ବ୍ରଜବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭତାର ଦେହ ହେବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର ହେଉଥାଏ, ଶୁଭ ଲାଭ ହୁଏ। ତେଣୁ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକୁଳ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୃଷ୍ଣ ଅଳ୍ପ ଦୂର ହେଲେ ତାଙ୍କର ବିରହ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ। ଗୋପୀମାନେ ଭୟ ଭିତରେ ତାଙ୍କର ଅତି ସୁନ୍ଦର ପଦ୍ମପାଦକୁ ନିଜ ଛାତିରେ ରଖିଥିଲେ, ଏହି ପାଦ ହେଉଛି କଠିନ କି ନୁହେଁ ଭାବରେ ଭୟ କରିଥିଲେ। କୃଷ୍ଣ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏପରି ଚାଲିବାକୁ କଣ ତାଙ୍କ ପାଦରେ କଷ୍ଟ ହୁଏ? ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭଲ ପାଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର ମନ କୃଷ୍ଣ ଉପରେ ଏକାଗ୍ର ରହିଥିଲା। ଏଉଁ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ, ଯାହାକୁ "ଗୋପୀଗୀତ" କୁହାଯାଏ, ଏହା ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମ ଅର୍ଦ୍ଧର ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ। ରାମଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ; ବସୁଦେବଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ, ହରିଙ୍କର ପୁତ୍ରବଧୁମାନେ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ଏହିପରି କରିଥିଲେ; ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଆତ୍ମାରେ ଏକତା ହୋଇ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ଅର୍ଜୁନ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିରହରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଗୀତ ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ଉପଦେଶ ଦେଇ ନିଜକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ନିଜ ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ହରିଙ୍କ ଛାଡି ଦେଇଥିବା ଦ୍ୱାରକାକୁ ସମୁଦ୍ର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆପ୍ଲାବିତ କରିଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିବାସ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିଗଲା। ମଧୁସୂଦନ ସେଠାରେ ଚିରକାଳ ରହିଥାନ୍ତି; ତାଙ୍କର ସ୍ମରଣ ମାନବ ସମସ୍ତ ଅପଶକୁ ଦୂର କରେ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ଶୁଭ। ଅର୍ଜୁନ, ଅବଶିଷ୍ଟ ନାରୀ, ଶିଶୁ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧମାନେ ନେଇ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥକୁ ଆଣିଥିଲେ ଏବଂ ଭାଗ୍ୟବାନ୍ ବଜ୍ରକୁ ରାଜା ଭାବେ ଅନୁସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ବନ୍ଧୁମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିବା ଖବର ଶୁଣି, ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ପୁରୁବୃଦ୍ଧମାନେ ତୁମକୁ ବଂଶଧର କରି ନିଜେ ମହାପଥରେ ଯାଇଥିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଜନ୍ମ ଓ କୃତ୍ୟ କଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏପରି ଭାବରେ, ହରିଙ୍କର ମନୋହର ଅବତାର, ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶିଶୁ କ୍ରୀଡା ଶୁଣିବା ଓ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା, ଏଠି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଠି, ଏକ ମହା ବିରକ୍ତିର ମାର୍ଗରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତିକୁ ଦେଇଥାଏ। ଏଉଁ ଶରୀର, ଅହଂକାର, ଉତ୍କଟ କ୍ରୋଧ ଓ ଆସକ୍ତି ସହିତ, ଜନେ ରାଗୀ ଅନ୍ୟ ରାଗୀଙ୍କ ସହିତ ବିବାଦ କରି ନିଜ ନଷ୍ଟ କରେ। ପାଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱର ଶରୀରରେ, ଅଜ୍ଞାନୀ ଜୀବ 'ମୁଁ' ଓ 'ମୋର' ଭାବରେ ଅଟକି ଯାଏ, ଏହି ଭ୍ରମ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ। ଯଦି କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ମଳିନ ମାର୍ଗକୁ ଅନୁସରେ, ଜଘନ୍ୟ ଏବଂ ପେଟ ଏବଂ ଲିଙ୍ଗ ସନ୍ତୁଷ୍ଟିକୁ ଚାହେ, ତେଣୁ ସେ ପୁନଃ ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା, କରୁଣା, ନିର୍ବିକାରତା, ବୁଦ୍ଧି, ଭାଗ୍ୟ, ଲଜ୍ଜା, କୀର୍ତ୍ତି, କ୍ଷମା, ଶାନ୍ତି, ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି—ଏହି ସବୁ ଅସତ୍ ସଙ୍ଗରେ କ୍ଷୟ ହୁଏ। ଅସ୍ଥିର, ଅଜ୍ଞାନୀ, ନିରାଶ, ଅସାଧୁ, ଦୟାଳୁ, ଅଟଳ ନାରୀ, ଏମିତି ଲୋକମାନେ ସହିତ ସଙ୍ଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ ସଙ୍ଗରୁ ଭ୍ରମ ଓ ବନ୍ଧନ ତିକେ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ନାରୀ ସଙ୍ଗରୁ ଏହି ବନ୍ଧନ ଅଧିକ ହୁଏ, ଏବଂ ନାରୀ ଉପରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକ ସଙ୍ଗରୁ ତାହା ଅତି ଅଧିକ ହୁଏ। ପ୍ରଜାପତି ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ହରିଣୀ ରୂପରେ ଦେଖି ତାଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ନିଜେ ହରିଣ ରୂପେ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ। ସୃଷ୍ଟି ଓ ପୁନଃସୃଷ୍ଟି ମଧ୍ୟରେ, ମୋତେ ମୋହିନୀ ରୂପରେ ଦେଖି, ମୋ ଭ୍ରମ ଶକ୍ତିକୁ ଛାଡି, ନାରାୟଣ ଋଷି ବ୍ୟତିତ କେହି ନାରୀ ପ୍ରତି ଅଦୃଢ଼ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ। ମୋ ମାୟାର ଶକ୍ତି ଦେଖ, ନାରୀ ରୂପରେ ଏଉଁ ଶକ୍ତି ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ଜୟୀଙ୍କୁ ମନ୍ଦ କରେ; ତାଙ୍କର ଭୃକୁଟି ମାନେ ମାଟିକୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରିଦିଏ। ଯେଉଁମାନେ ଏକାଗ୍ର ଯୋଗର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ସେମାନେ କଦାଚିତ୍ ନାରୀ ସଙ୍ଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେମାନେ ଯେଉଁମାନେ ମୋ ସେବାରେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ସଙ୍ଗକୁ ନରକର ଦ୍ୱାର କୁହନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ନାରୀ ରୂପରେ ଏହି ମାୟାକୁ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି, ଏହା ଧୀରେ ଆସେ; ଏହାକୁ ଜୀବର ମୃତ୍ୟୁ ଭାବରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ, ଘାସରେ ଢକା ଉଇଁ ଭଳି। ଭ୍ରମିତ ଜନେ ଏହି ନାରୀକୁ ନିଜ ଜୀବନୀ ଭାବେ ଭାବିଥାଏ, ଯଦ୍ୟପି ସେ ମୋ ମାୟା, ଗାଈ ରୂପରେ ଦେଖାଏ; ନାରୀ ସଙ୍ଗରୁ ସେ ନାରୀ ଭାବକୁ ଅନୁଭବ କରି, ଧନ, ପିଲା, ଘରକୁ ଆସକ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ନାରୀ, ଯାହା ପତି, ପିଲା ଓ ଘରର ରୂପ ଅଟୁଟ, ଏହାକୁ ଭାଗ୍ୟଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ମୃତ୍ୟୁ ଭାବରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ, ଶିକାରୀର ଗୀତ ହରିଣ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି। ଏହି ଜୀବ ଜୀବନ ଦେହ ସହିତ ଜଗତରେ ଘୁଞ୍ଚିଯାଏ, କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ଓ ତାହାର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରେ। ଦେହ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ ଏହି ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଜୀବକୁ ଅନୁସରେ; ଏହାର ବିଲୟ ହେଉଛି ମୃତ୍ୟୁ, ଏହାର ଉଦ୍ଭବ ହେଉଛି ଜନ୍ମ। ଉପାଧି ଓ ଉପାଧିର ଅଭିଜ୍ଞତା ହରାଇଲେ, ଏହାକୁ ବିଲୟ କୁହାଯାଏ; ଉପାଧି ଦ୍ୱାରା 'ମୁଁ' ଭାବ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ଏହାକୁ ଜନ୍ମ କୁହାଯାଏ। ଯେପରି, ଚକ୍ଷୁ କିମ୍ବା ତାହାର ଅଂଶ ଦେଖିବା ଶକ୍ତି ହରାଇଲେ, ଦେଖିବା ଶକ୍ତି ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଏହିପରି, ଉଭୟ ଅନୁପଯୁକ୍ତ ହେଲେ, ଦୃଷ୍ଟି ଅନ୍ତ ହୁଏ। ତେଣୁ, ଭୟ, ଦୟା କିମ୍ବା ଭ୍ରମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଆତ୍ମାର ଯାତ୍ରା ଜାଣି, ଜ୍ଞାନୀ ଆସକ୍ତି ଛାଡି ଏଉଁ ଜଗତରେ ବାସ କରିବା ଉଚିତ। ସତ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି, ଯୋଗ ଓ ବିରକ୍ତି ସହିତ ଜ୍ଞାନୀ ଏହି ମାୟାପୁର ଜଗତରେ ଦେହ ଉପରେ ଅସଙ୍ଗ ହୋଇ ବାସ କରିବା ଉଚିତ। ଶୁକଦେବ କୁହିଲେ: ଏଭଳି, ଗୋପୀମାନେ ନିଜ ମନର ଦୁଃଖ ଦେଇ ନିଜ ଭାବରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆକୁଳ ହୋଇ ଅନେକ ଭାବରେ ଗୀତ ଗାଇ ବିଲାପ କରୁଥିଲେ। ତା ପରେ, ହରି ଗୋପୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖ ହସୁଥିଲା, ପୀତବସ୍ତ୍ର ଓ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ—ଏହି ମୁହଁ ଦେଖି ମନ୍ମଥ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଏ।