ଏକ ଦିନ, ଏକ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ନନ୍ଦ ଏବଂ ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ—କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେଖାଯାଉଛି, ଯିଏ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଶ୍ରୀମୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ୟଜନକ। ତାଙ୍କୁ ଏହି ଦୁଃଖଦାୟକ ଅବସ୍ଥାରେ କେମିତି ପଡିଲେ? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଇ ସର୍ପଟି କହିଲେ—“ମୁଁ ଏକ ବିଦ୍ୟାଧର, ନାମ ସୁଦର୍ଶନ। ମୋ ଶ୍ରୀ ଓ ଧନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଆମେ ଆକାଶରେ ଚାରିଦିଗରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲି। ମୁଁ ମୋ ରୂପ ଉପରେ ଅଭିମାନ କରିଥିଲି, ଯାହାକୁ ଦେଖି ବିରୁପ ଏବଂ ଅଙ୍ଗିରସ ମୁନିମାନେ ହସିଥିଲେ, ଏବଂ ମୋ ତ୍ରୁଟି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ କୃଧାରେ ମୁଁ ଏହି ଜନ୍ମରେ ପଡିଲି। ତାଙ୍କର ଶାପ ମୋ ପାଇଁ ଏକ ଉପକାର ହେଲା, କାରଣ ଜଗତର ଶିକ୍ଷକ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣର ସ୍ପର୍ଶ ମୋ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରିଦେଲା। ଏବେ ମୁଁ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି; ଏବଂ ଆପଣ, ଯିଏ ଭୟରେ ଅତିବ୍ୟାପ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଭୟ ଦୂର କରନ୍ତି, ଶରଣ ଦେନ୍ତି, ମୋତେ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରିଛି, ବଡ଼ ଯୋଗୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ସତ୍ଜନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ; ଦୟାକରି ମୋତେ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ, ହେ ଦେବ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶାସକଙ୍କର ନାୟକ। ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପରୁ ଏକ କ୍ଷଣରେ ମୁକ୍ତ ହୋଇଗଲି, କାରଣ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲି; ଆପଣଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଶୁଣିଥିବା ଲୋକ ଏବଂ ନିଜେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାନ୍ତି—ତେବେ ଚରଣ ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ କେତେ ଅଧିକ ଶୁଦ୍ଧି ମିଳିବ।" ଦାଶର୍ହ ପ୍ରଜା ଅନୁମତି ଦେଲେ, ସୁଦର୍ଶନ ଚାରିପଟେ ପରିକ୍ରମା କରି ନମସ୍କାର କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ନନ୍ଦଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର ହେଲା। କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦେଖି ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ଉପବାସ ସମାପ୍ତ କରି ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ କହିବା କରି ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଲେ। ଏକ ରାତିରେ, ଗୋବିନ୍ଦ ଏବଂ ରାମ, ଦୁଇ ଜଣେ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବ୍ରଜର ମହିଳାମାନେ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଗଳାରେ ମାଳା, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ବନମହିଳାମାନେ ମିଳି ମିଳି ମଧୁର ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ। ରାତି ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ତାରା ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ, ହୂଏ ଜାସ୍ମିନ ଓ ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଗନ୍ଧ ହାଲୁକା ବାୟୁରେ ଲୋଟସ୍ ପୋଣ୍ଡରୁ ଆସି ରହିଥିଲା। ସେମାନେ ସମୁଦାୟରେ ଗାଇଲେ, ଏକ ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ମାଣ କଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ମନ ଓ କାନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲା। ଏହି ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣି ଗୋପୀମାନେ ଅବସ୍ଥା ଭୁଲି ଲଗି, ତାଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଖସିଗଲା, କେଶ ଓ ମାଳା ଅସ୍ଥିର ହେଲା। ଏ ପରି ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ଖେଳ ମଧ୍ୟରେ, କୁବେରଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀ ଶଙ୍ଖଚୂଡ ଆସିଲେ। କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଦେଖୁଥିଲେ, ଶଙ୍ଖଚୂଡ ମହିଳାମାନେ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଉଠାଇ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଲୋକମାନେ ‘କୃଷ୍ଣ! ରାମ!’ ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଦେଖି ଦୁଇଭାଇ ତେଜରେ ଚୋର ପଛରେ ଗୋମାନେ ଚୋରି ହେଲେବେଳେ ଦେଖି ଦୂତି ଦେଇ ଶଙ୍ଖଚୂଡ ପଛରେ ଧାଉଥିଲେ। ‘ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ!’ ବୋଲି ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଗଦା ନେଇ, ଦୂତିରେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଯକ୍ଷ ପଛରେ ଧାଉଥିଲେ। ଦୁଇଭାଇ ମୃତ୍ୟୁ ଓ କାଳ ସ୍ୱରୂପ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ଯକ୍ଷ ମହିଳାମାନେ ଛାଡି ନିଜ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଗୋବିନ୍ଦ ତାଙ୍କୁ ଚେଷ୍ଟା କରି ଧରିବାକୁ ଧାଉଥିଲେ, ଶିର ଉପରେ ଥିବା ମଣି ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ବଳରାମ ମହିଳାମାନେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ରହିଗଲେ। କୃଷ୍ଣ ସମୀପରୁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଯକ୍ଷକୁ ମୁଷ୍ଟି ଦେଇ ଶିର ଉପରେ ଘାତ କରି, ମଣି ଓ ସାଥୀ ମଣି ନେଲେ। ଶଙ୍ଖଚୂଡଙ୍କୁ ହତ କରି, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ମଣି ବଳରାମଙ୍କୁ ଆଦରରେ ଦେଲେ, ମହିଳାମାନେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ। ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଗୋପୀମାନେ, ଯେଉଁଠାରେ କୃଷ୍ଣ ଗୋମାନେ ଚାରାଇବାକୁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଆନ୍ତି, ତାଙ୍କ ମନ କୃଷ୍ଣ ପଛରେ ଯାଇଥାଏ; ସେମାନେ ଦିନଗୁଡ଼ିକୁ ବିୟୋଗରେ କାଟି, ତାଙ୍କ ଲୀଳା ଗାଇ ଶୋକ କରନ୍ତି। ଗୋପୀମାନେ କହନ୍ତି—“ଯେଉଁଠାରେ ମୁକୁନ୍ଦ ତାଙ୍କ ବାଁହା ହାତରେ ବାଂଶୀ ଧରି, ତାଙ୍କ ଠୋଡ଼କୁ ଲଗାଇ, ଭୂରୁ ନୃତ୍ୟ କରାଉଛି, ମୂର୍ତ୍ତି ଅତି ମୂହିକ, ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗୁଳି ଚାଲିଛି, ସେଠାରେ ଆମକୁ ଡାକୁଛନ୍ତି। ଦେବମହିଳାମାନେ ଏବଂ ସିଦ୍ଧମାନେ ଏହି ଧ୍ୱନି ଶୁଣି ଶର୍ମିତ, ମନ ଭଲି ଭୁଲିଗଲେ, ଉପରେ ଶୃଙ୍ଗାର ଅସ୍ତ୍ର ଲାଗି, ଶୂନ୍ୟ ହେଲେ। ନନ୍ଦନନ୍ଦନ ଯେବେ ବାଂଶୀ ଚାଲାନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଚେଷ୍ଟା ଓ ହସ ଚେଷ୍ଟାରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚମକିଥିବା ଭଳି ମାଳା ଓ ହସ ତାଙ୍କ ଛାତିରେ ଚମକେ। ବ୍ରଜର ବଳଦ, ହରିଣ ଓ ଗୋମାନେ ଦଳେ ଦଳେ, ଦୂରରୁ ବାଂଶୀ ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ଦାନ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଘାସ ଧରି, କାନ ତାଲି, ଚିତ୍ର ଭଳି ଚୁପ୍ଚାପ ହୋଇଯାନ୍ତି। ପାଖରେ ନୀଳକଣ୍ଠ ପଖା ଓ ରଙ୍ଗିନ ମିନେରାଲ୍ ଓ ପତ୍ର ଲଗାଇ, ମୁକୁନ୍ଦ ଗୋପମାନେ ସହିତ ବାଂଶୀ ଚାଲାଇ ଗୋମାନେ ଡାକନ୍ତି। ନଦୀମାନେ ତାଙ୍କ ଚରଣ ଧୂଳିର ଝରଣା ହାଲୁକା ବାୟୁରେ ଆସି, ଆମ ପରି ରାଗରେ ଅନ୍ତର ଥରେ, ପାଣି ଚପଳ, ବହିବା ବନ୍ଦ କରି, ମୁକୁନ୍ଦ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି।" "ଅଦିପୁରୁଷ କୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ତାଙ୍କ ବୀରତା ରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା କରନ୍ତି, ବନରେ ଉଠି ଗୋମାନେ ଡାକିବା ସମୟରେ ବାଂଶୀ ଚାଲାନ୍ତି। ଜଙ୍ଗଲର ଲତା ଓ ଗଛ, ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରି, ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ ଦେଖାଯାଉଛି; ଶାଖ ମଧୁ ଝରାଇ, ଅନ୍ତର ଭଲି ଥରେ, ଫୁଲ ଫୁଟାଇ। ତିଲକ, ବନମାଳା, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ, ମଧୁ ଭରା ତୁଳସୀ ଲଗାଇ, ବାଂଶୀ ଚାଲାନ୍ତିବେଳେ, ମଧୁମକ୍ଷିକାମାନେ ମଦମସ୍ତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସ୍ତୁତିରେ ଗାନ୍ତି। ଝିଲି ଓ ହଂସ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ହୃଦୟ ମୁକୁନ୍ଦ ଗାନରେ ଆକୃଷ୍ଟ, ହରିଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବାକୁ ନିଜ ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ କରି ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି।" "ସାଥୀମାନେ ସହିତ, ମାଳା ଓ ଭୂଷଣ ଲଗାଇ, ପାହାଡ଼ ଉପତ୍ୟକାରେ କୃଷ୍ଣ ଗୋପମହିଳାମାନେ ଦେଖିବାକୁ ବାଂଶୀ ଚାଲାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଆନନ୍ଦ ଭରିଯାଏ। ମେଘ ଜଣେ ସାଥୀ ଭଳି ଦୟାଳୁ ହୋଇ, କୃଷ୍ଣରେ ଫୁଲ ଝରାଇ ଛାୟା ଦେଇ ଚାପା କରିଥାଏ।