ଏହି ମହାପୂଣ୍ୟ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ରାସ ଲୀଳାର ବିବର୍ଣ୍ନ ଏକ ଶ୍ରଦ୍ଧାମୟ ଓ ଉତ୍ସବମୟ ଗଳ୍ପ ଆମେ ଶୁଣିବା। ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ଶାସ୍ତ୍ର କହେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଏହି ଗୁପ୍ତ ଶିକ୍ଷା ଲୋଭୀ, ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଲୋକ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତିହୀନ ଓ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କଦାପି ଶିଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ଶିକ୍ଷା ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ ହେଉଛି ଏମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ନିୟମିତ ଓ ଶୃଖଳା ଅନୁସରନ କରନ୍ତି, ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମିତ୍ର ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି, ଏବଂ ସେବାରେ ଉତ୍ସାହିତ। ଏହି ଶିକ୍ଷା ଦେବା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରିୟ ଭାବରେ ଦେଖିଥିବା, ବାହ୍ୟ ଭାବେ ନିର୍ଲିପ୍ତ, ଶାନ୍ତମନ, ଶୁଧ୍ଧ ଓ ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ଶିକ୍ଷା ଦେବା ଉଚିତ। ମାତୃ, ଯେଉଁ କେହି ଏହି କଥାକୁ ଏକଥର ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣେ, କିମ୍ବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି ଏହାକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହି ଉତ୍ତମ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି ପାରିବା ପରେ, ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ: ଗୋପୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବିରହର ଦୁଃଖରେ ବିପର୍ୟସ୍ତ ହେଉଥିଲେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତିରେ ତାଙ୍କର ଅଭିଲାଷ ପୂରଣ ହେଲା ଏବଂ ସେମାନେ ଦୁଃଖକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ। ଏଠାରେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଅନେକ ଭକ୍ତ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ଗୋପୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ରାସ ଲୀଳା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତାଙ୍କ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ହସ୍ତ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବାନ ଗୋପୀମାନେ ଏକାଉଁଠି ଆପସରେ ବାହେଁ ନେଇ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ରାସ ଉତ୍ସବ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଏହି ଉତ୍ସବ ଚକ୍ରରେ ଗୋପୀମାନେ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ମାନ୍ୟ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୁଇ ଗୋପୀ ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ। ସେ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାଙ୍କୁ ଗଳାରେ ନେଇ ନିକଟ କଲେ; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଲୋକମାନେ ଆକାଶରେ ଶତ ଶତ ଉଡ଼ୁଥିବା ରାଜମହଳ ଦେଖିବା ପରି ଭାବିଥିଲେ। ଏହି ଉତ୍ସବ ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଉତ୍ସାହରେ ଦେଖିଲେ; ତା'ପରେ ଡ଼ାକ ଚମ୍ବା ହେଲା, ଫୁଲର ବର୍ଷା ହେଲା, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କର ନିର୍ମଳ ମହିମା ଗାଇଲେ। ରାସ ଚକ୍ରରେ ଗୋପୀମାନଙ୍କର କଙ୍ଗନ, ପାଉଁପାଏଁ ଓ ଘଂଟାର ଶବ୍ଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବକୀନନ୍ଦନ ପ୍ରଭୁ ବହୁତ ଚମକିଲେ, ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ମେମ୍ବା ହିରା ସୁନା ରତ୍ନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚମକେ। ଗୋପୀମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ପାଦ ତାଳ, ବାହୁ ତିରିକି, ହସି ଚାହାଣି, ଭୌହ କ୍ରୀଡ଼ା, ଝୁଲିଥିବା କଣବା ଚେହେରାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିଲା, ଘମରେ ଭିଜିଥିବା ଚୁଲ ଶୃଙ୍ଗାର, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଗାଇଥିଲେ; ସେମାନେ ବଦଳ ଚକ୍ରରେ ଆପ୍ରତିମ ଚମକ ଦେଖାଉଥିଲେ। ନୃତ୍ୟ କରି, ଗାଇ, ଗଳା ଉତ୍ସାହରେ ରଙ୍ଗିଆ ପଡ଼ି, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ସ୍ପର୍ଶରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଇ, ଏହି ପ୍ରିୟମାନେ ସଂଗୀତରେ ଶୃଙ୍ଗାର ଭରି ଦେଲେ। ଏକ ଗୋପୀ ମୁକୁନ୍ଦ ସହିତ ଗାନର ମିଶ୍ରଣ କଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ 'ଭଲ କଲ, ଭଲ କଲ' କହି ଦୟା କଲେ; ତାଉଁପରେ ସେ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଆଉ ଅନେକ ଥର ଗାଇଲେ। ଏକ ଗୋପୀ ରାସ ଉତ୍ସବରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଇ, ତାଙ୍କର ଶିର ନିକଟରେ ଗଦାଧାରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଶିର ଉପରେ ତାଙ୍କର କଙ୍ଗନ ଓ ମଲ୍ଲିକା ମାଳା ଛାଡ଼ି ରଖିଲେ। ଅନ୍ୟ ଗୋପୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ନୀଳପଦ୍ମ ଗନ୍ଧ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲିପ୍ତ ହାତକୁ ନାକରେ ନେଇ ଆନନ୍ଦରେ ଚୁମ୍ବନ କଲେ। ଅନ୍ୟ ଗୋପୀ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ସମୟରେ ଚେହେରାକୁ ତାଙ୍କର କଣବା ଚମକ କରୁଥିଲା, ସେ ଚେହେରାକୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଇ ଚିଉଇଥିବା ତାମ୍ବୁଳ ଦେଲେ। ଏକ ଗୋପୀ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗାନ କରି, ତାଙ୍କର ତାଳ ଓ କମର ବେଳ ଚମ୍ବା କରୁଥିଲା, କ୍ଲାନ୍ତ ହେଇ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କର ପଦ୍ମ ହାତକୁ ତାଙ୍କର ଷ୍ଠନରେ ରଖିଲେ। ଗୋପୀମାନେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଭାବରେ, ଶ୍ରୀଙ୍କର ସ୍ଵାମୀକୁ ଗଳାରେ ନେଇ ଗାଇ ଉପଭୋଗ କଲେ। ପଦ୍ମ କଣବା, ଚୁଲ, ଘମରେ ଚମକୁଥିବା ଚେହେରା, ମୁହଁରେ ଆଲୋକ, କଙ୍ଗନ ଓ ପାଏଁପାଏଁ ଶବ୍ଦରେ, ଗୋପୀମାନେ ପ୍ରଭୁ ସହିତ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ମାଳା ଚୁଲରେ ଶିଥିଳ ହେଇ ମଧୁମକୁ ଗାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉଥିଲା। ଏଭଳି, ଶ୍ରୀଙ୍କର ସ୍ଵାମୀ ପ୍ରଭୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀର ଶ୍ରୀ, ଗୋପୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଆଲିଂଗନ, ହାତର ସ୍ପର୍ଶ, ଆସ୍ତି ଚାହାଣି, ଖେଳା ହସି ଏବଂ ହାସ୍ୟରେ ଉପଭୋଗ କଲେ, ଯେପରି ଏକ ଶିଶୁ ନିଜ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଭିତରେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ତାଙ୍କୁ ଛୁଇଁ ଗୋପୀମାନେ ଏତେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଇଗଲେ, ତାଙ୍କର ଚୁଲ, ପୋଶାକ, ଷ୍ଠନବନ୍ଧନ ଖୋଲିଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ଅଳଙ୍କାର ଓ ମାଳା ଖସିଯାଉଥିଲା, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି କୁରୁମହାନ୍ତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଏହି ଖେଳା ଦେଖି ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନେ ଆକାଶରେ ଅଭିଭୂତ ହେଲେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ତାଙ୍କର ପରିକର ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଗଣିକ ଅନୁସାରେ ଅନେକ ରୂପ ନେଇ ତାଙ୍କ ସହିତ ଉପଭୋଗ କଲେ। ଯେତେବେଳେ ଗୋପୀମାନେ ଅତିରିକ୍ତ ଖେଳାରେ ଥକିଯାଉଥିଲେ, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ କ୍ରିପାଶୀଳ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଶାନ୍ତ ହାତରେ ଚେହେରା ପଛି ଦେଇ ଦୟା କଲେ। ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କର ସୁନା କଣବା ଓ ଚୁଲର ଚମକ, ମିଳି ହସି ଚାହାଣି ଦେଇ, ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପଦ୍ମ ହାତର ମାଧୁର୍ୟରେ ଧନ୍ୟ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଗାଇଲେ। ଏହି ମହିମାମୟ ନାରୀମାନେ ଗାଳରେ ଷ୍ଠନର କେଶର ଲଗା ମାଳା ଭଙ୍ଗି ଥିଲା, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ୟ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସହିତ ଅନ୍ୟ ମହିଳା ହାତରେ ନିକଟ ହେଇ ଅଟୁଟ ଉପଭୋଗ କଲେ, ଯେପରି ଏକ ଥକିଥିବା ହାତୀ ନଦୀରେ ପ୍ରବେଶ କରି ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଉପଭୋଗ କରେ। ଏଠାରେ, ଯୁବତୀମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଉଥିଲେ, ଚାରିପାଖରୁ ଆନନ୍ଦ ଓ ହସିରେ ଚାହାଣି ଦେଉଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ମାନେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଭୁ ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ ହାତୀର ରାଜା ପରି ଉପଭୋଗ କଲେ।