ସୂତ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ତାପରେ, ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅସାଧାରଣ ଭକ୍ତି ଦେଖି, ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ପ୍ରଭୁ ସ୍ୱୟଂ ନିଜ ଧାମକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ସେ ବନମାଳା ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ମେଘମାଳା ପରି ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଅପୂର୍ବ ରୂପରେ ଚମକୁଥିଲେ। ସୁନା ବେଲ୍ଟ, ଅଲୋକିକ ମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଥିଲା। ତିନିଭାଙ୍ଗୀ ଭାବରେ ଦେହକୁ ମୁଡ଼ି, କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଧାରଣ କରି, ଦଶମିଳିଅନ କାମଦେବଙ୍କ ଠାରୁ ଅଧିକ ସୌନ୍ଦର୍ୟମୟ, ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିବା ତାଙ୍କ ରୂପ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ମୁଗ୍ଧ ହେଉଥିଲେ। ସେ ସଚିତ୍ତାନନ୍ଦ ମୂର୍ତ୍ତି, ମଧୁର ମୁରଳୀଧାରୀ, ନିର୍ମଳ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଭୂମିରେ ବୈକୁଣ୍ଠବାସୀ ଉଦ୍ଧବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ଏହି କଥାମୃତ ଶ୍ରବଣ ପାଇଁ ଗୁପ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ମହୋତ୍ସବ ସମୟରେ ଜୟଧ୍ୱନି, ଅଲୌକିକ ରସର ଉପସ୍ଥିତି, ଫୁଲର ଚୁରା ବର୍ଷା ଓ ଶଂଖଧ୍ୱନି ଚାରିପଟେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଉଥିଲା। ସେଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ବସିଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ଦେହ, ଘର, ଆତ୍ମାକୁ ଭୁଲିଯାଇ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଇଯାଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଏହି ଅବସ୍ଥା ଦେଖି, ନାରଦ ମୁନି କହିଲେ— “ଏହି ଅପୂର୍ବ ମହିମା ଆଜି ମୁଁ ଦେଖିଲି, ଏହି ସପ୍ତାହିକ କଥାଶ୍ରବଣର ଫଳରୁ ଏଠାରେ ଅଜ୍ଞାନୀ, ଧୃତିହୀନ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ସମସ୍ତେ ମଧ୍ୟ ପାପମୁକ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି। ଏହି କଥାଶ୍ରବଣ ଛାଡ଼ି କଳିଯୁଗରେ ମନକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପାୟ ନାହିଁ, ପୃଥିବୀରେ ଏଠାରୁ ଅଧିକ ପାପନାଶକ କିଛି ନାହିଁ। କିଏ ଏହି ସପ୍ତାହିକ କଥାଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି? କିଏ ଲୋକମଙ୍ଗଳ ଭାବି ଏହି ନୂତନ ପଥ ଦେଖାଇଛନ୍ତି?” ତାପରେ କୁମାରମାନେ କହିଲେ—“ଏହି କଳିଯୁଗରେ ଯେଉଁମାନେ ନିତ୍ୟ ପାପ କରନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ, ରୋଷର ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ, କୁଟିଳ ଓ କାମନାମୟ—ସପ୍ତାହିକ କଥାଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟହୀନ, ମାତାପିତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରନ୍ତି, ଅଶ୍ରମଧର୍ମ ହୀନ, ପଖଣ୍ଡ, ଇର୍ଷ୍ୟାଳୁ ଓ ହିଂସ୍ର—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥାଶ୍ରବଣରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି। ପଞ୍ଚ ମହାପାପୀ, ଚତୁର, ଦୟାହୀନ, ବ୍ରହ୍ମଦ୍ରବ୍ୟ ଭୋଗୀ, ପରଦାରାରେ ଲିନ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥାଶ୍ରବଣରେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ କାୟ, ମନ, ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ପାପ କରନ୍ତି, ଦ୍ରଢ଼ ଦୁରାଚାରୀ, ପରଧନ ଭୋଗୀ, ଅପବିତ୍ର, ଦୁଷ୍ଟ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସପ୍ତାହିକ କଥାଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଏଵେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ପୁରାତନ କଥା କହିବି, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ତୁଙ୍ଗଭଦ୍ରା ତଟରେ ଏକ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗର ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଚାରିବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକେ ନିଜ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ସତ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ଥିଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ଅତି ବିଦ୍ୱାନ, ସମସ୍ତ ବେଦର ଜ୍ଞାନୀ, ଶ୍ରୁତି ସ୍ମୃତିର ଦକ୍ଷ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନାମ ଥିଲେ ଆତ୍ମଦେବ। ସେ ଦୁନିଆରେ ଧନୀ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଜୀବନରେ ଭିକାରି ଭଳି; ତାଙ୍କ ଜନନୀ ଥିଲେ ଧୁନ୍ଧୁଳି, ନିଜ କଥାରେ ଦୃଢ଼, ଶୋଭାମୟୀ, ଉତ୍ତମ ବଂଶର। ଧୁନ୍ଧୁଳି ଲୋକିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ, କଠୋର, ବହୁତ କଥା କହୁଥିବା, ଘରକାମରେ ଦକ୍ଷ, କଞ୍ଚୁଷ ଓ ଝଗଡ଼ାପ୍ରିୟ ଥିଲେ। ଏଭଳି ଦମ୍ପତି ସ୍ନେହରେ ଏକଠା ରହି ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଧନ ଓ ଇଚ୍ଛା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଘରେ ଶାନ୍ତି ଆସୁନଥିଲା। ପରେ, ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଦାନ-ଧର୍ମରେ ଗାଁ, ଜମି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ବସ୍ତ୍ର ଦେଇଥିଲେ। ଧନର ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ ଧର୍ମରେ ବ୍ୟୟ କଲେ, ତଥାପି ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ହେଲା ନାହିଁ, ଏହାରେ ଦମ୍ପତି ଅତି ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ। ଏକଦିନ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଘର ଛାଡ଼ି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ। ମଧ୍ୟାହ୍ନ ବେଳେ, ତିବ୍ର ତୃଷ୍ଣାରେ ଏକ ଝିଅ ଛାଇଁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ପାଣି ପିଇ, ସନ୍ତାନଶୂନ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ବସିଥିଲେ; କିଛି ସମୟ ପରେ ଏକ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗଲେ, ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମେ ନମସ୍କାର କଲେ, ହୃଦୟର ଦୁଃଖରେ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ଉଭୟେ ଦଣ୍ଡାତ୍ମକ ହେଲେ। ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ବ୍ରାହ୍ମଣ, କାହିଁକି ତୁମେ କାନ୍ଦୁଛ? କଣ ଏହି ତୀବ୍ର ଚିନ୍ତାର କାରଣ? ଦୟାକରି ମୋତେ କୁହ।” ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—“ମୁଁ କ’ଣ କହିବି, ମୁନିବର, ପୂର୍ବଜନ୍ମର ପାପର ଫଳ ଏତେ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି; ମୋ ପିତୃଗଣ ଶୀତଳ ପାଣି ପାଇବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ତାପ୍ତ ପାଣି ପିଉଛନ୍ତି। ଦେବତା ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମୋ ତର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କରୁନାହାନ୍ତି; ସନ୍ତାନ ନଥିବା ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ସନ୍ତାନହୀନ ଜୀବନ, ଘର, ଧନ, ବଂଶ—ସବୁ ନିରର୍ଥକ। ମୁଁ ଯେଉଁ ଗାଈ ରଖେ, ସେ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଧ୍ୟା; ମୁଁ ଲଗାଇଥିବା ଗଛ ମଧ୍ୟ ଫଳଦାନ କରୁନାହାନ୍ତି। ଘରକୁ ଆସୁଥିବା ଫଳ ତୁରନ୍ତ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଏଭଳି ଦୁଃଖ ମୋତେ ଅସହ୍ୟ।” ଏଭଳି କହି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜୋରରେ କାନ୍ଦିଲେ। ତାଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଦୟା ଉଦିତ ହେଲା। ତାଙ୍କ ଯୋଗଶକ୍ତି ଓ ମାଥାର ଅକ୍ଷରମାଳା ଦ୍ୱାରା ସବୁ ଜାଣି, ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହିଲେ—“ସନ୍ତାନ ଆଶା ନାମର ଅଜ୍ଞାନକୁ ତ୍ୟାଗ କର। କର୍ମର ଗତି ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ବିବେକ ଅର୍ଜନ କର, ସଂସାର ଆଶାକୁ ଛାଡ଼। ଆଜି ମୁଁ ତୁମର ଭାଗ୍ୟ ଦେଖିଛି—ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ସନ୍ତାନ ପାଇବ ନାହିଁ। ପୂର୍ବରୁ ମହାରାଜ ସଗର ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ; ଏହିପରି ତୁମେ ବଂଶ ଆଶା ଛାଡ଼, ସନ୍ନ୍ୟାସରେ ସକଳ ଶାନ୍ତି ଅଛି।” ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—“ମୋତେ ବିବେକର କଣ ଉପକାର? ଯେପରି ହେଉ, ମୋତେ ସନ୍ତାନ ଦିଅ, ନାହିଁ ହେଲେ ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି। ସନ୍ତାନ ଓ ଆନ୍ଦ ନଥିଲେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଶୁଷ୍କ। ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର ସମୃଦ୍ଧ ଗୃହସ୍ଥ ଏହି ସଂସାରରେ ଆନନ୍ଦମୟ।” ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ଦେଖି ସେ ତପୋଧନ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ କହିଲେ—“ଚିତ୍ରକେତୁ ମଧ୍ୟ ଭାଗ୍ୟର ରେଖା ମିଟାଇ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ।