କଂସ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତାରେ ଥିଲେ—ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ବଡ଼ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ଭାଗ୍ୟ ବାଧା ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଚେଷ୍ଟା ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନେ ସୁଖ ଦୁଃଖର ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ତଥାପି, ତୁମ ଆଦେଶ ମୁଁ ପାଳନ କରିବି—ଏହିପରି କହି କଂସ ଅକୃରକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନୋକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ସେ ନିଜ ରାଜପ୍ରାସାଦକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଅକୃର ମଧ୍ୟ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ କଂସଙ୍କ ଆଦେଶରେ କେଶୀ ନାମକ ଏକ ବିଶାଳ ଘୋଡ଼ା, ଯାହା ମନର ତୁଳନାରେ ବେଗବାନ୍, ଭୂମିକୁ ତାଳି ଦେଇ ମହାଭୟଙ୍କର ନିସ୍ୱନ୍ଦନ କରୁଥିଲା। ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଏବଂ ତାନା ମାନ୍ୟ ଆକାଶକୁ ଉଠିଯାଉଥିଲା, ତାଙ୍କର ଉଚ୍ଛ୍ୱାସ ଏବଂ ହିନ୍ହାଡ଼ି ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତେ ଭୟଭୀତ ହେଉଥିଲେ। ସେ ଘୋଡ଼ାଟି ଚାଷା ମେଘ ଭଳି କଳା, ବିପୁଳ ଚକ୍ଷୁ, ରକ୍ତ ମୁଖ, ଏବଂ ଦୂର୍ଦ୍ଦୈତ୍ୟ ଭାବ ଧାରଣ କରି, କଂସଙ୍କ ପକ୍ଷରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବ୍ରଜକୁ ଆସି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅବସ୍ଥାରେ, କୃଷ୍ଣ, ଗୋପମଣ୍ଡଳୀର ନାୟକ, ସିଂହର ଦହାଡ଼ି ଭଳି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଘୋଡ଼ାକୁ ଡାକିଲେ। କେଶୀ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବେଳେ, ରାଗରେ ଆକାଶକୁ ଗିଲିଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପାଦରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲା। କିନ୍ତୁ ଅବ୍ୟକ୍ତ ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ କୃଧ୍ଧ ହୋଇ, ଦୁଇ ହାତରେ ତାଙ୍କୁ ଧରି, ତାଙ୍କର ପାଦ ଧରି ଘୂର୍ଣ୍ଣାଇ, ଗରୁଡ଼ା ନାଗକୁ ଯେପରି ଫିଙ୍ଗିଦେଇଥାଏ, ସେପରି ଶତଧନୁସ୍ୟ ଦୂରକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। କେଶୀ ଅବଚେତନ ହୋଇ ପଡ଼ିଲା, ପୁନି ଉଠି ରାଗରେ ହରିଙ୍କୁ ମୁହଁ ବିସ୍ତାର କରି ଆକ୍ରମଣ କଲା। କୃଷ୍ଣ ହସି ତାଙ୍କର ହାତ ତାଙ୍କର ମୁଖ ମଧ୍ୟରେ ଦେଲେ, ଯେପରି ନାଗ ତାର ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କର ହାତ ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତରେ ଛୁଇଁବା ସହିତ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଦାନ୍ତ ଗରମ ଲୋହା ଭଳି ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ହରିଙ୍କର ହାତ ତାଙ୍କର ଶରୀର ଭିତରେ ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ଭଳି ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା। ଏହି ଅସହ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ, ବ୍ରୀମାନ୍ଦିତ, ଶ୍ୱାସ ଅଟକିଯିବା, ଅଙ୍ଗ ଫେଲାଉଥିବା କେଶୀ ରକ୍ତ ଝରାଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ହାତ ତା ଶବ ଭିତରୁ ବାହାର କଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ବିଜୟରେ କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ବା ଅହଂକାର କଲେ ନାହିଁ। ଦେବତାମାନେ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି କରି ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଭକ୍ତ ଋଷି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି, ଗୁପ୍ତ କଥା କହିଲେ—"ହେ କୃଷ୍ଣ, ହେ ଅପାର ସ୍ୱରୂପ, ହେ ଯୋଗେଶ୍ୱର, ହେ ବିଶ୍ୱନାଥ, ହେ ବାସୁଦେବ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ସାତ୍ୱତମଣ୍ଡଳୀର ଶିରୋମଣି! ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା, ଜ୍ଞାନମୟ ଆଲୋକ, ହୃଦୟର ଗୁହାରେ ଲୁଚିଥିବା ସାକ୍ଷୀ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ। ତୁମେ ନିଜ ମାୟାରେ ଗୁଣମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ସେମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି, ପ୍ରଳୟ କରୁଛ। ଧରାର ଭାର ହରିବା, ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ, ରାକ୍ଷସ ଓ ଅଧର୍ମୀମାନୋକୁ ନିଶ୍ଚିହ୍ନ କରିବା, ଏବଂ ସାଧୁମାନୋକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ତୁମେ ଅବତରଣ କରିଛ। ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟରେ ଏହି ଘୋଡ଼ା ଦାନବ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା, ଯାହାର ହିନ୍ହାଡ଼ି ଦେବତାମାନୋକୁ ଭୟଭୀତ କରିଥିଲା।" "ଆସନ୍ତା କାଲି ବା ପରେ, ଚାଣୂର, ମୁଷ୍ଟିକ, ଅନ୍ୟ ମଲ୍ଲମାନେ, ହାତୀ ଏବଂ କଂସଙ୍କ ବଧ ଦେଖିବି। ଏହାପରେ ଶଂଖ, ଯବନ, ମୁର, ନରକ, ପାରିଜାତ ଚୁରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଭିମାନ ଭଙ୍ଗ, ତୁମ ବିରତାରେ ଅନେକ ବିବାହ, ଦ୍ୱାରକାରେ ରାଜା ନୃଗଙ୍କ ଶାପମୁକ୍ତି, ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଓ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ଲାଭ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମୃତ ପୁତ୍ରକୁ ଫେରାଇ ଦେବା, ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ବଧ, କାଶୀ ନଗର ଦାହ, ଦନ୍ତବକ୍ର ଓ ଶିଶୁପାଳ ବଧ, ଦ୍ୱାରକାରେ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ବୀରତା ଦେଖିବି, ଯାହା କବିମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଗାଉଛନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ଦେଖିବି, ଆର୍ଜୁନଙ୍କ ରଥୀ ଭାବେ ଥିବା କାଳସ୍ୱରୂପ ପ୍ରଭୁ ଏହି ସମସ୍ତ ସେନାକୁ କିପରି ନଶ୍ୱନ୍ନ କରିବେ।" "ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଜ୍ଞାନମୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମୁଁ ଧ୍ୟାନ କରେ, ଯିଏ ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ବିରାଜିତ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ, ମାୟାରେ ଅଲିପ୍ତ, ଗୁଣମୟ ଧାରାର ମୂଳ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯିଏ ନିଜ ମାୟାରେ ସମସ୍ତ ଭେଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି, ଲୀଳାବଶେ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଯଦୁ, ବୃଷ୍ଣି, ସାତ୍ୱତମାନୋ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ।" ଏପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ସେ ମହାଭାଗ ଭକ୍ତ ଋଷି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କର ଅନୁମତି ପାଇ, ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ଚାଲିଗଲେ। କୃଷ୍ଣ, କେଶୀ ଦାନବକୁ ବଧ କରି, ଗୋପମାନୋ ସହ ଖୁସି ହୋଇ ଗାଈମାନୋକୁ ଚରାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଏବଂ ଭୃଜକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ। ଗୋପମାନୋ ଗିରିର ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଗାଈ ଚରାଇବା ସମୟରେ ଚୋର-ରକ୍ଷକ ଖେଳ ଖେଳୁଥିଲେ—କିଛି ଚୋର, କିଛି ଗୋପ, କିଛି ମେଷ ଭାବେ ଅଭିନୟ କରୁଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ଭୟମୁକ୍ତ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳୁଥିଲେ। ଏହି ଖେଳରେ, ମାୟାସୁରଙ୍କ ପୁଅ ବ୍ୟୋମା, ଯିଏ ମାୟାରେ ପ୍ରଭୀନ, ଗୋପ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମେଷମାନୋର ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିଲେ। ସେ ଚୋର ଭୂମିକାରେ ଥିବା ଗୋପମାନୋକୁ ଆଲଗା କରି, ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ନେଇ ଗଳା, ଏବଂ ଚାରି ପଞ୍ଚ ଝିଅ ଛାଡ଼ି, ଗୁହା ମୁହଁ ଚୁଆଁ ଦେଇ ଦେଲା। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର କଳା କୁତ୍ସିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଚିହ୍ନି, ସେଉଁଠି ବ୍ୟୋମାକୁ ସିଂହ ଯେପରି ନର ଚାପାଡ଼ି ଧରେ, ସେପରି ଧରିଲେ। ବ୍ୟୋମା ଏବେ ନିଜ ଦାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପର୍ବତ ସମାନ ଦେହ ଧରି, ମୁକ୍ତି ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଅପରାଜିତ ହେଲେ। ଅଚ୍ୟୁତ ତାଙ୍କୁ ଦଳି ଭୂମିରେ ପକାଇ ଦେଲେ, ଦେବତାମାନେ ଆକାଶରୁ ଦେଖି ରହିଲେ। ତାପରେ, ଗୁହା ମୁହଁ ଭଙ୍ଗି, ଗୋପମାନୋକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ଦେବତା ଓ ଗୋପମାନୋଙ୍କର ସ୍ତୁତି ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ବ୍ରଜକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ 'ବ୍ୟୋମାସୁର ବଧ' ନାମକ ଏହି ସପ୍ତତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମ ଅର୍ଦ୍ଧରେ ସମାପ୍ତ ହେଉଛି। ଏହିପରେ, ଅକୃର ମଥୁରାରେ ଏକ ରାତି କାଟି, ପ୍ରଭାତେ ଚାରିଅଡ଼ା ଚଢ଼ି, ନନ୍ଦଙ୍କ ଗୋକୁଳକୁ ଯିବାକୁ ନିକଳିଲେ। ଯାଞ୍ଚ ବେଳେ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଅକୃରଙ୍କ ହୃଦୟରେ ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଭକ୍ତି ଜାଗ୍ରତ ହେଲା।