ବୃନ୍ଦାବନରେ ରାସ ଲୀଳାର ଦିବ୍ୟ ରାତିରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଚରଣ ମାରି, ହାତ ଉଠାଇ, ହସି ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ଭୂରୁ ଚଞ୍ଚଳ କରି, ଜୁଲିଥିବା କଣ୍ତାଳି ଗାଲକୁ ଛୁଇଁ ଯାଉଥିଲା, ଖୋଲିଯାଇଥିବା ଚୁଲ ଘମେ ଭିଜିଥିଲା—ଏଇ ଭାବରେ ସେମାନେ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଗୋପୀମାନେ ମେଘମାଳା ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ରେଖା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ପ୍ରେମରେ ଗଳା ରଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଗାନର ଧ୍ୱନିରେ ପୂରା ଅଞ୍ଚଳ ଗୁଞ୍ଜୁଥିଲା। ଗୋପୀମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଗୀତକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୌଶଳରେ ମିଶାଇ ଗାଇଥିଲେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ "ଶାବାଶ, ଶାବାଶ" ବୋଲି ସ୍ନେହରେ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ। ଏହାରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ସେ ଆଉ ଗାଇଥିଲେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ବିଶେଷ କୃପା କରିଥିଲେ। ଏଠି ଜଣେ ଗୋପୀ ରାସ ନୃତ୍ୟରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଢିଲି ହୋଇଯାଇଥିବା ଗହଣା ଓ ମଲ୍ଲିକା ମାଳା ସହିତ ହାତକୁ ଗଦାଧାରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶିରେ ରଖି ବିଶ୍ରାମ କରିଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଗୋପୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନୀଳ କମଳ ଗନ୍ଧ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲିପ୍ତ ହାତକୁ ନାକ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ଚୁମ୍ବନ କରିଥିଲେ। ଆଉ ଜଣେ ତାଙ୍କ ନୃତ୍ୟରେ ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇଥିବା କଣ୍ତାଳି ଗଲରେ ଲାଗିଥିଲା, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗଲକୁ ନିଜ ଗଲ ଲଗାଇ ତାଙ୍କୁ ଚୁଇଁଥିବା ପାନ ଦେଇଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଗୋପୀ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା ପାଉଜି ଓ କଟିବନ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପଦ୍ମ ହସ୍ତକୁ ତାଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ରଖି ବିଶ୍ରାମ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ଗୋପୀମାନେ ଅନନ୍ୟ ଭାବେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ବାହୁ ଦେଇ ଗଲକୁ ଧରି ଗୀତ ଗାଇ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ଅପୂର୍ବ ମୁକୁର୍ଚ୍ଛା, କଣ୍ତାଳି, ଘମର ଅଭା, ଚାମ୍ପା ମୁକୁର୍ଚ୍ଛା ଓ ଗହଣାର ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟରେ ଗୋପୀମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସହ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମାଳା ଖୋଲିଯାଇ ମୁଣ୍ଡରେ ଛଡ଼ିଯାଉଥିଲା, ମଧୁମକ୍ଷିକା ଗୁଞ୍ଜିଥିବା ଗୋପବନରେ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଆଲିଙ୍ଗନ, ହସି, ଦୃଷ୍ଟି, ଚୁମ୍ବନ ଓ ଅନନ୍ୟ ଖେଳରେ ଶ୍ରୀ ରମାନାଥ କୃଷ୍ଣ ଗୋପୀମାନେ ସହ ଏମିତି ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ଏକ ଶିଶୁ ନିଜ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସହ ଖେଳେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶର ଆନନ୍ଦରେ ଗୋପୀମାନେ ଏତେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଯାଇଥିଲେ ଯେ, ତାଙ୍କର ଚୁଲ, ଶାଡ଼ି, ବନ୍ଧନୀ ଖୋଲିଯାଉଥିଲା ଓ ମାଳା ଗହଣା ଖସିପଡ଼ୁଥିଲା, ସେମାନେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଠିକ୍ କରିପାରୁନଥିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦେବତା କନ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ମୁହଁ ପ୍ରେମରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଯାଇଥିଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅବାକ୍ ରହିଗଲେ। ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଯେତେ ଗୋପୀ, ସେତେ ଦେହ ଧାରଣ କରି ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ଲୀଳା କରୁଥିଲେ, ଯଦ୍ୟପି ସେମାନେ ସ୍ୱୟଂ-ତୃପ୍ତ। ଏମିତି ଅତି ଖେଳରେ ଥକିଯାଇଥିବା ଗୋପୀମାନେ ପାଇଁ କୃଷ୍ଣ ଦୟା ଓ ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ନିଜ ଶାନ୍ତ ହସ୍ତରେ ପୋଞ୍ଚି ଦେଉଥିଲେ। ଗୋପୀମାନେ ନିଜ ମୁଖରେ ସୁନ୍ଦର କଣ୍ତାଳି, ଚୁଲ ଓ ହସିର ଚମକ ସହ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦ୍ମ ହସ୍ତ ସ୍ପର୍ଶର ଧନ୍ୟତା ଅନୁଭବ କରି, ତାଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ। ଏହିପରି ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କ ମାଳା ଅଳଙ୍କାର ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥିବା, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଘେରି ଅମ୍ବୁକାନନ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ଯେପରି ଥକିଯାଇଥିବା ଦାନ୍ତି ନାଦୀକୁ ନାଡ଼ି ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ସେଠାରେ ଯୁବତୀମାନେ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଜଳ ଛାଟି, ଚାରିପଟେ ହସି ଓ ପ୍ରେମ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉଥିଲେ, ଦେବମାନେ ମାଳା ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ, ସେଠି କୃଷ୍ଣ ଏକ ଦାନ୍ତିପତି ପରି ଲୀଳା କରୁଥିଲେ। ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ନିଜ ଉଦ୍ୟାନରେ, ମୃଦୁ ମୃଦୁ ଫୁଲ ଗନ୍ଧରେ ପରିବେଷ୍ଟିତ ଥିବା ଭୂମି ଓ ଜଳ ଉପରେ, ହସନ୍ତି ଗୋପୀମାନେ ଘେରି ଘୁରିଘୁରି ଖେଳୁଥିଲେ, ଯେପରି ମଦୋନ୍ମତ ଦାନ୍ତି ନାଡ଼ିମାନେ ସହିତ ଚାଲେ। ଏପରି ଚନ୍ଦ୍ରର ଶିତଳ କିରଣରେ ଶୋଭିତ ରାତି ମାନେ ଯାଉଥିଲା, କୃଷ୍ଣ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ରକ୍ଷା କରି, ସ୍ନେହିନୀ ଗୋପୀମାନେ ଘେରି ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର କାମ ନିଜ ମନରେ ଶାନ୍ତ ରହିଥିଲା, ଶରତ୍କାଳର କବିତାମୂଳକ ରସ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ଏଉଁ ସମୟରେ ପରୀକ୍ଷିତ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ: "ଯିଏ ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଏବଂ ଅଧର୍ମ ନାଶ କରିବାକୁ ଅବତାର ନେଇଛନ୍ତି, ସେ କିପରି ଅନ୍ୟର ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ପାପ କରିପାରିବେ?" ତାହାର ଉତ୍ତର ଦେଇ ଶୁକଦେବ କହିଲେ: "ଦେବମାନେ କେବଳ ଧର୍ମ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରନ୍ତି ନୁହେଁ, ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିବାରୁ ଯେପରି ଅଗ୍ନି ସବୁକିଛି ଜଳାଏ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ଦୋଷ ଲାଗେନି। ଏହି କ୍ରିୟା ସାଧାରଣ ଲୋକ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କରିଲେ ଧ୍ୱଂସ ହୁଏ। ଦେବମାନେ କେବଳ ଯୋଗ୍ୟ କଥା କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କଥା ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସେମାନେ ନିଜ ଲାଗି କିଛି କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ଅହଙ୍କାର ନଥିଲେ ଦୋଷ ନାହିଁ। ଜନ-ଜନ୍ତୁ-ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥାନ୍ତି, ତେଣୁ ସେମାନେ ତା'ପାଇଁ ନିୟତ ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦ୍ଧୂଳି ସେବା କରନ୍ତି ସେମାନେ କର୍ମବନ୍ଧନ ଛାଡ଼ି ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଘୁରିବାନ୍ତି, ତେଣୁ ଭଗବାନ୍ ଅବତାର ନେଇ ଯାହା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଧନ ଲାଗେନାହିଁ।" "ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ବସିଛନ୍ତି, ଗୋପୀ, ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ସମସ୍ତ ଦେହୀମାନେ। ସେ ନିଜ ଲୀଳା ପାଇଁ ଏହି ଶରୀର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ଲୀଳା ଶୁଣିଲେ ମହାଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ତାଙ୍କ ମାୟାରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ନିଜ ସ୍ୱାମୀକୁ ନିଜ ବୋଲି ଭାବିଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମାର ରାତି ଶେଷ ହେଲାପରେ ଗୋପୀମାନେ ଅନିଚ୍ଛାସ୍ୱରୂପ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ।" "ଏହି ଲୀଳା କଥା ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଶୁଣିବେ କିମ୍ବା କହିବେ, ସେ ଶୀଘ୍ରେ ପରମ ଭକ୍ତି ଲାଭ କରିବେ ଓ କାମରୋଗ ହୃଦୟରୁ ଚାଲିଯିବ।" ଏପରି ଏକ ଦିନ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ଅବସରରେ, ଗୋପମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ନନ୍ଦ, ସୁନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଗୋଡ଼ା ଗାଡ଼ି ନେଇ ଅମ୍ବିକାବନକୁ ଗଲେ।