ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ଏକଥର, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପୂଜା ଉପଲକ୍ଷେ ଉତ୍ସବ ଅବସରରେ, ଗୋପମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ମହିଷ ଗଡ଼ିକୁ ଗାଡ଼ିରେ ଯୋକ୍ତ କରି, ଆମ୍ବିକା ବନକୁ ଯାଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ସେମାନେ ପ୍ରବଳ ପଶୁପତି ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଉପହାର ଦେଇ ପୂଜା କଲେ, ଏବଂ ଦେବୀ ଆମ୍ବିକାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାନ୍ବିତ ହୋଇ ପୂଜା କଲେ। ପରେ, ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଗାଈ, ସୁନା, ବସ୍ତ୍ର, ମଧୁ ଓ ଭୋଜ୍ୟଦ୍ରବ୍ୟ ଦାନ କରି, “ପ୍ରଭୁ ଆମରୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ” ବୋଲି କହିଲେ। ସରସ୍ୱତୀ ତୀରେ, ଜଳପାନ କରି ଓ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରି, ପୁନ୍ୟଶ୍ଳୀ ନନ୍ଦ, ସୁନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସେଇ ରାତିଟିଏ ସେଠି ରହିଲେ। ଏହି ବେଳେ, ସେଇ ଅମ୍ବିକାବନରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୁକ୍କିଆ ସର୍ପ ଅଚାନକ ଆସି, ଶୁଇଥିବା ନନ୍ଦଙ୍କୁ ଚପେଇ ଧରିଲା। ସର୍ପର ଚପେଟା ରେ, ନନ୍ଦ ଭୟାନକ ଭାବେ ଚିତ୍କାର କରି କହିଲେ, “କୃଷ୍ଣ! କୃଷ୍ଣ! ଏ କେତେ ଭୟଙ୍କର! ବାପା, ଏକ ସର୍ପ ମୋତେ ଗିଳିଯାଉଛି—ମୋତେ ବଞ୍ଚାଅ, ମୁଁ ତୁମ୍ଭ ଶରଣ ନେଇଛି!” ନନ୍ଦଙ୍କ ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଗୋପମାନେ ତୁରନ୍ତ ଉଠିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ତାଙ୍କୁ ସର୍ପ ଧରିଥିବା ଦେଖି, ଅପାର ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ସର୍ପକୁ ଲାଠି ଓ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ଦେଇ ମାରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। କିନ୍ତୁ ସର୍ପ ତା’ପରେ ମଧ୍ୟ ନନ୍ଦଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲା ନାହିଁ। ଏବେ, ସାତ୍ୱତମଣ୍ଡଳର ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ସେଠାକୁ ଆସି, ନିଜ ପବିତ୍ର ପାଦ ଦ୍ୱାରା ସର୍ପକୁ ଛୁଇଁଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପାଦସ୍ପର୍ଶ ପାଇଁ, ସେଇ ସର୍ପର ଦୁଷ୍ଟତା ଦୂର ହୋଇଗଲା; ଏବଂ ସେ ଅପନ ସର୍ପ ଶରୀର ଛାଡ଼ି, ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବିଦ୍ୟାଧର ଶରୀର ଧାରଣ କଲା। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ତୁମେ କିଏ, ଏପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଶରୀର ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ନେଇଛ? କିପରି ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାକୁ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ମାନିଲୁ?” ସେଇ ବିଦ୍ୟାଧର କହିଲେ, “ମୁଁ ସୁଦର୍ଶନ ନାମକ ବିଦ୍ୟାଧର, ମୋ ରୂପ ଓ ଧନରେ ଗର୍ବିତ ହୋଇ, ଆପଣ ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ମୋ ବିମାନରେ ଚାଲିଯାଉଥିଲି। ଏକଥର ମୁଁ ମୁଁ ମୁଁ ମୋ ରୂପର ଅହଂକାର କରିଥିଲି, ତେଣୁ ବିରୂପ ଓ ଅଙ୍ଗୀରସ ନାମକ ଋଷିମାନେ ମୋତେ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ। ସେଇ ଦୟାମୟ ମୁନିମାନଙ୍କର ଶାପ ଆସଲେ ମୋ ପାଇଁ ଉପକାରକ ହେଲା, କାରଣ ଆଜି ଆପଣଙ୍କ ପାଦସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ମୋର ସମସ୍ତ ଅପମାନ ଓ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୋଇଗଲା। ଏବେ ମୁଁ ଶାପମୁକ୍ତ, ଏହି ମହାଭୟଙ୍କର ସଂସାର ଭୟ ଦୂର କରୁଥିବା ଓ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଉଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କର ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ ଏହି ଦୈବୀ ପାଦସ୍ପର୍ଶର ଅନୁଗ୍ରହ ନେଇ ବିଦାୟ ନେଇଁ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଛି, ମହାଯୋଗୀ, ପରମପୁରୁଷ, ଧର୍ମଜନଙ୍କ ନାଥ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ତାଙ୍କ ନାୟକଙ୍କ ଦେବ, ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଶାପ ମୁଁ ଏକକ୍ଷଣରେ ଦୂର କରିପାରିଛି, ଅଖଣ୍ଡିତ ପ୍ରଭୁ, କାରଣ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିଛି; ଆପଣଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କେବଳ ଶ୍ରୋତା ଓ ଉଚ୍ଚାରଣକାରୀଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରେ, ତେଣୁ ପାଦସ୍ପର୍ଶ କିପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଫଳ ଦେଉଛି!” ଏପରି ଭାବେ ଦଶାର୍ହବଂଶୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ନମସ୍କାର କରି, ସୁଦର୍ଶନ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ ଓ ନନ୍ଦ ମହାରାଜଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର ହେଲା। ଏହି ଦୈବୀ ଶକ୍ତି ଦେଖି, ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଇଗଲେ; ତାଙ୍କର ଉପବାସ ଓ ନିୟମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଏହି ଘଟଣା ଚର୍ଚ୍ଚା କରି ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏକଥର, ଗୋବିନ୍ଦ ଓ ବଳରାମ, ଦୁଇଁଜଣ ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ରାତିରେ ବନରେ ବ୍ରଜସୁନ୍ଦରୀମାନେଙ୍କ ସହିତ ମଜା କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଭଲଭାବରେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଓ ଅନୁଲେପିତ, ମାଳା ଓ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ବନିତାମାନେ ମିତ୍ରତାରେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ। ରାତି ଆସିଥିଲା, ତାରା ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହେଉଥିଲେ, ଜୁହି ଫୁଲ ଓ ମଦମାତା ମୌମାଛୀର ଗନ୍ଧ ହଳୁକା ବାତାସରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଉଥିଲା। ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥିରେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମନ ଓ କାନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା। ଏହି ସ୍ନିଗ୍ଧ ଗୀତ ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଗଲେ, ନିଜେ କ’ଣ କରୁଛନ୍ତି ଭୁଲିଗଲେ; ତାଙ୍କର ବସ୍ତ୍ର ଖସିଯାଉଥିଲା, କେଶ ଓ ମାଳା ବିଖରିଯାଉଥିଲା। ସମସ୍ତେ ମଜା କରୁଥିବାବେଳେ, କୁବେରଙ୍କ ଅନୁଚର ଶଂଖଚୂଡ଼ ନାମକ ଏକ ଯକ୍ଷ ସେଠି ଆସିଲା। କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଦେଖିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଶଂଖଚୂଡ଼ ଗୋପୀମାନେଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଲାଗିଲା। ଗୋପୀମାନେ ବିଳାପ କରି “କୃଷ୍ଣ! ବଳରାମ!” ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ନିଜ ସଙ୍ଗୀନୀମାନେ ଚପେଇ ନେଉଛି ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଗୋବଲକୁ ଚୋରେଇ ନେଉଥିବା ଚୋର ପଛରେ ଦୌଡ଼ିଥିବା ଭାବେ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଦୌଡ଼ିଲେ। “ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ!” ବୋଲି ଦୁଇଁଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇ ଗଦା ନେଇ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଯକ୍ଷ ପଛରେ ଦୌଡ଼ିଲେ। କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଓ କାଳ ଭଳି ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଭୟଭୀତ ଶଂଖଚୂଡ଼ ଗୋପୀମାନେ ଛାଡ଼ି ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ପଳାଇଲା। ଗୋବିନ୍ଦ ତାଙ୍କୁ ଧରିବା ପାଇଁ ଯେଉଁଠିକି ଯାଉଥିଲେ, ସେଠିକି ଦୌଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର ମଣି ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ, ବଳରାମ ଗୋପୀମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ରହିଲେ। ଅତି ସମୀପକୁ ଯାଇ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଘୁଞ୍ଚି ମାରି, ତାଙ୍କର ମୁକୁଟ ମଣି ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀ ମଣି ନେଇଲେ। ଶଂଖଚୂଡ଼ଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଉଜ୍ୱଳ ମଣି ନେଇ, ଏହି ମଣି ବଡ଼ ଭାଇ ବଳରାମଙ୍କୁ ଦେଇଲେ, ଯେଉଁଠି ଗୋପୀମାନେ ଦେଖୁଥିଲେ। ପରେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଗୋପୀମାନେ ଦିନେ ଦିନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଗୋଚରଣ ପାଇଁ ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଭାବି, ବିରହ ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କର ଲୀଳାଗାନ୍ ଗାଉଥିଲେ। ସେମାନେ କହୁଥିଲେ—“ମୁକୁନ୍ଦ ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କ ବାମ ହାତରେ ବାଂଶୀ ଧରି, ବାମ ଗଣ୍ଠିକୁ ଚାପି, ଭୂରୁ ନାଚାଉଛନ୍ତି ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ସ୍ପନ୍ଦନ କରୁଛନ୍ତି, ସେଠି ତିନିଏ ଆମକୁ ଡାକୁଛନ୍ତି।