ଗୋକୁଳରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଘଟିଲା। ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ଦାନବ ବୃଷଭ ଆସିବାକୁ ଦେଖି, ଗାଁର ଗୋଲା ଓ ଗୋପ-ଗୋପୀମାନେ ଭୟରେ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଯାଇଲେ; ଗୋମାନେ ଭୀତିରେ ଗୋକୁଳକୁ ଛାଡ଼ି ଦୌଡ଼ି ପଳାଇଗଲେ। ସମସ୍ତେ ଆତଙ୍କରେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ “କୃଷ୍ଣ! କୃଷ୍ଣ!” ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ। ଏପରି ଭୟ ଓ ଅସ୍ଥିରତାରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଗୋକୁଳକୁ ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ସେଥିରେ ଦୃଷ୍ଟି ପାତିଲେ। ତାଙ୍କର ଶାନ୍ତିଦାୟକ କଥାରେ, “ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ,” ବୋଲି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ। ଏହା ପରେ ସେ ବୃଷଭ ଦାନବକୁ ଡାକି କହିଲେ, “କଣ ଏହି ଅନ୍ୟାୟ? ହେ ଦୁଷ୍ଟ!” ଗୋପ ଓ ଗୋମାନେ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ ଏହି ସବୁ ଦେଖୁଥିଲେ। ତାପରେ, ଅଚ୍ୟୁତ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ହାତ ଦ୍ୱାରା ଭୂମିକୁ ଜୋରେ ଚାପିଲେ, ଏହାର ଧ୍ୱନିରେ ଅରିଷ୍ଟା ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କର ଅଭିମାନ ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଆସିଛି, ତୁମେ ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ତାଳି ଧାରଣ କରିଛ।" ହରି, ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁଙ୍କ ଘାରେ ହାତ ରଖି ଦଢ଼ିଆ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଅରିଷ୍ଟା କ୍ରୋଧରେ ଭୂମିକୁ ତାଳ ଦେଲା, ତାଙ୍କର ପୂଛ ଘନ ମେଘ ପରି ଘୁରାଇଲା, ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ମହାବେଗରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଁଥିଲା। ତାଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିଙ୍ଗ ସାମ୍ନାକୁ, ମାତା ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟି, ଅରିଷ୍ଟା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜ୍ରୀ ପରି ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲା। ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ଶିଙ୍ଗ ଧରି, ଅଠାରୋଟି ପଦ ରେ ଫେରିଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଟାଣି ନେଲେ, ଯେପରି ଏକ ହାତୀ ଅନ୍ୟ ହାତୀକୁ ଟାଣି ନେଇଥାଏ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଫିଙ୍ଗା ଦିଆଯିବା ପରେ ଅରିଷ୍ଟା ପୁଣି ଉଠିଲା, ସମଗ୍ର ଦେହ ପସିନାରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲା, ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲା, ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ପୁଣି ଆକ୍ରମଣ କଲା। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଶିଙ୍ଗ ଧରି, ପାଦ ତଳେ ଦବାଇ ଭୂମିକୁ ପକାଇଦେଲେ; ଏହାପରେ ଜଳଭରା କପଡ଼ା ମାନେ ଯେପରି ମୋଡ଼ାଯାଏ, ସେହିପରି ଦାନବକୁ ମୋଡ଼ି, ଏକ ଶିଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଘାତ କଲେ। ଅରିଷ୍ଟା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ତାଙ୍କର ମୁଁହରୁ ରକ୍ତ ଓ ମୁତ୍ର-ମଳ ବାହାରିଲା, ପାଦ ଚପଟିଅ, ଚକ୍ଷୁ ଅସ୍ଥିର ହେଲା, ଅରିଷ୍ଟା ଭୟଙ୍କର ପୀଡ଼ାରେ ନିରୃତିଙ୍କ ହାତରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲା। ଦେବମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ପୁଷ୍ପ ବୃଷ୍ଟି କଲେ ଏବଂ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଏପରି ଭାବରେ କୁକୁଦ୍ମିନ୍ ନାମକ ବୃଷଭ ଦାନବକୁ ବଧ କରି, କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ସମୟରେ, ବଳରାମଙ୍କ ସହିତ ଗୋକୁଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଗୋପୀମାନେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟକୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ। ଏହି ଭାବେ ଅରିଷ୍ଟା ଦାନବ ବଧ ହେବା ପରେ, ଦେବମୁନି ନାରଦ, ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, କଂସଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେବାକୁ ଗଲେ। ସେ କଂସଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଯଶୋଦାର କନ୍ୟା, ଦେବକୀର କୃଷ୍ଣ, ଓ ରୋହିଣୀର ରାମ—ଏମାନେ ଭୟଭୀତ ବସୁଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନନ୍ଦଙ୍କ ନିକଟରେ ରଖାଯାଇଛନ୍ତି। ବସୁଦେବ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁ ନନ୍ଦଙ୍କ ନିକଟରେ ରଖିଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ତୁମର ଅନେକ ମଣିଷକୁ ବଧ କରିଛନ୍ତି।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭୋଜ ରାଜା କଂସ କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଉଠାଇ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ନାରଦ ତାଙ୍କୁ ବଂଚାଇଲେ ଏବଂ ଖୋଲାସା କଲେ ଯେ, ଏହି ଦୁଇ ଝିଅ ତୁମ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ। ଏହା ବୁଝି, କଂସ ବସୁଦେବ ଓ ତାଙ୍କର ଜନନୀଙ୍କୁ ଲୋହା ଶୃଙ୍ଖଳ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ଦେବମୁନି ଚାଲିଗଲାପରେ, କଂସ କେଶୀ ନାମକ ଦାନବକୁ ଡାକି କହିଲେ, “ଯାଅ, ରାମ ଓ କେଶବକୁ ମାର। ଏହାପରେ ମୁଷ୍ଟିକ, ଚାଣୂର, ଶଳ, ତୋଶଳ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପଠାଇଦେବୁ।” ତାପରେ କଂସ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ହାତୀପାଳକମାନେ ଏକତ୍ର କରି କହିଲେ, “ଏହା ହେଉଛି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଲ୍ଲ ଚାଣୂର ଓ ମୁଷ୍ଟିକ। ନନ୍ଦଙ୍କ ଗୋପଗ୍ରାମରେ ଆନକଦୁନ୍ଦୁଭିର ଦୁଇ ପୁଅ, ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ଅଛନ୍ତି; ତେଣୁ, ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ତାଙ୍କ ହାତରେ ହେବ ବୋଲି ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀ ହୋଇଛି। ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଏଠାରେ ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ବଧ କର। ବିଭିନ୍ନ ମଞ୍ଚ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର, ଯାହା ଚାରିପାଖରେ ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚ ଥାଉ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିପାରିବେ।" “ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ, କୁବଲୟାପୀଡ଼ ନାମକ ହାତୀକୁ ମଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରରେ ଆଣ, ତାହାଁଠାରେ ମୋର ଶତ୍ରୁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତୁ। ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଧନୁର୍ଯ୍ୟାଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେଉ, ଶୁଦ୍ଧ ପଶୁମାନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଭଗବାନଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଆଣାଯାଉ।" ଏପରି ଭାବରେ କଂସ କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ଯଦୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅକୃରୁରଙ୍କୁ ଡାକି ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି କହିଲେ, “ହେ ଦାନଶୀଳ, ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ମୋ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ସ୍ଥାପନ କର। ଭୋଜ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମପରି ମଙ୍ଗଳକାମୀ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି। ତେଣୁ, ମୁଁ ତୁମ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରିଛି; ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ନିଜ କାମ ସାଧନ କଲେ, ତେଣୁମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ମୋର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କର।" “ଯାଅ, ନନ୍ଦଙ୍କ ବ୍ରଜକୁ; ସେଠାରେ ଆନକଦୁନ୍ଦୁଭିର ଦୁଇ ପୁଅ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ରଥରେ ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ। ଦେବମାନେ ବୋଲିଛନ୍ତି ଯେ, ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ବୈକୁଣ୍ଠବାସୀ ଦେବତାମାନେ ଦେଇଛନ୍ତି; ତେଣୁ, ନନ୍ଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗୋପମାନେ ଓ ଉପହାର ସହିତ ସେମାନେ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ। ତାଙ୍କୁ ଆଣିଲାପରେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁସ୍ବରୂପ କୁବଲୟାପୀଡ଼ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ବଧ କରିବି; ଯଦି ସେମାନେ ତାହାରୁ ବଞ୍ଚି ଯାଆନ୍ତି, ତେବେ ବିଜ୍ରୀପରି ଭୟଙ୍କର ମଲ୍ଲମାନେ ତାଙ୍କୁ ମାରିବେ।" “ଏହି ଦୁଇଜଣ ବଧ ହେଲେ, ବସୁଦେବ ଓ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖିତ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବିନାଶ ହେବେ; ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟ, ବୃଷ୍ଣି, ଭୋଜ, ଦାଶାର୍ହମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ବିନାଶ କରିଦେବି। ମୋର ବୃଦ୍ଧ ବାପା ଉଗ୍ରସେନ, ଯିଏ ରାଜ୍ୟ ଚାହାଁନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭାଇ ଦେବକା ଓ ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ବିପକ୍ଷ କରନ୍ତି ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବିନାଶ କରିଦେବି।