ମୋ ପ୍ରିୟ ସାଙ୍ଗମାନେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭଲପାଏ ନାହିଁ, ଯେମାନେ ମୋତେ ଭଲପାଆନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଏଇ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଭକ୍ତି ପାଇଁ ମୁଁ କିଛି କରିପାରିବି ନାହିଁ। ଏହା ଏମିତି, ଯେମିତି ଗରିବ ଲୋକେ ଅଚାନକ ଧନ ଲାଭ କରିଲାପରେ, ପୁନି ସେଇ ଧନ ହରାଇ ଦେଲେ, ତାହାର ମନ ସେଇ ଧନ ଚିନ୍ତାରେ ଏତେ ଲଗିଥାଏ ଯେ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଭାବିପାରେ ନାହିଁ। ଏଭଳି ତୁମେ, ମୋ ପ୍ରିୟା, ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ମୋ ପାଇଁ ସାଂସାରିକ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଛ, ମୋ ସେବା ପାଇଁ ଆସିଛ। ତୁମେ ମୋତେ ସାକ୍ଷାତ୍ ପୂଜିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ନିଜକୁ ଲୁଚାଇ ରଖେ, ଏହିଥିରେ ତୁମେ କିଛି ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ମୋର ପ୍ରିୟମାନେ। ମୁଁ ତୁମର ନିର୍ମଳ ଭକ୍ତି ପ୍ରତି ଦେବତାମାନଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଦାନ ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ। ଯେମାନେ ଘର ଓ ସଂସାରର ଦୃଢ଼ ଶୃଙ୍ଖଳ ଭାଙ୍ଗି ମୋତେ ଭଲପାଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଏହି ପୁଣ୍ୟ କର୍ମ ହେଉ ସେମାନଙ୍କର ପୁରସ୍କାର। ଏଭଳି ଭକ୍ତି ଯୋଗ ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନ୍ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ କରାଯାଏ, ତେବେ ସେଠାରେ ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ବୈରାଗ୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନକୁ ଦେଖାଏ। ଯେତେବେଳେ ମନ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭେଦ ନ ଭାବେ, ସେଠାରେ ସେ ନିଜକୁ ନିଜେ ଅସଙ୍ଗ ଭାବେ ଦେଖେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ ଭାବେ ଦେଖେ, ଗ୍ରହଣ ଓ ତ୍ୟାଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ପରମ ପଦରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୁଏ। ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ପରମ ଆତ୍ମା, ପରମେଶ୍ୱର, ପୁରୁଷ। ଭଗବାନ୍ ଏକ, ଯଦ୍ୟପି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦୃଶ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିତିତି ହୁଏ। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଯୋଗୀ ଏଠିରେ ଅଭିଷ୍ଟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ—ସମସ୍ତ ଜିନିଷରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିରକ୍ତି। ଏହି ଏକ ଜ୍ଞାନ, ବାହ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ମାୟାରେ ଦୃଶ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଶବ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣର ରୂପ ନେଇଥାଏ। ଯେପରି ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଅହଂକାର ରୂପେ ତିନି ଓ ପାଞ୍ଚ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ଏହାର ଏଗାର ରୂପରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ—ଏହି ସବୁ ଏକ ଯୋଗୀ, ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ମନ ଏକାଗ୍ର ଓ ବିରକ୍ତ, ତାହା ଦେଖିପାରେ। ଏହି ଗୁହ୍ୟ ଜ୍ଞାନ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମ ଦର୍ଶନ ଦେଖାଏ, ତାହା ମୁଁ କହିଲି—ଏହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷର ସତ୍ୟ ସ୍୵ରୂପ ବୁଝିଯାଏ। ଯେପରି ଏକ ବସ୍ତୁର ଅନେକ ଗୁଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯିବାରୁ ସେ ବିଭକ୍ତ ନୁହେଁ, ସେପରି ଭଗବାନ୍ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ପଥ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ସେ ଏକାଟିଏ। କର୍ମ, ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପସ୍ୟା, ଅଧ୍ୟୟନ, ନିଗ୍ରହ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, କର୍ମର ତ୍ୟାଗ, ଯୋଗର ବିଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗ, ଭକ୍ତି ଯୋଗ, କିମ୍ବା କର୍ମ ଓ ବିରକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ—ଏହି ସବୁ ଉପାୟରେ ନିଜ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଦେଖିଥିବା ଲୋକ ଗୁଣସହିତ କିମ୍ବା ନିର୍ଗୁଣ ଭାବେ ଭଗବାନ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଚାରିପ୍ରକାର ଭକ୍ତି ଯୋଗ ବିବେଚନା କଲି, ଏବଂ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଯେତେବେଳେ କାଳ ଅବ୍ୟକ୍ତରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେତେବେଳେ ଏହା ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଅଜ୍ଞାନ ଓ କର୍ମରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜୀବର ଅନେକ ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ର, ଯାହାରେ ଆତ୍ମା ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ପଥକୁ ଜାଣିପାରେ ନାହିଁ। ଏହି ଗୁହ୍ୟ ଜ୍ଞାନ କ୍ୱିନ୍ତୁ କ୍ୱିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟ, ଅନିୟମିତ, ଅଭିମାନୀ, ଶତ୍ରୁଭାବୀ, ବା ବାହ୍ୟ ଦର୍ଶନରେ ଧାର୍ମିକ ଲୋକଙ୍କୁ କେବେ ଶିଖାଉନାହିଁ। ଏହି ଲୋଭୀ, ଘର ଜୀବନରେ ଲିନ୍, ମୋତେ ଅଭକ୍ତ, କିମ୍ବା ମୋର ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହା ଶିଖାଉନାହିଁ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦିଅ, ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ୍, ଭକ୍ତ, ନିୟମିତ, ଇର୍ଷ୍ୟାହୀନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରତି ମିତ୍ରଭାବୀ, ସେବାକୁ ଉତ୍ସୁକ୍ତ। ଯିଏ ବାହ୍ୟ ଭୋଗରୁ ବିରକ୍ତ, ମନ ଶାନ୍ତ, ଇର୍ଷ୍ୟା ନାହିଁ, ଶୁଦ୍ଧ, ଏବଂ ମୋତେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ଭାବେ ଭାବେ, ତାକୁ ଏହି ଗୁହ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦିଅ। ଓ ମାତା, ଯେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶୁଣେ, କିମ୍ବା ମନ ଏକାଗ୍ର କରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୋର ପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏପରେ ଶ୍ରୀ ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ମଧୁର ବାଣୀ ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନେ ଯେଉଁ ଦୁଃଖ ବିୟୋଗରୁ ଜନ୍ମିଥିଲା, ତାହାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଆଶା ତାଙ୍କର ସାକ୍ଷାତ୍ ସାନିଧ୍ୟରେ ପୂରଣ ହେଲା। ସେଠାରେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଗୋପୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପଟେ ବେସିଥିବା, ଏହି ମହାସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ମହିଳାମାନେ ସହିତ ରାସ ଲୀଳା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଗୋପୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ମଣ୍ଡଳରେ ରାସ ଉତ୍ସବ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯେଉଁଠି କୃଷ୍ଣ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ନାୟକ, ପ୍ରତି ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଏକାଏକି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସେ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାଙ୍କୁ ଗଳାରେ ବାହୁ ଦେଇ ନିକଟକୁ ଆଣିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ମନେ କଲେ ଯେ ଆକାଶରେ ଶତଶଃ ଉଡ଼ୁଥିବା ମହଲମାନେ ଭିଡ଼ ହୋଇଯାଇଛି। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଭରିଗଲେ। ତାପରେ ଡମ୍ରୁ ନାଡ଼ିଲା, ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି ହେଲା, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଭଗବାନଙ୍କର ନିର୍ମଳ ମହିମା ଗାଇଲେ। ରାସ ମଣ୍ଡଳରେ ଗୋପୀମାନଙ୍କର ଚୁଡ଼ି, ନୁପୁର, ଘଂଟିର ଶବ୍ଦ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରେମିକଙ୍କ ସହିତ ଏକାଠି ମିଶି ଉତ୍ସବ ଶବ୍ଦ ହେଲା। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବକୀନନ୍ଦନ ସ୍ୱୟଂ ଏମିତି ଉଜ୍ୱଳ ହେଲେ, ଯେମିତି ସୁନାର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମହାମାଣି ଚମକେ। ପାଦ ମାରିବା, ବାହୁ ଉଠାଇବା, ହସି ଚାହିଁବା, ଭୌହ ଚଳାଇବା, କଣ୍ଠ ଛୁଇଁ ଲଟକୁଥିବା ଝୁମକା, ଘାମରେ ଭିଜିଥିବା ଖୋଲା ଚୁଲି, ଏହି ସବୁ ଭାବରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ଗାଇଲେ; ସେମାନେ ମେଘମାଳା ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ର ନିମିଷ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ।