ଏକ ଦିନ, ବହୁତ ଖେଳ କରି ଗୋପୀମାନେ ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ଳାନ୍ତ ହେଲେ, ତେବେ କୃଷ୍ଣ, ଯିଏ ସଦା କରୁଣାମୟ ଓ ପ୍ରେମମୟ, ସେମାନଙ୍କ ମୁହଁକୁ ନିଜ ଶାନ୍ତ ହସ୍ତରେ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପୋଉଛି ଦେଲେ । ସେ ସମୟରେ, ଗୋପୀମାନେ, ଯାଙ୍କ ଗାଳ ଶୁଣା ତାଳିର ରୂପ ଓ କନ୍ତାଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ମୃଦୁ ହସ ଓ ନୟନ ଚାଳି ରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୂନ୍ୟ କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଗାଇଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅଳି ହସ୍ତସ୍ପର୍ଶରେ ଧନ୍ୟ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ । ଏପରି ଭାବେ, ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କ ମାଳା ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଓ ଷଢ଼ ଚନ୍ଦନରେ ରଙ୍ଗିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ସହିତ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ବନକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ । ଏହା ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା, ଯେପରି ଏକ କ୍ଳାନ୍ତ ହାତୀ ତାଙ୍କ ମହିଳା ସହ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରେ । ସେଠାରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଯୁବତୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଉଥିଲେ, ଚାରିପାଖରୁ ହସି ଓ ପ୍ରେମର ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ଦେବମାନେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ସ୍ୱୟଂତୃପ୍ତ ପ୍ରଭୁ ହାତୀର ରାଜା ପରି କ୍ରୀଡ଼ା କରୁଥିଲେ । ଏହିପରି ଭାବରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅରଣ୍ୟରେ, ଭୂମି ଓ ଜଳରେ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତିଦିଗ ଫୁଲର ଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ଆନନ୍ଦିତ ନାରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରିଥିଲେ, ଏକ ମଦମତ୍ତ ହାତୀ ତାଙ୍କ ମହିଳା ସହ ଯେପରି ଭ୍ରମଣ କରେ । ଏପରି ଭାବେ, ଚନ୍ଦ୍ରର କିରଣରେ ଶୋଭିତ ରାତିଗୁଡ଼ିକୁ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଅନୁଯାୟୀ ଏବଂ ପ୍ରେମମୟ ଗୋପୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରା, ତାଙ୍କ ରସ ନିଜ ମନେ ରଖି, ଶରତ୍କାଳର କବିତା ରସକୁ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ । ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କ୍ରୀଡ଼ା ଦେଖି, ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ୍ ପଚାରିଲେ, “ପ୍ରଭୁ ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ ଓ ଅଧର୍ମ ଦମନ ପାଇଁ ଅବତରଣ କରନ୍ତି । ତେବେ, ସେ ଯିଏ ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, କିପରି ପରସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଧର୍ମବିପରୀତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ? ଯଦୁବଂଶୀ ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ନିଜେ ସ୍ୱୟଂତୃପ୍ତ, ଏହି କ୍ରିୟା କ’ଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କଲେ? ଦୟାକରି, ଏହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରନ୍ତୁ ।” ତେବେ, ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ, “ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମବିପରୀତ କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ତାହାର ଦୋଷ ଲାଗେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ସବୁକିଛି ଜଳାଇ ଦେଉଥିଲେ । ସାଧାରଣ ଲୋକେ ଏହି କ୍ରିୟା ଅନୁକରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଚିନ୍ତାରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଯଦି ଅଜ୍ଞାନରେ କରେ, ତେବେ ସେ ବିନଶ୍ଟ ହୁଏ, ଯେପରି ରୁଦ୍ର ସମୁଦ୍ରର ବିଷ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ । ଦେବମାନଙ୍କ କଥା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଯେଉଁଠି ଯୁକ୍ତିସମ୍ମତ, ତାହାକୁ ମାନିବା ଉଚିତ୍, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ କେବଳ ଲୋକମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କରନ୍ତି, ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ନୁହେଁ । ଏହି ସଂସାରରେ, ପଶୁ-ମନୁଷ୍ୟ-ଦେବମାନେ ନିୟମରେ ବାଧ୍ୟ, ତେଁ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଲାଗୁ ହୁଏ । ଯେଉଁମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣ ଧୂଳିକୁ ସେବନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କର୍ମବନ୍ଧନ ଛିନ୍ଧିଯାଏ, ସେମାନେ ଏହି ସଂସାରରେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲନ୍ତି; ଏହିପରି ପ୍ରଭୁ ଯେଉଁ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ କେଉଁ ବନ୍ଧନ ରହିପାରିବ? କୃଷ୍ଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ, ସେ ଗୋପୀ, ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଓ ସମସ୍ତ ଦେହୀରେ ବିରାଜିତ । ଜୀବଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ପ୍ରଭୁ ମାନବ ଦେହ ଧାରଣ କରି ଏପରି ଲୀଳା କରନ୍ତି, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟର ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ବ୍ରଜବାସୀମାନେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମୋହିତ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନ୍ୟର ସ୍ତ୍ରୀ ବୋଲି ଭାବିଲେ ନାହିଁ । ବ୍ରହ୍ମାର ରାତି ଶେଷ ହେଲାପରେ, ଗୋପୀମାନେ ଅନିଚ୍ଛା ସହିତ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ । ଏହି ବ୍ରଜସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଲୀଳା କଥା ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶୁଣିବେ କିମ୍ବା କହିବେ, ସେ ଶୀଘ୍ରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ ଓ ମନର କାମ ରୋଗ ଦୂର କରିବେ ।” ତା’ପରେ, ଶୁକଦେବ କହିଲେ, “ଏକ ଦିନ ଦେବମାନଙ୍କ ପୂଜା ଅବସରରେ, ଉତ୍ସାହ ଭରା ଗୋପମାନେ ଗୋବୃନ୍ଧା ବନକୁ ଗଏ, ଗାଁଠିରେ ଉଠାଇ । ସେଠାରେ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀରେ ନିସ୍ନାନ କରି, ପଶୁପତି ମହାଦେବ ଓ ଦେବୀ ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୂଜା କରିଥିଲେ । ତେବେ, ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଗାଁ, ସୁନା, ବସ୍ତ୍ର, ମଧୁ ଓ ଭୋଜନ ଦାନ କରି, ‘ପ୍ରଭୁ ଆମେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ’ ବୋଲି କହିଲେ । ଏହିପରି ଭାବରେ, ନନ୍ଦ, ସୁନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ନଦୀତୀରେ ଜଳପାନ କରି, ଉପବାସ ରଖି, ସେଇ ରାତି ଅତିବାହିତ କଲେ । ସେଇ ସମୟରେ, ସେଠାରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ତୀବ୍ର ଭୁକ୍ତା ନାଗ ଆସି, ଶୁଇଥିବା ନନ୍ଦଙ୍କୁ ଗାଳି ଧରିଲା । ନନ୍ଦ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ‘କୃଷ୍ଣ! କୃଷ୍ଣ! ଏହା ଭୟଙ୍କର! ପିତା, ଏକ ସାପ ମୋତେ ଗିଲୁଛି, ମୋତେ ବଞ୍ଚାନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛି!’ ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ । ଏହି ଦେଖି, ଗୋପମାନେ ଦୌଡ଼ି ଆସି, ଲାଠି ଓ ଅଗ୍ନିର ଉଲ୍ଲାସରେ ସାପକୁ ମାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ସାପ ନନ୍ଦଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲା ନାହିଁ । ତେବେ, ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ଆସି, ନିଜ ପଦସ୍ପର୍ଶ କଲେ । ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପଦସ୍ପର୍ଶରେ, ସାପର ଦୁଷ୍ଟତା ଦୂର ହୋଇ, ସେ ଏକ ଦିପ୍ତିମାନ ବିଦ୍ୟାଧର ଦେହ ଧାରଣ କଲା । ତା’ପରେ, ହୃଷୀକେଶ କୃଷ୍ଣ ସେଉଁଠି ଦଣ୍ଡବତ୍ ପଡ଼ିଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଦେହ ଓ ସୁନା ମାଳାଧାରୀ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ କିଏ? ଏମିତି ଦିପ୍ତିମାନ ଦେହ କେମିତି ପାଇଲେ? ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା କିପରି ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ଆସିଲା?” ସେ ବିଦ୍ୟାଧର କହିଲେ, “ମୁଁ ସୁଦର୍ଶନ ନାମକ ବିଦ୍ୟାଧର, ମୋର ଶ୍ରୀ ଓ ଧନରେ ଗର୍ବିତ ହୋଇ ବିମାନରେ ଚାଲୁଥିଲି । ବିରୂପ ଓ ଅଙ୍ଗୀରସ ଋଷିମାନେ ମୋ ଉପରେ ହସି, ମୋ ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଶାପ ଦେଇ, ଏହି ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଦୟାଶୀଳ ଶାପ ମୋ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳକର, କାରଣ ଆଜି ଜଗତ୍ଗୁରୁଙ୍କ ପଦସ୍ପର୍ଶରେ ମୋର ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଗତି ଦୂର ହୋଇଛି । ଏବେ ମୁଁ ଶାପମୁକ୍ତ, ଆପଣଙ୍କ ଚରଣସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ଭୟ ଦୂର କରୁଥିବା, ଶରଣାଗତରକ୍ଷକ ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ ।” ଏପରି ଭାବରେ, ସୁଦର୍ଶନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ଓ ପ୍ରଣାମ କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ, ଏବଂ ନନ୍ଦ ମୁକ୍ତ ହେଲେ ।