ଏହି କଥାରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଉଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜଙ୍ଗଲ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ମେଘର ଭଳି କଳା ରଙ୍ଗରେ, ପିତାମ୍ବର ପରିଧାନ କରି, ଅପୂର୍ବ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଶରୀର ଉପରେ ସୁନା ମେଘ ଭଳି ଜ୍ଵଳମାନ କମରବନ୍ଧ, ଚମକୁଥିବା ମୁକୁଟ ଓ କଣ ଶୋଭା ପାଇଥିଲା। ତିନିଭାଗରେ ବଂକିଆ ଭଙ୍ଗିରେ ତାଙ୍କର ଦେହ ଅତି ଗ୍ରାସିଆ, କୌସ୍ତୁଭ ମଣିରେ ଶୋଭିତ, ଦଶ ଲକ୍ଷ କାମଦେବଙ୍କ ରୂପର ମଧୁରତା ତାଙ୍କରେ ଥିଲା; ଚନ୍ଦନ ଲେପ ଦ୍ୱାରା ଅନିତ୍ୟ ଗନ୍ଧରେ ଅନୁଲିପ୍ତ ହେଇଥିଲେ। ଏହି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଚିତ୍ତାନନ୍ଦ ଓ ପରମ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ମଧୁର ମୂର୍ତ୍ତିରେ ବାଂଶୀ ଧରିଥିଲେ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ବୈକୁଣ୍ଠରେ ବସୁଥିବା ଉଦ୍ଧବ ଓ ଅନ୍ୟ ଭକ୍ତମାନେ ଏଠାରେ ଗୁପ୍ତ ରୂପରେ ଏସିଥିଲେ, ଏହି ଶ୍ରବଣ କଥାର ଲାଭ ପାଇବାକୁ। ସମୟ ହେଲା, ଜୟଧ୍ୱନି ଚାରିପାଖରେ ଆଲୋଡିତ ହେଲା, ଅପୂର୍ବ ରସର ପ୍ରଭା ଅନୁଭୂତି ହେଲା, ଫୁଲ ଚୁରା ଝରିଲା, ଶଙ୍ଖ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଲା। ସଭାରେ ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ବସିଥିଲେ, ସେମାନେ ଦେହ, ଘର ଓ ନିଜ ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ଭୁଲିଗଲେ; ଏହି ଲୀନତା ଦେଖି, ନାରଦ ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ନାରଦ କହିଲେ, “ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ମହିମା, ମୁଁ ଆଜି ଦେଖିଛି, ସପ୍ତାହ ବ୍ରତର ଫଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି; ଏଠାରେ ଅଜ୍ଞାନୀ, ଚତୁର, ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି। ଏହି କଥା ଶ୍ରବଣ କରିବା ପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କଳିଯୁଗରେ ମନକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରିପାରିବ ନାହିଁ; ଏହି କଥା ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା ଏପ୍ରଥିବୀରେ ଏତେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। କିଏ ଏହି ସପ୍ତାହ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ ହେଉଛନ୍ତି? କିଏ ନିଜ କରୁଣାରେ ଏକ ନୂତନ ମାର୍ଗ ଦେଖାଇଛନ୍ତି?” କୁମାରମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଯେଉଁ ମଣିଷମାନେ ସଦା ପାପ କରନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ, କ୍ରୋଧର ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ, ଧୂର୍ତ୍ତ ଓ କାମୀ, ସେମାନେ କଳିଯୁଗରେ ସପ୍ତାହ ବ୍ରତରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ନିଜରେ ତ୍ରୁତିହୀନ, ଜନକ ଜନନୀଙ୍କୁ ଉପେକ୍ଷା କରନ୍ତି, କାମେ ଆବୃତ, ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମରେ ଅନନ୍ତ, ଚତୁର, ଇର୍ଷ୍ୟାପରାୟଣ ଓ ହିଂସାକାରୀ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସପ୍ତାହ ବ୍ରତରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ପଞ୍ଚ ମହାପାପ କରନ୍ତି, ଧୂର୍ତ୍ତ ହୋଇ ଚଳାକି କରନ୍ତି, ଦୂର୍ଜନ ଭଳି ନିର୍ମମ, ବ୍ରହ୍ମାର ଧନରେ ପୋଷିତ, ପରସ୍ତ୍ରୀ ସଂଗରେ ଲିନ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସପ୍ତାହ ବ୍ରତରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଶରୀର, ମନ, ଓ ଭାଷାରେ ସଦା ପାପ କରନ୍ତି, ଧୂର୍ତ୍ତ ଓ ଜିଦ୍ଧୀ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଧନରେ ପୋଷିତ, ଅପବିତ୍ର, ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଲିନ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସପ୍ତାହ ବ୍ରତରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ପୁରାତନ କଥା କହିବି, ଯାହା ଶୁଣିବା ମାତ୍ରେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ତୁଙ୍ଗଭଦ୍ରା ତୀରରେ ଏକ ଶୋଭାମୟ ନଗର ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଚାରି ଵର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଲିନ ଓ ସତ୍ୟ ପରାୟଣ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ଆତ୍ମଦେବ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରହୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶ୍ରୁତି ଓ ସ୍ମୃତିରେ ଦକ୍ଷ, ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି। ଏକ ଭିକ୍ଷୁକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱରେ ଧନୀ, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଧୁନ୍ଧୁଳୀ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସ୍ୱୟଂ ଉପରେ ଅଟୁଟ ବିଶ୍ୱାସୀ, ଶୋଭାମୟ, ଉଚ୍ଚ କୁଳରେ ଜନ୍ମ। ଧୁନ୍ଧୁଳୀ ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ, କ୍ରୂର, ବହୁ କଥା କରିଥିବା, ମିଜାଜରେ ମିଶ୍ର, ଜଗତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ, ତ୍ୟାଗୀ ନୁହେଁ, ଝଗଡା ପ୍ରିୟ। ଏହି ଦମ୍ପତି ଏକାଠି ବାସ କରୁଥିଲେ, ପ୍ରେମରେ ଲିନ ହୋଇ ମନରଞ୍ଜନ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଧନ ଓ ଇଚ୍ଛା ତାଙ୍କଠାରେ ଖୁସି ଆଣିପାରିଲା ନାହିଁ। ପରେ ସେମାନେ ସନ୍ତାନ ଲାଗି ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ସଦା ଗୋ, ଭୂମି, ସୁନା ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରୁଥିଲେ। ବ୍ୟୟର ଅର୍ଦ୍ଧ ଧର୍ମରେ ଗଲା, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ପୁତ୍ର କିମ୍ବା କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲା ନାହିଁ, ଏହି ଦୁଃଖରେ ଦମ୍ପତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ। ଏକ ଦିନ, ଦ୍ୱିଜ ଆତ୍ମଦେବ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଘର ଛାଡି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ; ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ପାଣି ପାଇବାକୁ ଏକ ପୋଖରୀ ପାଖକୁ ଗଲେ। ପାଣି ପିଇ, ସନ୍ତାନ ଶୂନ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ଶରୀର ଶିଉଁ ହୋଇ ଏକା ଏକା ବସିଥିଲେ; କିଛି ସମୟ ପରେ ଏକ ସନ୍ୟାସୀ ତାଁଠାରେ ଆସିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଣି ପିଇ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପାଖକୁ ଗଲେ, ପାଦ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଉଭା ହେଲେ, ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ନେଲେ। ସନ୍ୟାସୀ ପଚାରିଲେ, “ବ୍ରାହ୍ମଣ, କାହିଁକି ତୁମେ କାନ୍ଦୁଛ? କେଉଁ ଦୁଃଖ ତୁମକୁ ଏତେ ମୁଝି ଦେଇଛି? ଶୀଘ୍ର କହ, କଣ ତୁମ ଦୁଃଖର କାରଣ?” ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, “ମୁଁ କଣ କହିବି, ମୁଁ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ପାପର ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ; ମୋର ପୂର୍ବଜମାନେ ଶୀତଳ ପାଣି ପାଇବା ପରି ତାପିତ ପାଣି ପିଉଛନ୍ତି। ଦେବତା ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମୋର ନିବେଦନ ଉତ୍ସାହରେ ଗ୍ରହଣ କରୁନାହିଁ; ସନ୍ତାନ ଶୂନ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସି ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ସନ୍ତାନ ନଥିବା ଜୀବନ, ସନ୍ତାନ ନଥିବା ଘର, ପୁତ୍ର ନଥିବା ଧନ, ବଂଶ ନଥିବା ବଂଶୀ—ଏ ସବୁ ଅନର୍ଥ। ମୁଁ ଯେଉଁ ଗାଈ ଚାରିଉଛି, ସେ ଅନ୍ତେ ବନ୍ଦ୍ୟା; ମୁଁ ଲଗାଇଥିବା ଗଛ ମଧ୍ୟ ଫଳ ନାହିଁ। ମୋ ଘରକୁ ଯେଉଁ ଫଳ ଆସେ, ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; ଏପରି ଦୁଃଖ ଜୀବନର କି ଉପଯୋଗ?” ଏପରି କହି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁଃଖରେ ବଡ଼ ଅଵାଜରେ କାନ୍ଦିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ; ସନ୍ୟାସୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ମହା କରୁଣା ଜଗ୍ରତ ହେଲା। ତାଙ୍କର ଯୋଗଶକ୍ତି ଓ ଫୋରହେଡର ଅକ୍ଷର ମାଳା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଣି, ସନ୍ୟାସୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିସ୍ତୃତ କଥା କହିଲେ। ସନ୍ୟାସୀ କହିଲେ, “ସନ୍ତାନ ଆଶା ଭଳି ଅଜ୍ଞାନକୁ ତ୍ୟାଗ କର; କର୍ମର ଗତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ବିବେକ ଅଧିଗମ କର, ସାଂସାରିକ ଆଶା ତ୍ୟାଗ କର। ମୁଁ ତୁମର ଭାଗ୍ୟ ଦେଖିଛି: ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ପୁତ୍ର ପାଇବା ନାହିଁ। ପୂର୍ବରେ ସାଗରା ପୁତ୍ର ଲାଗି ଦୁଃଖିତ ହୋଇଥିଲେ; ଏବେ ପରିବାର ଆଶା ତ୍ୟାଗ କର—ତ୍ୟାଗରେ ସବୁ ଆନନ୍ଦ ଅଛି।” ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, “ମୋ ପାଇଁ ବିବେକର କି ଉପଯୋଗ?