ଏକ ରାତିରେ, ଗୋପୀମାନେ ନୃତ୍ୟ ଏବଂ ଗୀତରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଚୁଡା ଓ କମରବନ୍ଧ ରଣ୍କିବା ଶବ୍ଦରେ ମଝିଆଁ ହେଲା। କ୍ରୀଡାରେ ଅତିଶୟ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଇ, ଏକ ଗୋପୀ ନିଜର କଂଠ ଉପରେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କର କମଳାତ୍ ହାତ ରଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ କୃଷ୍ଣ ସେଉଁଠି ଉଭୟ ରହିଥିଲେ। ଗୋପୀମାନେ, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ନିଜର ପ୍ରିୟ ଭାବରେ ପାଇ, ଶ୍ରୀର ଏକମାତ୍ର ସଂଗୀ, ତାଙ୍କର ଗଳାକୁ ଚାପି ଧରି, ଗୀତ ଗାଇ କ୍ରୀଡାରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ। କମଳାଖ୍ୟ ଚୁଡା, ଖୋଲା କେଶ, ଘମର ଫୁଟିଥିବା ଗାଲ, ଚମକୁଥିବା ମୁହଁ, ଚୁଡା ଓ ଆଙ୍ଗୁଠି ରଣ୍କିବା ଶବ୍ଦ, ମୁଣ୍ଡରେ ଝିଅ ମାଳା ଖୋଲା, ମଧୁମକୁ ଗାଇଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୋପର ଉପବନରେ, ଗୋପୀମାନେ ପ୍ରଭୁ ସହିତ ଏକାଠି ନୃତ୍ୟ କରିଲେ। ଏପରି, ଆଲିଙ୍ଗନ, ହାତର ସ୍ପର୍ଶ, ସ୍ନେହମୟ ଦୃଷ୍ଟି, ଉତ୍ସାହିତ ହସ ଓ ଖେଳା, ଲକ୍ଷ୍ମୀର ନାଥ କୃଷ୍ଣ, ବ୍ରଜର ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ସହିତ ଏପରି କ୍ରୀଡା କରିଥିଲେ, ଯେପରି ଏକ ଶିଶୁ ନିଜ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସହିତ ଖେଳେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ସ୍ପର୍ଶରେ ଗୋପୀମାନେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେଲେ; କେଶ, ବସ୍ତ୍ର, ଦେହବନ୍ଧ ଖୋଲିଯାଇଥିଲା, ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କର ପଡିଯାଇଥିବା ମାଳା ଓ ଭୂଷଣ ସଂଗ୍ରହ କରିପାରୁନଥିଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏହି କ୍ରୀଡା ଦେଖି, ଆକାଶର ଦେବୀମାନେ ଅବାକ ହେଇଗଲେ, ଅତି ଆକାଂକ୍ଷାରେ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ; ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ତାଙ୍କ ସମ୍ବିଧାନ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରେ ଏତେ ଗୋପୀ ଯେତେ, ସେତେ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସ୍ବୟଂ ଆତ୍ମତୃପ୍ତ ହେବା ସତ୍ତା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ କ୍ରୀଡା କରିଲେ। ଏହି ଅତିକ୍ରୀଡାରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଇପାରିଲେ, କୃଷ୍ଣ ଦୟା ଓ ସ୍ନେହରେ, ନିଜ ଶାନ୍ତ ହାତରେ ଗୋପୀମାନେ ମୁହଁକୁ ଶୁଧାଇଲେ। ଗୋପୀମାନେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚୁଡା ଓ କେଶର ଚମକରେ ଗାଲ ଭୂଷିତ, ମିଠା ହସ ଓ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟମ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା କରି ଗୀତ ଗାଇଲେ, ତାଙ୍କର କମଳାତ୍ ହାତର ସ୍ପର୍ଶରେ ନିଜେ ଧନ୍ୟ ବୋଧ କରିଲେ। ସେହି ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ସହିତ, ମାଳା ଅପରିପାଟି ଓ ଦେହର କେଶର କୁଙ୍କୁମ ଲଗିଥିଲା, କୃଷ୍ଣ ଗୋପବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଥିଲେ; ଏହା ଏକ ଥକିଯାଇଥିବା ହାତୀ ନାଦ ଭାଙ୍ଗି ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରି। ଏଠାରେ, ଯୁବତୀମାନେ ସହିତ ନିର୍ମଳ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବା, ଚାରିପାଖରୁ ହସ ଓ ପ୍ରେମରେ ଦୃଷ୍ଟି, ଦେବମାନେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କରିଥିବା, ସ୍ବୟଂ ତୃପ୍ତି ଭଗବାନ ହାତୀର ରାଜା ପରି କ୍ରୀଡା କରିଲେ। ତାଙ୍କ ଉପବନରେ, ଭୂମି ଓ ଜଳରେ, ଫୁଲର ଗନ୍ଧ ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ଅନେକ ଆନନ୍ଦିତ ନାରୀ ସହିତ, ହାତୀର ମଦ ଭରା ହାତୀନୀମାନେ ପରି, କୃଷ୍ଣ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥିଲେ। ଏପରି, ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଲୋକରେ ଶୋଭିତ ରାତିମାନେ, କୃଷ୍ଣ ନିଜ କଥା ପାଳନ କରି, ସ୍ନେହମୟ ନାରୀମାନେ ସହିତ, ନିଜ ଭାବ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରି, ଶରଦ ଋତୁର କବିତାର ରସ ଉପଭୋଗ କରିଲେ। ତେବେ, ପରିକ୍ଷିତ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ ଓ ଅଧର୍ମ ନିବାରଣ ପାଇଁ, ବିଶ୍ୱର ନାଥ ନିଜେ ଅବତରଣ କରନ୍ତି। ତେଣୁ, ନୀତିର ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାପକ ଓ ରକ୍ଷକ ହୋଇ, କୃଷ୍ଣ କିପରି ଅନ୍ୟର ପତ୍ନୀମାନେ ସହିତ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ?" "ଯଦୁମାନେର ନାଥ, ସ୍ବୟଂ ତୃପ୍ତ, ଏକ କୃତ୍ୟ କଲେ ଯାହା ନିନ୍ଦା ଯୋଗ୍ୟ; ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କଣ? ଆମ ଶଂକା ଦୂର କରନ୍ତୁ।" ଶୁକଦେବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ନୀତି ଉଲ୍ଲଂଘନ କରନ୍ତି; ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ପାଇଁ ଦୋଷ ନାହିଁ, ଅଗ୍ନି ସବୁ ଖାଇଯିବା ପରି।" "ଏକ ଅଧିପତି ନୁହେଁ, ସେ କଦାପି ଏହି କୃତ୍ୟ କରିବା ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଅଜ୍ଞାନରେ କଲେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଅମୃତ ମନ୍ଥନର ବିଷ ଦ୍ୱାରା ହାନି ପାଇବ।" "ଦେବମାନେର କଥା ସତ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକ କେବଳ ଯେଉଁ କଥା ଓ କୃତ୍ୟ ଯୁକ୍ତିରେ ହୋଇଥାଏ, ସେହିଁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ।" "ତାଙ୍କର କୃତ୍ୟରେ କୌଣସି ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ; ଅହଂକାର ନଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ, ବିପରୀତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ।" "ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ—ପଶୁ, ମନୁଷ୍ୟ, ଦେବତା—ଶାସିତ ଓ ଶାସି ହେବା ଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନେ ପାଇଁ ନୀତି ଓ ଅନୀତିର ବନ୍ଧନ ଲାଗୁ ହୁଏ।" "ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ପଦଧୂଳି ସେବାରେ ତୃପ୍ତ, ଯୋଗ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କର୍ମ ବନ୍ଧନ ନଷ୍ଟ, ସେମାନେ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଏହି ଭୂମିରେ ଘୁଞ୍ଚନ୍ତି; ଭଗବାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଶରୀର ଧାରଣ କଲେ, କୌଣସି ବନ୍ଧନ ହୁଏ କି?" "ସେ ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ବସିଛନ୍ତି—ଗୋପୀ, ତାଙ୍କର ପତି, ସମସ୍ତ ଶରୀରୀ—ସେ ନିରୀକ୍ଷକ ଭାବେ ଏଠାରେ ଖେଳ କରୁଛନ୍ତି।" "ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଉପକୃତି ଦେଖାଇବା ପାଇଁ, ଭଗବାନ ମାନବ ଶରୀର ଧାରଣ କରି, ଏପରି କ୍ରୀଡା କରନ୍ତି; ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ଏକ ଭକ୍ତି ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।" "ବ୍ରଜର ନିବାସୀମାନେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ଜନକୁ ନିଜର ପତି ଭାବି, ମନରେ କୌଣସି ଇର୍ଷ୍ୟା କଲେନି।" "ବ୍ରହ୍ମାର ରାତି ଶେଷ ହେଲା, ଗୋପୀମାନେ, ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଅନିଚ୍ଛା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଭଗବାନ ବସୁଦେବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।" "ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହି ବ୍ରଜର ପତ୍ନୀମାନେ ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କ୍ରୀଡା କଥା ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା କହନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଭଗବାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ପାଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ହୃଦୟର କାମ ରୋଗ ଦୂର କରିପାରନ୍ତି।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏକ ଦିନ, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଉତ୍ସବରେ, ଗୋପମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ଅମ୍ବିକା ଉପବନକୁ ବୃଷ୍ଟି ଗାଡିରେ ଯାଇଥିଲେ। ସେଉଁଠାରେ, ସରସ୍ବତୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ପଶୁପତି ଭଗବାନଙ୍କୁ ଉପଚାର ଦେଇ, ରାଜା, ଅମ୍ବିକା ଦେବୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କଲେ। ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ ଗୋମାନେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ବସ୍ତ୍ର, ମଧୁ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦେଇ, 'ଭଗବାନ ଆମେ ଉପରେ ଖୁସି ହେଉନ୍ତୁ' କହିଲେ। ସରସ୍ବତୀ ତୀରେ, ଜଳ ପିଇ ଏବଂ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ନନ୍ଦ, ସୁନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସେହି ରାତି ଅତିତ କଲେ। ଏହି ବନରେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅତି ଭୁକ୍ତ ଅଜଗର ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଭାବେ ଆସି, ନନ୍ଦଙ୍କୁ ସେ ଶୁଇଥିବାବେଳେ ଧରି ନିଲା। ଅଜଗରର ଶିକାରେ ପଡି, ନନ୍ଦ ଚିତ୍କାର କଲେ: "କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ, ଏହା ଭୟଙ୍କର!