ଏହିପରି ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ମଧୁସୂଦନ ଭଗବାନ ସଦା ବିରାଜମାନ। ସେଠାରେ ମାତ୍ର ସ୍ମରଣ କରିଲେ ସମସ୍ତ ଅଶୁଭ ଦୂର ହୁଏ, ଏହା ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳମୟ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବାଧିକ ମଙ୍ଗଳମୟ। ଏହି ସମୟରେ ଧନଞ୍ଜୟ ଅର୍ଥାତ୍ ଅର୍ଜୁନ ବାଞ୍ଚିଥିବା ମହିଳା, ଶିଶୁ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେଂକୁ ନେଇ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥକୁ ଆଣିଲେ ଓ ସେଠାରେ ବଜ୍ରଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ଏହି ଦୁଃଖଦ ଖବର ଶୁଣି, ରାଜନ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପୁରୁଣା ବଡ଼ମାନେ ତୁମକୁ ବଂଶର ଧାରକ ଭାବେ ନିୟୁକ୍ତ କରି, ସମସ୍ତେ ମହାପଥକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ କୌତୁକ କଥା କହନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲଭନ୍ତି। ଏପରି ଭାବେ ହରିଙ୍କ ଚମତ୍କାର ଅବତାର, ବୀରତା ଓ ବାଲ୍ୟ-ଲୀଳା କଥା ଶୁଣିବା ଓ କହିବା ଦ୍ୱାରା, ଏଠାରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଠାରେ, ଲୋକେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବୈରାଗ୍ୟମାନ୍ୟ ପଥରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯିଏ ଦେହ, ଅଭିମାନ, କ୍ରୋଧ ଓ କାମନା ସହିତ ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ବିରୋଧ କରେ, ସେ ନିଜେ ନିଜକୁ ନଶ୍ଟ କରେ। ଏହି ପଞ୍ଚଭୂତ ଦେହରେ ଅଜ୍ଞାନୀ ଆତ୍ମା 'ମୁଁ' ଓ 'ମୋର' ବୋଧରେ ଆସକ୍ତ ହୁଏ, ଏହି ଭ୍ରମ ତାଙ୍କୁ ଅସତ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଦିଏ। ଯଦି କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ଜଠର ଓ ଗୁହ୍ୟେନ୍ଦ୍ରିୟ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେ ପୁଣି ଅଗ୍ରହରେ ପଡ଼ି ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା, କରୁଣା, ମୌନ, ବୁଦ୍ଧି, ଶ୍ରୀ, ଲଜ୍ଜା, କୀର୍ତ୍ତି, କ୍ଷମା, ଶାନ୍ତି, ଦମ, ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି—ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଦୁର୍ଗୁଣୀ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ସଂଗତି କଲେ କ୍ଷୟ ପାଏ। କ୍ଲିଷ୍ଟ, ମୂର୍ଖ, ଆତ୍ମ-ହୀନ, ଅଧର୍ମିକ, ଦୟନୀୟ କିମ୍ବା ଖେଳନାସ୍ୱରୂପ ମହିଳାଙ୍କ ସହିତ କେବେ ମିଶିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମହିଳାଙ୍କ ସହିତ ଓ ମହିଳାପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ସଂଗତି ଦ୍ୱାରା ମାୟା ଓ ବନ୍ଧନ ଅଧିକ ହୁଏ। ପ୍ରଜାପତି ନିଜ ଝିଅଙ୍କୁ ମାୟା ମୃଗୀ ରୂପେ ଦେଖି, ଲଜ୍ଜାରେ ଏକ ମୃଗ ରୂପେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଏପରି ମୋତେ ମାୟାରେ ଗଢ଼ିଥିବା ମହିଳାକୁ ଛାଡ଼ି, ନାରାୟଣ ଋଷି ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କିଏ ତାଙ୍କୁ ଅବିକ୍ଷିପ୍ତ ରଖିପାରିବେ? ମୋର ଏହି ମାୟାର ଶକ୍ତି ଦେଖ, ଯାହା ଦିଗ୍ବିଜୟୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଶ କରିଦିଏ—ମହିଳା ରୂପରେ କେବଳ ଭୂମିକୁ ଚାଲିବା ମାତ୍ରେ ଭୃକୁଟି ଉଠାଇ ଅନେକଙ୍କୁ ବଶ କରେ। ଯିଏ ଅତିଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯୋଗ ପଥକୁ ଚାହେଁ, ସେ କଦାପି ମହିଳାଙ୍କ ସହିତ ସଂଗତି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯେମାନେ ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପକୁ ପାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ କହନ୍ତି ଏହି ସଂଗତି ନରକର ଦ୍ୱାର। ଦେବତାମାନେ ମହିଳା ରୂପରେ ମୋର ମାୟାକୁ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି, ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଆସେ; ତାଙ୍କୁ ଆତ୍ମାର ମୃତ୍ୟୁ ଭାବେ ଜାଣିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଘାସରେ ଢାକା କୂଆ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ। ମୁହଁ ମାୟାରେ ପଡ଼ି, ଲୋକେ ମହିଳାକୁ ନିଜ ଜୀବନସଂଗିନୀ ଭାବେ ଭାବନ୍ତି, ଯଦ୍ୟପି ସେ ମୋର ମାୟା ଗାଈ ରୂପରେ; ମହିଳା ସଂଗତି ଦ୍ୱାରା ସେ ମହିଳା ଯୋନିରେ ପ୍ରବେଶ କରେ ଓ ଧନ, ସନ୍ତାନ, ଘର ଭିତରେ ବନ୍ଧିଯାଏ। ଘର, ସ୍ୱାମୀ, ସନ୍ତାନ ଆଦି ରୂପରେ ଯିଏ ଅବତରିତ, ସେ କଳିର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ମୃତ୍ୟୁ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଶିକାରୀର ଗୀତ ହରିଣ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ। ଏହି ଜୀବ ଚେତନାଶୀଳ ଦେହ ନେଇ ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁ ରୂପେ ବିଭିନ୍ନ ଲୋକରେ ଘୂରେ, କ୍ରିୟା କରେ, ତାହାର ଫଳ ଭୋଗ କରେ। ପଞ୍ଚଭୂତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନର ଏହି ଦେହ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରେ; ଏହାର ନାଶ ହେଉଛି ମୃତ୍ୟୁ, ତାହାର ଉଦ୍ଭବ ହେଉଛି ଜନ୍ମ। ଜଡ ଓ ଦ୍ରଷ୍ଟା ଉଭୟ ଅନୁପଯୁକ୍ତ ହେଲେ, ଦ୍ରଷ୍ଟି ବନ୍ଦ ହୁଏ; ଏହିପରି ଅନୁଭବ ଓ ଅନୁଭବ କରିବା ସାଧନ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ତାକୁ ପ୍ରଳୟ କୁହାଯାଏ; ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ବାହ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଦେଖିଲେ 'ମୁଁ' ବୋଧ ଜନ୍ମେ, ଏହିକୁ ଜନ୍ମ କୁହାଯାଏ। ଏହିପରି ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ରହସ୍ୟ ବୁଝି, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକମାନେ ଭୟ, ଶୋକ କିମ୍ବା ମୂଢ଼ତା ରେ ନ ପଡ଼ି, ଅସଙ୍ଗ ହୋଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଯଥାର୍ଥ ଦୃଷ୍ଟି, ଯୋଗ ଓ ବୈରାଗ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ, ସେମାନେ ଏହି ମାୟାମୟ ବିଶ୍ୱରେ ଦେହକୁ ଅନାସକ୍ତ ହୋଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ଏପରି ଭାବରେ ଗୋପୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଗାଇ ଓ ବିଳାପ କରୁଥିଲେ, ରାଜନ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଏକାଗ୍ର ହୃଦୟରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ହରି ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଦେଲେ—ତାଙ୍କର ମୁଖପଦ୍ମରେ ହସ, ପୀତାମ୍ବର ଧାରଣ, ମାଲା ଶୋଭିତ, ଯିଏ କାମଦେବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୂଢ଼ କରିଦିଏ। ନିଜ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଫେରି ଆସିଥିବା ଦେଖି, ଗୋପୀମାନେ ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ଚକିତ ହେଲେ; ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥି ଉଠିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଯେପରି ମୃତଦେହରେ ପୁଣି ଜୀବନ ଫେରିଯାଏ। କେହି ଆନନ୍ଦରେ ହରିଙ୍କ ହସ୍ତପଦ୍ମକୁ ନିଜ ତାଳୁରେ ଧରିଲେ; ଅନ୍ୟେ ତାଙ୍କ ଚନ୍ଦନ ଲିପ୍ତ ବାହୁକୁ ନିଜ ମୋରେ ରଖିଲେ। ଏକ ଶ୍ରୀମତୀ ତାଙ୍କ ଚବାଇଥିବା ପାନକୁ ନିଜ ହାତରେ ନେଇଲେ; ଅନ୍ୟେ, ଅତି କାମନାରେ ତାଙ୍କ ଚରଣକମଳକୁ ନିଜ ଛାତି ଉପରେ ରଖିଲେ। ଅନ୍ୟ ଗୋପୀ ଭୂକୁଟି ଚମ୍କାଉଥିବା, ଭଲପାଇବାର ଆବେଗରେ ଭାସିଯାଇ, ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ମନେ ମନେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିଘାତ କରୁଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଅନିମିଷ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କର ମୁଖପଦ୍ମକୁ ତକି ରହିଥିଲେ, ଯେପରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାଙ୍କ ଚରଣରେ କେବେ ତୃପ୍ତି ପାଉନାହାନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ଜଣେ ନିଜ ଚକ୍ଷୁ ମୁହଁଦେଇ, ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟକୁ ତାଙ୍କୁ ଆନି, କମ୍ପିତ ଦେହରେ ଯୋଗୀମାନେ ଯେପରି ଆନନ୍ଦରେ ଭାସିଯାନ୍ତି, ସେପରି ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ସମସ୍ତେ କେଶବଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଭାସିଯାଇ, ବିୟୋଗ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଯେପରି ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତିରେ ଲୋକେ ଦୁଃଖ ଭୁଲିଯାନ୍ତି। ଏପରି ଦୁଃଖମୁକ୍ତ ଗୋପୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ବେଢ଼ିଯାଇ, ଅଚ୍ୟୁତ ଭଗବାନ ଅଧିକ ଉଦ୍ଧୀପ୍ତ ହେଲେ, ଯେପରି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପନ୍ନ ଲୋକ।