ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଶୁକଦେବ ମହାରାଜ ରଜା ପରିକ୍ଷିତଙ୍କୁ କହିଲେ—ଏହି ଲୀଳାକୁ କେବେ ମାନବମାନେ ଅନୁକରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କେବଳ ଶ୍ରୀଭଗବାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଯେଉଁ ଲୋକ ଅଜ୍ଞାନରେ ଏହି ମାନ୍ୟତାକୁ ଅନୁସରଣ କରିବେ, ସେମାନେ ନଶ୍ଟ ହେବେ, ଯେପରି ରୁଦ୍ର ମହାଦେବ ସମୁଦ୍ରର ବିଷରେ ପୀଡିତ ହେଲେ। ଭଗବାନଙ୍କ କଥା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ସତ୍ୟ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ କେବଳ ତାଙ୍କର ଉଚିତ କଥା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କର ଚତୁର କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଜ ଲାଭ କିଛି ନାହିଁ; ଏବଂ ଅହଂକାରହୀନ ଲୋକମାନେ କିଛି ବିପରୀତ ଘଟିଲେ ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟ ଭୋଗିବେ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ମନୁଷ୍ୟ, ଦେବତା ଏବଂ ପଶୁ—ଏମାନେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହେବା ଉପଯୁକ୍ତ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଣ୍ୟ ଏବଂ ପାପର ଯୋଗ ଲାଗୁ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ଭଗବାନଙ୍କର ପଦଧୂଳିକୁ ସେବା କରି ତାଙ୍କର ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କର୍ମବନ୍ଧନ ଭଙ୍ଗ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିର୍ବାଧ ଦିଗ୍ବନ୍ଧୁମାନେ ପରି ଚଳିଥାନ୍ତି; ଭଗବାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବନ୍ଧନ ଦୂର ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଗୋପୀମାନେ, ତାଙ୍କର ପତିମାନେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥାନ୍ତି; ସେ ଏଠି ଦେହରେ ଖେଳ କରୁଥାନ୍ତି। ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଦୟା ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ସେ ମାନବ ଦେହ ଧାରଣ କରି ଏ ଲୀଳା କରୁଥାନ୍ତି; ଏହି ଲୀଳା ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ମାୟାରେ ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରିନଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ନିଜ ପତି ଭାବିଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମାର ରାତି ଶେଷ ହେଲାପରେ, ଗୋପୀମାନେ ଯଦିଓ ଅନିଚ୍ଛାରେ, ଶ୍ରୀବାସୁଦେବଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଯେଉଁ କୌଣସି ଲୋକ ଏହି ବ୍ରଜର ନାରୀମାନେ ଏବଂ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଲୀଳାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣିବେ କିମ୍ବା କହିବେ, ସେ ଶୀଘ୍ର ଭଗବାନଙ୍କୁ ପରମ ଭକ୍ତି ପାଇବେ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ହୃଦୟର ମୋହ ରୋଗକୁ ଦୂର କରିବେ। ଏକ ଦିନ, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଉତ୍ସବ ଅବସରରେ, ଗୋପମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ଅମ୍ବିକା ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଯାପାଇଁ ଗୋଉଠା କାର୍ଟରେ ଯାଇଲେ। ସେଠାରେ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ପଶୁପତି ମହାଦେବଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗ ଦେଇ ଉପାସନା କଲେ, ଏବଂ ଦେବୀ ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କଲେ। ଏହାପରେ ଗୋମାନେ, ସୁନନ୍ଦା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଗାଁ, ସୁନା, ବସ୍ତ୍ର, ମଧୁ ଓ ଭୋଜନ ଦେଇ 'ପ୍ରଭୁ ଆମେ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ' ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କଲେ। ସରସ୍ୱତୀ ତୀରେ ଜଳପାନ କରି, ଉପବାସ ରଖି, ନନ୍ଦ, ସୁନନ୍ଦା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସେଠି ରାତି କାଟିଥିଲେ। ସେ ଅରଣ୍ୟରେ, ଏକ ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଅଜଗର ଅତ୍ୟଧିକ ଭୁକ୍ତିରେ ଏହି ନନ୍ଦଙ୍କୁ ଶୁଇଥିବା ସମୟରେ ଧରି ନେଲା। ନନ୍ଦ ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କଲେ—'କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ, ଏହା ଭୟଙ୍କର! ପିତା, ଏକ ଅଜଗର ମୋତେ ଗିଲୁଛି—ମୁଁ ତୁମେ ଶରଣ ନେଇଛି, ମୋତେ ବଞ୍ଚାଅ।' ତାଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଶୁଣି ଗୋପମାନେ ତୁରନ୍ତ ଉଠିଲେ; ନନ୍ଦଙ୍କୁ ଅଜଗର ପାଖରେ ଦେଖି, ଅସ୍ତିର ହୋଇ ଲାଠି ଦେଇ ଅଜଗରକୁ ମାରିବା ଚେଷ୍ଟା କଲେ। କିନ୍ତୁ ଅଜଗର ଅଗ୍ନିରେ ପିଡିତ ହେଲା ମଧ୍ୟ ନନ୍ଦଙ୍କୁ ଛାଡିଲା ନାହିଁ; ତାପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ସାତ୍ୱତଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ଆସି ନିଜ ପଦ ଦ୍ୱାରା ଅଜଗରକୁ ଛୁଇଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପଦସ୍ପର୍ଶରେ ଅଜଗରର ଦୁଷ୍ଟତା ଦୂର ହେଲା; ଅଜଗର ଦେହ ଛାଡି ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶ୍ରୀମୟ ଦେହ ଧାରଣ କଲା, ଯାହାକୁ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଦେହଧାରୀ ନୂତନ ଶ୍ରୀମୟ ଜଣେ, ସୁନ୍ଦର ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଦଣ୍ଡବତ୍ କଲେ। ହୃଷୀକେଶ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—'ତୁମେ କିଏ, ଏପରି ଦିବ୍ୟ ଦୀପ୍ତି ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପରେ ଅଛ? କିପରି ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲା?' ଅଜଗର କହିଲେ—'ମୁଁ ଏକ ବିଦ୍ୟାଧର, ନାମ ସୁଦର୍ଶନ, ମୋ ସୁନ୍ଦରତା ଏବଂ ଧନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମୁଁ ମୋ ମାନରେ ଦିଗ୍ବିଦ୍ଧୱାନ କରୁଥିଲି। ମୁଁ ମୋ ଶ୍ରୀରେ ଅହଂକାର କରିଥିଲି, ଏବଂ ବିରୂପ ଓ ଅଙ୍ଗୀରସ ଋଷିମାନେ ମୋତେ ହସିଲେ; ତାଙ୍କର ଶାପରେ ମୁଁ ଏହି ଜନ୍ମକୁ ପାଇଲି। ଏହି ଶାପ ମୋତେ ଉତ୍ତମ ହେଲା; କାରଣ ଜଗତ୍ ଗୁରୁଙ୍କର ପଦସ୍ପର୍ଶ ମୋତେ ଦେଇ ମୋ ଦୁଃଖ ଦୂର କଲା।' 'ଏବେ ମୁଁ ଶାପମୁକ୍ତ ହୋଇଛି, ଏବଂ ତୁମେ ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଭୟକୁ ଦୂର କରିଥାନ୍ତି, ଏବଂ ଶରଣ ଦେଇଥାନ୍ତି, ମୁଁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି—ମୋତେ ଯାଇବାର ଅନୁମତି ଦିଅ। ମୁଁ ତୁମେ ଶରଣ ନେଇଛି, ମହାଯୋଗୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଧର୍ମବାନ୍ତଙ୍କ ପ୍ରଭୁ; ମୁଁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି, ଦୟାକରି ମୋତେ ଯାଇବା ଅନୁମତି ଦିଅ।' 'ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଶାପରୁ ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି, ଅଚ୍ୟୁତ, ତୁମେ ଦେଖିବାରେ; ତୁମେ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଶୀଘ୍ର ଶୁଣିବା ଓ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରେ—ତାହାପରି ତୁମେ ପଦସ୍ପର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ।' ଦଶାର୍ହ ବଂଶଜଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିଲାପରେ, ସୁଦର୍ଶନ ତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି ଦଣ୍ଡବତ୍ କଲେ, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଦେହରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ; ନନ୍ଦ ମହାରାଜ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦେଖି, ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲେ; ସେମାନେ ଉପବାସ ଶେଷ କରି, ଆନନ୍ଦରେ ଏହି ଘଟଣାକୁ କଥା କହିବା ସହିତ ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏକ ଦିନ, ଗୋବିନ୍ଦ ଓ ରାମ, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇ, ବ୍ରଜର ମହିଳାମାନଙ୍କ ସହିତ ଅରଣ୍ୟରେ ରାତି ଗୋଟିଏ ଲୀଳା କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଚନ୍ଦନ ଲାଗି, ସୁନ୍ଦର ଗୀତରେ ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଗାଇଥିଲେ, ମିତ୍ରତାରେ ବନ୍ଧି ରହିଥିଲେ। ରାତି ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ତାରା ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହେଲେ, ହାସ୍ତିନା ଓ ପଦ୍ମପୋକରୀର ଶିତଳ ବାତାସରେ ଚମ୍ପା ଫୁଲ ଓ ମଧୁମକ୍ଷୀର ଘ୍ରାଣ ହେଲା। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକସାଥି ଗୀତ ଗାଇ, ଏହି ସ୍ୱର ମନ ଓ କାନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲା; ସେମାନେ ଚତୁରତାରେ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ। ଏହି ଗୀତ ଶୁଣି ଗୋପୀମାନେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇଗଲେ, ନିଜକୁ ଭୁଲିଗଲେ; ତାଙ୍କର ବସ୍ତ୍ର ଖସିଗଲା, କେଶ ଓ ମାଳା ଖୋଲିଗଲା। ସେମାନେ ମଜାରେ ଖେଳୁଥିଲେ, ଗାଇଥିଲେ, ଶଙ୍ଖଚୂଡ, କୁବେରଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀ, ଏଠି ଆସିଲେ।