ବ୍ରଜର ଗୋପୀମାନେ ଏମିତି କହିଲେ—"ଯେଉଁଠାରେ ମୁକୁନ୍ଦ ତାଙ୍କର ବାମହାତରେ ବାଂଶୀ ଧରି, ତାଙ୍କର ଠୋଠକୁ ଛୁଇଁ, ବାମ ଗାଳକୁ ବାମ ହାତରେ ଦବାଇ, ଭୂରୁକୁ ନାଚାଇ, ନରମ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ସୁକୁମାର ମାର୍ଗ ଚିତ୍ରିତ କରି ବାଂଶୀ ବଜାନ୍ତି, ସେଠାରେ ସେ ଆମକୁ ଡାକନ୍ତି। ତାଙ୍କ ବାଂଶୀର ଧ୍ୱନି ଶୁଣି ଦେବୀମାନଙ୍କର ଜନନୀମାନେ ଏବଂ ସିଦ୍ଧମନ୍ଦଳୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି; ଲଜ୍ଜାରେ ତାଙ୍କର ମନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରେମବାଣରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ତାଙ୍କର ପୋଷାକ ଭୁଲିଯାନ୍ତି। "ଆହା, ଚମତ୍କାରୀ ଝିଅମାନେ, ଶୁଣ! ଯେତେବେଳେ ନନ୍ଦନନ୍ଦନ, ଦୁଃଖିତମାନେଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ବାଂଶୀ ବଜାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ମାଳା ଏବଂ ହସ ଏମିତି ଉଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ଯେଉଁଠି ଏକ ନିରନ୍ତର ବିଦ୍ୟୁତ ଚମକିଯାଏ। ଗୋ-ଉଠା, ମୃଗ ଏବଂ ଗାଈମାନେ ଦଳ ଦଳରେ, ବାଂଶୀର ଶବ୍ଦରେ ମନୋଭାବ ହରାଇ, ମୁହଁରେ ଘାସ ଧରି, କାନ ଦେଇ, ବସିଯାନ୍ତି; ସେମାନେ ଚିତ୍ରରେ ଅଙ୍କିତ ପ୍ରତିମା ପରି ନିର୍ମଳ ଏବଂ ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି। "ମୟୂରପଙ୍ଖା, ରଙ୍ଗିନ ମିନିରାଲ ଏବଂ ପତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଯୁଦ୍ଧା ଭେଷରେ ଅନୁକରଣ କରି, କେବେ କେବେ ମୁକୁନ୍ଦ ଗୋପବାଳକମାନେ ସହ ଗାଈମାନେ ଡାକନ୍ତି। ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମର ଧୂଳିବାହକ ବାତାସରେ ନଦୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆସା କରନ୍ତି; ଅନେକ ପୁଣ୍ୟରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ତାଙ୍କର ପ୍ରେମରେ ବିକଳ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଜଳ ନିର୍ବିକଳ ହୋଇପଡ଼ିଥାଏ। "ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ ଏବଂ ପାହାଡ଼ର ରାଜା ପରି, ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାକ୍ରମର ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ବନରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ବାଂଶୀ ଧ୍ୱନିରେ ଗାଈମାନେ ଡାକନ୍ତି। ଅନେକ ଫୁଲ ଏବଂ ଫଳରେ ଭରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲର ଲତା ଓ ଗଛମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ କରିଥିବା ଭାବେ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି; ଅଙ୍ଗୁଳି ମଧୁ ଝରିଥିବା ଦଳ ନମ୍ର ହୋଇଯାଏ, ପ୍ରେମରେ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ ଫୁଲ ଝରେ। "ତିଳକ, ବନଫୁଲର ମାଳା, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଏବଂ ମଧୁ ଭରା ତୁଳସୀରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ବାଂଶୀ ବଜାଇଲେ, ମଧୁପମାନେ ମଦମାତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ଗୀତ ଗାନ୍ତି। ଝିଲିମିଲି, ହଂସ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଝିଲିମିଲି ହରିଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ଗୀତରେ ମନ ହରାଇ, ତାଙ୍କୁ ନିକଟେ ଆସି, ଚକ୍ଷୁ ମୁହଁଦେଇ, ଶାନ୍ତ ହୋଇ ପୂଜା କରନ୍ତି। "ଗୋପବାଳମାନେ ସହ ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ପାହାଡ଼ ଢାଳରେ, ବାଂଶୀ ଧ୍ୱନିରେ ଗୋପୀମାନେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ, ସେଇ ଆନନ୍ଦ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭରିଯାଏ। ମେଘ ନିଜ ସୀମା ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିବାକୁ ଭୟ କରି, ମୃଦୁ ଧ୍ୱନି ଉପରେ ଫୁଲ ଝରାଇ ଛାୟା ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ଛତ୍ର ଦେଇଥାଏ। "ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗାଈ ଚରାଇବାରେ ଦକ୍ଷ, ବାଂଶୀ ବଜାଇବାରେ ଦକ୍ଷ, ତୁମ ପୁଅ ତାଙ୍କର ଠୋଠରେ ବାଂଶୀ ରଖି, ନିଜ ଭାବର ନୂତନ ଧ୍ୱନି ଉପଜାନ୍ତି। ଏହା ଶୁଣି ଦେବତାମାନେ—ଇନ୍ଦ୍ର, ଶିବ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଋଷିମାନେ ସହ ମୁଣ୍ଡ ଓ ମନ ନମାଇ, ଚକିତ ହୋଇ, ସତ୍ୟକୁ ବୁଝି ପାରିଲେନାହିଁ। "ଗାଈମାନେ ତାଙ୍କର ଖୁରରେ ପତାକା, ଅଯୁଧ, ପଦ୍ମ ଓ ଅଙ୍କୁଶର ଚିହ୍ନ ନେଇ, ବାଂଶୀ ଧ୍ୱନିରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଭୂମିର ଅଘାତକୁ ମୃଦୁ କରନ୍ତି। ତିନିଏ ଯିଏଁଠି ଚାଲିଯାନ୍ତି, ଆମେ ତାଙ୍କର ଚଞ୍ଚଳ ଚାହାଣିରେ ଓ ମନର ଅଭିଲାଷାରେ ଅନ୍ଧାର ହୋଇଯାଏଁ; ଆମେ କେଉଁଠି ଚାଲୁଛୁ କିମ୍ବା କେଉଁଠି ଆମର କେଶ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଅବସ୍ଥା କିଛି ଜଣାନାହିଁ। "କେବେ କେବେ ତୁଳସୀ ସୁଗନ୍ଧ ମାଳା ପିନ୍ଧି ଗାଈ ଗଣନା କରି, ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ଶୋଉଲ୍ଡରରେ ହାତ ରଖି, ଗୀତ ଗାଇ ଚାଲିଯାନ୍ତି। ବାଂଶୀ ଧ୍ୱନିରେ ମନ ମୋହିତ ହୋଇ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ତାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଚାଲିଯାନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଗୁଣସାଗର ପଛେ ମୃଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଗୋପୀମାନେ ପରି ଘର ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାନ୍ତି। "ଯମୁନା ତୀରେ ମଲ୍ଲିକାମାଳା ଓ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ରରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ, ଗୋପମାନେ ଓ ଗାଈମାନେ ଘେରି ରହି, ଓ ନିର୍ମଳ ହୃଦୟ ଅନୁରାଗୀ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହ ନନ୍ଦନନ୍ଦନ ତାଙ୍କର ଲୀଳାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦିତ କରନ୍ତି। ମୃଦୁ ଚନ୍ଦନ ଗନ୍ଧବାହକ ଶୁଭ ପବନ ତାଙ୍କୁ ଆଦର କରି ବହେ; ଦେବଗାନ ଗାୟକମାନେ ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। "ବ୍ରଜର ଗାଈମାନେ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଶୀଳ, ବଡ଼ମାନେ ଆଦର କରନ୍ତି; ସେ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ସମସ୍ତ ଗାଈମାନେ ଘରକୁ ନେଇ ଆସନ୍ତି, ବାଂଶୀ ଧ୍ୱନିରେ ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଗାଯାଏ। ଚେହେରାର ଉଜ୍ୱଳତା, ମାଳା ଗୋ ଖୁରର ଧୂଳିରେ ଢାକା, ସେ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି—ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଦେବକୀର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ରାଜା। "ଆନନ୍ଦରେ ଚକ୍ଷୁ ଲୁହୁଁ ଭରା, ମାଳାଧାରୀ, ବନ୍ଧୁମାନେ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନୀ, ତାଙ୍କର ଠୋଠ ବେର ଫଳ ପରି, ନରମ ଗାଳ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କୁଣ୍ଡଳର ଉଜ୍ୱଳତାରେ ଶୋଭିତ। ଯଦୁମାନ୍ୟ ରାଜା, ଗଜରାଜଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିହାର କରି, ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଗ୍ରାମକୁ ଆସନ୍ତି; ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଆନନ୍ଦର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ମଣିଯାଏ, ବ୍ରଜର ଗାଈମାନେ ଦିନର ତାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଶୁକଦେବ ଗୋସାଇଁ କହିଲେ—ଏଭଳି ଭାବରେ, ରାଜନ୍, ବ୍ରଜର ନାରୀମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଗାଇ ଗାଇ ଦିନ କଟାଇଲେ; ତାଙ୍କର ମନ ଓ ହୃଦୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୃଷ୍ଣମୟ ହୋଇ, ବିପୁଳ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲା। ଏହିପରି ଏକତ୍ରିସ ଅଧ୍ୟାୟ, 'ଯୁଗଳ ଗୋପୀଗୀତ', ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମ ଅର୍ଦ୍ଧରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ସମ୍ୟକ୍ ବିରାଗୀ ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅନ୍ତ। ତାପରେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏହି ସମୟରେ ଅରିଷ୍ଟ ନାମକ ବୃଷଭ ଦାନବ ଗୋପଗ୍ରାମକୁ ଆସି, ବଡ଼ ତିଳା ଉଠାଇ ଭୂମିକୁ କମ୍ପିତ କରି, ଖୁରରେ ଭୂମି ଉଖାଡ଼ିଦେଲା। ସେ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରି, ପାଦରେ ଭୂମି ଚିରି, ପୁଛ ଉଠାଇ ମାଟି ଚାଲିଦେଲା, ଶିଙ୍ଗରେ ମାଟି ଉଠାଇ ଦେଲା। ଗୋବାଢ଼ି ମଧ୍ୟରେ ଅଳ୍ପ ଅଳ୍ପ କରି ମଳ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିଲା, ପେଶାବ କରୁଥିଲା, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଅଚଳ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ଗାଈ ଓ ଲୋକମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇଯାଏ।