ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଭଗବତ୍ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ—ଯିଏ ଯୋଗର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବାକୁ ଚାହେ, ସେ କଦାପି ନାରୀ ସଙ୍ଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ମୋର ସେବା ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱକୁ ଅନୁଭବ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ଏହି ସଙ୍ଗ ନରକର ଦ୍ୱାର। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ମାୟା ରୂପେ ନାରୀକୁ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ମାୟା ଶନେଇ-ଶନେଇ ଆସେ; ସେଉଁଠାରେ ଏହାକୁ ଜୀବର ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣୀ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଦରକାର, ଯେପରି ଘାସରେ ଢାକା ଅଁଧ ଆହୁତି ଉପରେ ପଦକ୍ଷେପ ହେଲେ ଅପମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ। ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚି, ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ମାୟାକୁ ନିଜ ଜୀବନୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଭାବେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ମାୟା ଗାୟର ରୂପ ଧାରଣ କରିଛି। ନାରୀ ସଙ୍ଗ କରି, ମନୁଷ୍ୟ ନାରୀ ଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଧନ, ସନ୍ତାନ ଓ ଘର ପ୍ରତି ବନ୍ଧନରେ ପଡ଼ିଯାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଘର, ସ୍ୱାମୀ, ସନ୍ତାନ ଓ ଘର ଏହି ସବୁ ମୃତ୍ୟୁର ସ୍ୱରୂପ ଅଟୁଟ ଭାବେ ବିଧି ଦ୍ୱାରା ଆସିଛି, ଯେପରି ମୃଗ ଶିକାରି ଗୀତରେ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରେ। ଏହି ଦେହ ନେଇ ଜୀବ ଜନ୍ମରୁ ଜନ୍ମକୁ ଗସ୍ତି କରେ, କ୍ରମାଗତ କର୍ମ କରି, ସେମାନଙ୍କର ଫଳ ଭୋଗ କରି, ଏହି ଚକ୍ର ଅବିରତ ଚାଲିଥାଏ। ଦେହ ପଞ୍ଚଭୂତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ, ଏହି ଦେହ ଭଙ୍ଗ ହେଲେ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ତାହାର ଉପସ୍ଥିତି ହେଉଛି ଜନ୍ମ। ଯେତେବେଳେ ଦେଖିବା ଉପକରଣ ଓ ଦେଖିବା ଶକ୍ତି ହାରାଇଯାଏ, ସେହି ସମୟରେ ଲୟ ଘଟେ; ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଦୃଶ୍ୟ ଦ୍ୱାରା 'ମୁଁ' ଭାବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେହିଠାରେ ଜନ୍ମ ଘଟେ। ଯେପରି ଚକ୍ଷୁ ଅଥବା ତାହାର ଅଙ୍ଗ ଦେଖିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ, ଦେଖିବା ଶକ୍ତି ଶେଷ ହୁଏ, ଏହିପରି ଦୁଇଁ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ ଦୃଷ୍ଟି ଶେଷ ହୁଏ। ଏହିପରି, ଜୀବ ଯାତ୍ରାକୁ ଜାଣି, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଭୟ, ଦୟା କିମ୍ବା ଭ୍ରମରେ ନ ପଡ଼ି, ଅସଙ୍ଗ ଭାବେ ଏଠି ବାସ କରିବା ଉଚିତ। ଯଥାର୍ଥ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ବିରାକ୍ତି ସହିତ ଯୋଗ ମିଶାଇ, ଏହି ମାୟାମୟ ଜଗତରେ ଦେହ ପ୍ରତି ଅସଙ୍ଗ ହୋଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମୟରେ, ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ଏପରି ଭାବରେ ଗୋପୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଗାଇ ଓ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ହୃଦୟର ଆତୁର ଅଭିଲାଷାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ହରି ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖ ଉପରେ ମୃଦୁ ହାସି, ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧି, ମାଲା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଯିଏ କାମଦେବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ କରିପାରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଗୋପୀମାନଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହେଲା; ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥି ଉଠିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଯେପରି ଜୀବନ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଫେରିଆସିଛି। କେହି ଆନନ୍ଦରେ ହରିଙ୍କ ପଦ୍ମହସ୍ତକୁ ନିଜ ଜୋଡ଼ା ହାତରେ ଧରିଲେ; ଅନ୍ୟେ କେହି ତାଙ୍କର ଚନ୍ଦନ ଲିପ୍ତ ବାହୁକୁ ନିଜ କନ୍ଧରେ ରଖିଲେ। କେହି ଶିଥିଲା ତାଙ୍କ ଚବା ଦିଆ ପାନକୁ ହସ୍ତକୁପିତ ଧରିଲେ; ଅନ୍ୟେ ଅତି ଆକାଙ୍କ୍ଷାରେ ତାଙ୍କର ପଦ୍ମପଦକୁ ନିଜ ଛାତି ମଧ୍ୟରେ ରଖି ଜ୍ୱଳିତ ହେଲେ। ଅନ୍ୟ ଗୋପୀ, ଭାବେ ଆନ୍ଦୋଳିତ, ଭାଲରେ ଭୂରୁ ଭଙ୍ଗି, ଦନ୍ତ ଚାପି ଚିତ୍ତର ଉତ୍କଳେଶ ଦ୍ୱାରା ସାଇଡ୍ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ ଦେଉଥିଲେ। କେହି ଅନ୍ୟେ ତାଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖକୁ ଅନିମିଷ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ତାକି ରହିଲେ, ଏବଂ ତଥାପି ତୃପ୍ତି ମିଳିଲା ନାହିଁ, ଯେପରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାଙ୍କର ପଦକୁ ଅନେକ ଦିନ ଧରି ଚିନ୍ତା କରି ତୃପ୍ତି ହୁଏ ନାହିଁ। ଅନ୍ୟେ ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ କରି, ଚକ୍ଷୁ ମାର୍ଗରେ ତାଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କର ରୋମାଞ୍ଚିତ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଯୋଗିର ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଲେ। ସମସ୍ତେ କେଶବଙ୍କୁ ଦେଖି ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ବିୟୋଗ ଦୁଃଖକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଲେ, ଯେପରି ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ଦୁଃଖ ଭୁଲିଯାଏ। ଏପରି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ, ଏବଂ ଅଚ୍ୟୁତ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ। ପରେ, ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଯମୁନା ତଟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଚମ୍ପା ଓ ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ଖିଲିଥିଲା, ସୁଗନ୍ଧିତ ପବନ ଓ ମଧୁମକ୍ଷିକା ଗୁଞ୍ଜାର କରୁଥିଲେ। ସେଠି ଶରଦ୍ ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଲୋକରେ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହୋଇଥିଲା, ମୃଦୁ ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବାଳୁକା ଥିଲା। ସେଠି, ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କର ଦେଖିବା ଆନନ୍ଦରେ ଦୁଃଖ ଭୁଲିଗଲେ, ଯେପରି ବେଦ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ତାଙ୍କର ଅପର୍ବ ଅଙ୍ଗବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିଜ ପ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଆସନ ତିଆରି କଲେ। ଏଠି ଭଗବାନ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବିରାଜି, ଗୋପୀମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଏକମାତ୍ର ଶ୍ରୀର ନିବାସ ରୂପେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ। ଗୋପୀମାନେ ହାସ୍ୟ, ଚଞ୍ଚଳ ଚାହୁଁ, ଭୂରୁ ଭଙ୍ଗି, ତାଙ୍କର ଚରଣକୁ ହାତ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ, କିଛି ଅଳ୍ପ ଅଭିମାନ ଦେଖାଇ ଉପାଲୋଚନା କଲେ। ତେବେ ଗୋପୀମାନେ ପଚାରିଲେ—"ଏ ମହାନ, କିଏ ଠିକ୍? ଯିଏ ପ୍ରେମ କରେ ସେ ପ୍ରତିଦାନ ମିଳେ, କିଂବା ଏହାର ବିପରୀତ, କିଂବା କିଏ ଦୁଇଁ ନୁହେଁ? ଦୟାକରି କହ।" ଭଗବାନ କହିଲେ—"ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମାନ୍ୟ ମାତ୍ର ବନ୍ଧୁ; ଏଠାରେ ସତ୍ୟ ପ୍ରେମ ନାହିଁ, ଧର୍ମ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଅପ୍ରତିଦାନ ଦେଉଥିବାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି, ପିତାମାତା ପରି, ସେଉଁଠାରେ ପ୍ରେମ ଓ ଧର୍ମ ଉତ୍ତମ। କିଛି ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରୁଥିବାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ସ୍ୱୟଂତୃପ୍ତ, ଅକୃତଜ୍ଞ, ଓ ବଡ଼ମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଅପମାନ କରନ୍ତି। "କିନ୍ତୁ ମୁଁ ମୋ ପ୍ରେମୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେମ କରେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଦରିଦ୍ର ଲୋକ ଧନ ଲାଭ କରି, ତାହା ହରାଇ ଦେଲେ, ତାହାର ଚିନ୍ତାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଜାଣେ ନାହିଁ। ଏପରି, ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ କର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରିଛ, ମୋ ସେବା ପାଇଁ ଏଠାରେ ଆସିଛ; ଏହିପରି ମୋ ପୂଜା କରିଥିଲେ ମୁଁ ନିଜକୁ ଲୁଚେଇଥାଏ, ତୁମେ ଏହାକୁ ମନେ ରଖି ଦୁଃଖିତ ହେଉ ନାହିଁ।