କଂସ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ପରେ, ବାସୁଦେବ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଭୟଭୀତ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସହ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ—ବୃଷ୍ଣି, ଭୋଜ, ଦାଶାର୍ହମାନେ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାରିଦେବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ସେ ଅନ୍ୟମାନେ, ଯେମିତି ତାଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ବୟସ୍କ ପିତା ଉଗ୍ରସେନ, ତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଆଶା କରୁଥିବା ଭାଇ ଦେବକ ଓ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାରିଦେବା ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କଲେ। ଏହିପରେ ତାଙ୍କର ମନରେ ଏହି ଚିନ୍ତା ଆସିଲା—ଏହିପରି କରିଲେ ପୃଥିବୀ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ରହିତ ହେବ। ତାଙ୍କର ଗୁରୁ ଜରାସନ୍ଧ, ମିତ୍ର ଦ୍ୱିବିଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶମ୍ବର, ନରକ, ବାଣ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଭାବେ ରହିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ମିଶି ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ମିଳିଥିବା ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ମାରି, ପୃଥିବୀର ଭୋଗ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିବେ ବୋଲି କଂସ ଭାବିଲେ। ଏହି ଯୋଜନା ପ୍ରକାଶ କରି, କଂସ ଆକୃରୁର କୁ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବନ୍ଧନା ମେଳା ଦେଖିବା ଓ ଯଦୁପୁରୀର ଏଶ୍ୱର୍ୟ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଆଣିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ। ଏପରେ ଆକୃରୁର କହିଲେ, "ରାଜା, ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଉଚିତ। ଶତ୍ରୁ ନିବାରଣ ଆପଣଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ସଫଳତା ବା ବିଫଳତା ଭାଗ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଯାହା ଫଳର କାରଣ। ଲୋକେ ଆଶା ପାଇଁ ବଢିଚାଲିଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବାଧା ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖରେ ପଡିଥାନ୍ତି। ତଥାପି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବି।" ଏହିପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ କଂସ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କୁ ଅନୁମତି ଦେଇ ନିଜ ମହଲକୁ ଗଲେ, ଆକୃରୁର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ କଂସଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏକ ଅତି ବଳବାନ୍, ମନର ତୁଳନାରେ ତୀବ୍ର ଗତିଶୀଳ ଘୋଡ଼ା ଦେଉତା କେଶୀ ନାମକ ଦାନବ, ତାଙ୍କର ବଡ଼ ପା ଦ୍ୱାରା ଭୂମିକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲା, ତାଙ୍କର ରୋଷ ଓ ହିଙ୍କାରରେ ଆକାଶ ଉପରେ କମ୍ପନ ହେଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ବିଶାଳ, ମୁଖ ଭୟଙ୍କର, ଗଳା ବଡ଼, ଶ୍ୟାମ ମେଘ ଭଳି ଦେହ ଓ ମନରେ ଦୁଷ୍ଟତା ଧରି, କଂସଙ୍କ ସହଯୋଗ ନେଇ, ନନ୍ଦଙ୍କ ବ୍ରଜକୁ ଯାଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କଲା। ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ହିଙ୍କାର ଓ ପୁଛରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ମେଘ ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୋପଗ୍ରାମ ଉପରେ ଭୟ ଛାଇଗଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଗୋପମୁଖ୍ୟ କୃଷ୍ଣ ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଯେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ, କେଶୀ ରୋଷରେ ଆକାଶକୁ ଗିଳିଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ତାଙ୍କର ଦୁଃସାହସିକ ଗତିରେ ତାଙ୍କୁ ପା ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲା। କିନ୍ତୁ ଅବ୍ୟକ୍ତ ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ, ରୋଷରେ ତାକୁ ଭ୍ରମିତ କରି, ଦୁଇ ହାତରେ ଧରି, ତାଙ୍କ ଗୋଡ଼ ଧରି ଘୁମାଇ, ଅପମାନ ଭାବରେ ଶତଧନୁଷ ଦୂରେ ଫିଙ୍କିଦେଲେ, ଯେପରି ଗରୁଡ଼ ଅଜଗରକୁ ଫିଙ୍କିଦେଇଥାଏ। ସ୍ନାୟୁ ଶକ୍ତି ଫେରି ଆସିଲାପରେ, କେଶୀ ପୁଣି ରୋଷରେ ଉଠି, ଖୋଲା ମୁଖରେ ହରିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା। କିନ୍ତୁ ହସି କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ହାତକୁ ଦାନବର ମୁଖ ଭିତରକୁ ଦେଲେ, ଯେପରି ସାପ ତାର ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ହାତ ଦାନବର ଦାନ୍ତକୁ ଛୁଇଁଲାପରେ, ତାହା ତପ୍ତ ଲୋହା ଭଳି ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତ ଦାନବ ଶରୀର ଭିତରେ ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ଭଳି ବଡ଼ ହେଇଗଲା। ଏହିପରି ହେବାରୁ, ଶ୍ୱାସ ବନ୍ଦ, ଅଙ୍ଗ ତରଳ, ଦେହ ଘମରେ ଭିଜିଯିବା, ଚକ୍ଷୁ ଘୂରୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, କେଶୀ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା, ରକ୍ତ ବମି କରି ନିର୍ଜୀବ ହେଲା। ତାହା ପରେ, ଏହି କରବନ୍ଦା ଫଳ ସଦୃଶ ଦେହରୁ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ହାତ ତାଣି ନେଲେ। ଏହି ଅସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ କୃଷ୍ଣ କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ବା ଅଭିମାନ ଦେଖାଇଲେ ନାହିଁ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜନ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ଋଷି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆସି ଗୁପ୍ତ ବାଣୀ କହିଲେ—"ହେ କୃଷ୍ଣ, ହେ ଅଅବଧ୍ୟ ଆତ୍ମା, ଯୋଗେଶ୍ୱର, ବିଶ୍ୱନାଥ, ବାସୁଦେବ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ସାତ୍ୱତମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଭୁ! ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଭା, ହୃଦୟ ଗୁହାରେ ଲୁଚିଥିବା ସାକ୍ଷୀ, ପରମ ପୁରୁଷ, ନାୟକ। ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଆପଣ ନିଜ ଆଶ୍ରୟ, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଗୁଣମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ସେମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ, ସଂହାର କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ଧରାର ଭାର ହରିବା ପାଇଁ, ଦେମନ, ରାକ୍ଷସ ଓ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ନାଶ ଓ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏହି ଘୋଡ଼ା ଆକାର ଦାନବ, ଯାହାର ହିଙ୍କାର ଦେବତାମାନେକୁ ଭୟଭୀତ କରି ଦେବଲୋକ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ, ଆପଣ ହସି ହସି ମାରିଦେଲେ।" "ଆସନ୍ତା କିଛି ଦିନରେ ଆପଣ ଚାଣୂର, ମୁଷ୍ଟିକ ଓ ଅନ୍ୟ ମଲ୍ଲ, ହାତୀ ଓ କଂସଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ହତ୍ୟା କରିବେ। ତାପରେ ଶଂଖ, ଯୱନ, ମୁର, ନରକ ଦଳନ, ପାରିଜାତ ଚୁରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦଳନ ଦେଖିବି। ଆପଣଙ୍କର ବୀରତାରେ ବିଜିତ କନ୍ୟାମାନେ ସହ ବିବାହ, ଦ୍ୱାରକାରେ ଶାପମୁକ୍ତ ନୃଗ ରାଜାଙ୍କ ମୋକ୍ଷ ଦେଖିବି। ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଓ ତାହାର ସ୍ତ୍ରୀ ଲାଭ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମୃତ ପୁତ୍ର ଉଦ୍ଧାର, ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ବଧ, କାଶୀ ଦହନ, ଦନ୍ତବକ୍ର ନାଶ, ମହାୟଜ୍ଞରେ ଶିଶୁପାଳ ବଧ—ଏସବୁ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହେବା ଦେଖିବି। ଦ୍ୱାରକାରେ ବସି ଆପଣ କରିଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବୀରତାମୟ କାର୍ଯ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବି, ଯାହା ପୃଥିବୀରେ କବିମାନେ ଗାଇଥାନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେ ଦେଖିବାକୁ ପାଇବୁ, କିପରି ସମସ୍ତ ସେନାମାନେ କାଳସ୍ୱରୂପ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ସାରଥି କରି, ବିନଶ୍ଟ ହେବେ।" "ଯେ ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ଅବିଚଳ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ସଫଳ, ମାୟାରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ, ଗୁଣମାନଙ୍କ ଧାରାର ମୂଳ, ତାଙ୍କୁ ଆମେ ଧ୍ୟାନ କରୁଛୁ। ନିଜ ମାୟା ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଭେଦ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ଲୀଳାରେ ମାନବ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିବା, ଯଦୁ, ବୃଷ୍ଣି, ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରିଛି।" ଏଭଳି କହି, ଋଷି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି, ଚାଲିଗଲେ।