତାଳ ତଳେ ହରିଣ ଚାଲିଯାଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟ। ହୋଇପାରିବ କି ଆଜି ମୋ ଚକ୍ଷୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଫଳ ପାଇବ, ଯେଉଁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ମାନବ ରୂପ ଧରି ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଯେଉଁ ରୂପ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ନିବାସ। ଯେଉଁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖିବି, ସେ ଅହଂକାର ଓ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ, ନିଜ ଆଲୋକରେ ଅଜ୍ଞାନ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରନ୍ତି; ତାଙ୍କର ମାୟାରେ ଉପଲବ୍ଧ, ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଘରେ ଚେତନା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଶୁଭ ଶବ୍ଦ, କାର୍ଯ୍ୟ, ଜନ୍ମ ଆଦି ଅଶୁଭତାକୁ ଦୂର କରେ, ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରେ; ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ଅନାସକ୍ତ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଅପୂର୍ବ ଶବ ଭଳି। ଭଗବାନ ସାତ୍ୱତ ବଂଶରେ ଅବତରିଛନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ତିନି ବ୍ରଜରେ ରହିଛନ୍ତି। ଆଜି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବି—ମହାନଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ, ଉପଦେଷ୍ଟା, ତିନି ଜଗତର ଆନନ୍ଦ, ଚକ୍ଷୁର ପ୍ରାଣ, ଶ୍ରୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ନିବାସ—ପ୍ରଭାତରେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା। ଏହାପରେ, ଭଗବାନ ଗଡ଼ିରୁ ଉତରିବା ସମୟରେ, ମୁଁ ଯୋଗୀମାନେ ମନରେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ପାଦ ପାଇବି; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବି, ତାଙ୍କର ମିତ୍ରମାନେ ଓ ବନବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ। ହୋଇପାରିବ ଭଗବାନ ନିଜ ଲଟସ୍ ହାତ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିବେ, ମୁଁ ଭୟଭିତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ଶରଣ ନେଇଛି; ଏହି ଛୁଆଁ ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ବଲି ତିନି ଲୋକର ମହାରାଜ୍ୟ ପାଇଥିଲେ, କିମ୍ବା ବନର ମହିଳାମାନଙ୍କ ଶ୍ରମ ଭଗବାନ ନିଜ ଶୁଭ ହାତ ଦ୍ୱାରା ଦୂର କରିଥିଲେ। ଅଚ୍ୟୁତ ସମସ୍ତ ଦେଖନ୍ତି, ମୁଁ କଂସଙ୍କ ଦୂତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଶତ୍ରୁ ହେବି ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ଶୁଭ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଭିତରେ ବାହାରେ ଜାଣନ୍ତି। ହୋଇପାରିବ ଭଗବାନ ମୋ ନମସ୍କାର ପାଦ ଉପରେ ଦୟାଭର ହସୁଥିବା ଦୃଷ୍ଟି ଦେବେ; ତା ସହିତ ମୋ ଦୁଷ୍କର୍ମ ଦୂର ହେବ ଓ ମୁଁ ନିର୍ଭୟ ଆନନ୍ଦ ପାଇବି। ତାପରେ, ମୋ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ, ନିଜ ଦେବତା, ମୋତେ ତାଙ୍କ ଉତ୍ତଳ ବାହୁରେ ଆଲିଂଗନ କରିବେ; ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୋତେ ପବିତ୍ର କରିବେ, ମୋ କର୍ମର ଦୂର୍ବନ୍ଧନ ଦୂର ହେବ। ମୁଁ ନମସ୍କାର କରି ପାଦ ଛୁଇବି, ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ସ୍ପର୍ଶ ପାଇବି, ତେବେ ଅକୃରାଙ୍କୁ ଭଗବାନ କଥା କହିବେ; ମୁଁ ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ତଥାପି ତାଙ୍କର ସମ୍ମାନ ନପାଇଲେ ଏହା ନିର୍ବାସିତ ଜନ୍ମ। ଭଗବାନଙ୍କର କୌଣସି ଅତିପ୍ରିୟ ନାହିଁ, କୌଣସି ମିତ୍ର, କୌଣସି ଅପ୍ରିୟ, ଶତ୍ରୁ, ବିମାନିତ ନାହିଁ; ଯେପରି ଚିନ୍ତାମଣି ଗଛ ନିକଟକୁ ଯାଇଥିବାକୁ ଫଳ ଦେଉଥାଏ, ଭଗବାନ ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ଏହିପରି କୃପା କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ଯଦୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଜ, ସର୍ବୋତ୍ତମ, ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ, ନମସ୍କାର କରୁଥିବା ଅକୃରାଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ଘରକୁ ନେଇଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ସମ୍ମାନ ଯୋଜନା ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ କଂସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିତ ଶୋକ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏପରି ଭାବରେ ଅକୃରା, କୃଷ୍ଣ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରି, ଗଡ଼ିରେ ଯାଇ, ଗୋକୁଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚେ। ସେ ଗୋପଗ୍ରାମରେ ଦେଖିଲେ—ଏହି ପାଦ ଚିହ୍ନ, ଯାହାର ଧୂଳି ଦେବତାମାନେ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରନ୍ତି, ଲଟସ୍, ଯବ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଅକୃରା ଆନନ୍ଦ ଓ ଭକ୍ତିରେ ଭରିଗଲେ, ଚକ୍ଷୁ ଲୁହେ ଭରିଗଲା, ଦେହ ରୋମାଞ୍ଚିତ, ଗଡ଼ିରୁ ଉତରି ଚରଣ ଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲି, “ଆହା! ଏହି ଭଗବାନଙ୍କ ପାଦ ଧୂଳି!” ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ। ଏହି ଚିହ୍ନ, ଦେଖିବା, ଶୁଣିବା ଓ ସମ୍ପର୍କରେ ଆସିବା ଦ୍ୱାରା ଏକ ଜୀବର ମହା ଉପକାର—ଅହଂକାର, ଭୟ, ଶୋକ ଦୂର ହୁଏ।