ଗୋପୀମାନେ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଓ ଆଶା ତାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ଲହରି ଉଠାଉଥିଲା। ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ନମ୍ରତାରେ ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇ ଅନୁରୋଧ କରିଲେ—“ତୁମର ପଦପଦ୍ମ, ଯେଉଁଥିରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନିତ୍ୟ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ମହାପ୍ରଭୁ, ସେଗୁଡିକୁ ଆମ ହୃଦୟରେ ରଖ, ଆମ ଦୁଃଖ ଦୂର କର।” ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଅମୃତ ଅଠୁ ଅଠୁ ମଧୁର ଫୁଲୁଟିର ଚୁମ୍ବନ ଦେଖି ଅନୁରୋଧ କଲେ—“ତୁମର ଅଠୁ ଅଠୁ ନିର୍ମଳ ମଧୁର ରସ ଆମେ ପାଇପାରିବା ଦୟା କର।” ଦିନ ଦିଆରେ କୃଷ୍ଣ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚିବାବେଳେ ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ନପାରିଲେ, ସେମାନେ ଭାବିଲେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଏକ ଯୁଗ ଭଳି ଲାଗିଲା; କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଚୁଲ ଓ ମୁହଁର ଶୋଭା ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ନିଜର ଚକ୍ଷୁପାଟି ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ଧା ହେଇଗଲେ। ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ନିଜ ଘର, ପତି, ପୁଅ, ଭାଇ, ପରିବାର ଛାଡି ଏସାରି, ଦୟାମୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଥିଲେ। ଏମିତି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୀତ ଶୁଣି ଅନୁଭବ କରି, ଏକ ନାରୀ ମଧ୍ୟ ରାତିରେ ଘରକୁ ଫେରିବାକୁ ଚାହିବେ କି? ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଲୁକ୍ତ ହସ, ହୃଦୟରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ମମତା, ନୟନ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଉଥିବା ପ୍ରେମ ଦୃଷ୍ଟି, ତାଙ୍କର ଚଉଁ ଅଞ୍ଚଳର ଶୋଭା, ଏବଂ ଚେଷ୍ଟାର ଅଳୋକରେ ନିଜ ମନକୁ ଏକ ଅନ୍ୟ ଲୋକରେ ଭ୍ରମିତ କରିଦେଇଥିଲେ। ବ୍ରଜବାସୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୃଷ୍ଣ ଏକ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ; ତାଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାଏ। ତଥାପି, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ; କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଅଭାବ ଏହି ବିୟୋଗ ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ଶମ କରିପାରେ। ଗୋପୀମାନେ ଭୟ ଭଲି କୃଷ୍ଣଙ୍କର ମନୋହର ପଦପଦ୍ମକୁ ନିଜ ହୃଦୟରେ ରଖିଥିଲେ, ତେବେ ଚିନ୍ତା କଲେ—“ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିବାବେଳେ, ତୁମର ପଦ ଅସ୍ତର ତୁଣିଆରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛି କି?” ତାଙ୍କର ମନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନେଇ ଏକାଗ୍ର ରହିଥିଲା। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷରେ ଏହି ବିବରଣ ଦିଆଯାଇଛି—ଏହା ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ପୁରାଣର ଦଶମ ଶ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମାଧ୍ୟାୟର “ଗୋପୀଗୀତ” ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ଅଟକିଲା। ଏହା ପରେ, ରାମଙ୍କର ଜନନୀମାନେ ତାଙ୍କର ଦେହକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଅଗ୍ନିରେ ବିଲୀନ ହେଲେ; ଭଗବାନ ବସୁଦେବଙ୍କର ଜନନୀମାନେ, ହରିଙ୍କର ପୁଅମାନଙ୍କର ଝିଅମାନେ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କର ଝିଅମାନେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଜନନୀମାନେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଅଗ୍ନିରେ ବିଲୀନ ହେଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କର ବିୟୋଗରେ ଅର୍ଜୁନ ବିଷଣ୍ଣ ହେଇ, ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଗୀତ ଓ ଜ୍ଞାନ ଉପଦେଶ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ଅର୍ଜୁନ ନିଜ ପରିବାର ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଶାନ୍ତି କ୍ରିୟା କରିଲେ। ଦ୍ୱାରକା ନଗର ହରିଙ୍କ ତ୍ୟାଗ ପରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରକାକୁ ବିଲୀନ କରିଦେଲା, କିନ୍ତୁ ଭଗବାନଙ୍କର ମନ୍ଦିର ଅପରିଣାମିତ ରହିଲା। ସେଠାରେ ମଧୁସୂଦନ ନିତ୍ୟ ବିରାଜିତ, ତାଙ୍କର ସ୍ମରଣ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଅଶୁଭ ଦୂର ହୁଏ। ଅର୍ଜୁନ ଅଟୁଟ ମାନ୍ୟ, ଶେଷ ଜୀବନ୍ତ ନାରୀ, ଶିଶୁ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥକୁ ନେଇଗଲେ, ଏବଂ ଭଗନ୍ଦ୍ର ଏଠାରେ ରାଜା ହିସାବରେ ବସାଇଲେ। ତୁମ ମିତ୍ରମାନଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଶୁଣି, ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ପ୍ରପିତାମାମାନେ ତୁମକୁ ବଂଶଧାରୀ ହିସାବରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରି, ସମସ୍ତେ ମହାପଥରେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଯେଉଁ ଲୋକ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଜନ୍ମ ଓ କୃତ୍ୟକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କଥା କହେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏହା ଭଳି, ହରିଙ୍କର ଚମତ୍କାରି ଅବତାର, ବୀରତା ଓ ଶିଶୁ କ୍ରୀଡା ଶୁଣି ଓ କହି, ଏଠା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୁଠାରେ, ଲୋକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ପଥକୁ ଅଧିକାର କରେ। ଏଠି ଅଭିମାନ, କ୍ରୋଧ, ଆକାଂକ୍ଷା ଓ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ଅନ୍ୟ ଆକାଂକ୍ଷୀ ଲୋକଙ୍କ ସହ ଦ୍ୱନ୍ଦ କରି, ନିଜକୁ ନଷ୍ଟ କରିଥାଏ। ପଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ ଦେହରେ ଅଜ୍ଞାନୀ ଜୀବ ମିଥ୍ୟା “ମୁଁ” ଓ “ମୋର” ଭାବରେ ଆସକ୍ତ ହୁଏ, ଏହି ଭାବ ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧିକୁ ଅସ୍ଥିର କରେ। ଯଦି ଜୀବ ମୃଦ୍ଦାଚାରୀ ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ଦେହ ଓ ଜିହ୍ବାର ସୁଖ ପାଇଁ ଦୌଡ଼େ, ସେ ଆବାର ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ତଥା, ସତ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧି, କରୁଣା, ମୌନ, ବୁଦ୍ଧି, ଶ୍ରୀ, ଲଜ୍ଜା, ଖ୍ୟାତି, କ୍ଷମା, ଶାନ୍ତି, ନିୟମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠତା—ଏଗୁଡିକ ଅସ୍ତିର ଲୋକଙ୍କ ସଂଗରେ ହ୍ରାସ ପାଇଯାଏ। ଏହି ସଂଗ ଅସ୍ଥିର, ଅଜ୍ଞାନୀ, ଦୁଃଖିତ, ଅପୂତି ଲୋକ, ଦୟାନିୟ ବା ଖେଳନା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୋହ ବନ୍ଧନ ଅନ୍ୟ ସଂଗରୁ ଏତେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏନା, ଯେଉଁପରି ନାରୀ ସଂଗ ଓ ତାଙ୍କୁ ଆସକ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସଂଗରୁ ଅଧିକ ହୁଏ। ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ନିଜର ଝିଅକୁ ମୃଗୀ ରୂପରେ ଦେଖି ମୋହିତ ହେଇ, ମୃଗ ରୂପରେ ତାଙ୍କୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିରେ, ନାରାୟଣ ଋଷି ଛଡ଼ା, ଯେଉଁଠାରେ ଚିତ୍ତ ଅସ୍ଥିର ହୁଏନି, ମୋ ଭଳି ମାୟା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ନାରୀକୁ କିଏ ଅନ୍ୟଥା ଦେଖିପାରିବ? ମୋ ମାୟାର ଶକ୍ତି ଦେଖ, ଏହା ନାରୀ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ, ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ଜୟୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହା ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ; ନାରୀ ଭୂମିରେ ଚାଲିବା ଦ୍ୱାରା ମାନେ ଏକ ଭୂରୁ ଭଙ୍ଗି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନ୍ୟଥା କରିପାରେ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗ ଅବସ୍ଥାକୁ ଚାହେ, ସେ କଦାପି ନାରୀ ସଂଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମୋ ସେବା ଦ୍ୱାରା ନିଜର ଆତ୍ମା ପାଇଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହି ସଂଗକୁ ନରକ ଦ୍ୱାର କୁହନ୍ତି। ଦେବମାନେ ନାରୀ ରୂପରେ ମାୟା ତିଆରି କରି, ଦୀର୍ଘ ହେଇ ଆସିଥାଏ; ଏହାକୁ ଜୀବ ନିଜର ମୃତ୍ୟୁ ଭାବରେ ଚିନିବା ଉଚିତ୍, ଏକ ଘାସରେ ଢ଼କା ଉଇଁ ଭଳି। ମୋହିତ ଲୋକ ଏହାକୁ ନିଜ ଜୀବନ ସାଥୀ ଭାବେ ଦେଖିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହି ମୋ ମାୟା, ଗାୟ ଭଳି ଦେଖାଏ; ନାରୀ ସଂଗ ଦ୍ୱାରା ସେ ନାରୀ ଭାବରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଧନ, ପୁଅ, ଘର ଓ ବନ୍ଧନରେ ଆସକ୍ତ ହୁଏ। ସେ ନାରୀ, ଯେଉଁଥିରେ ପତି, ପୁଅ, ଘର ରହିଛି, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଭାବରେ ଚିନିବା ଉଚିତ୍, ଏକ ଅଉରା ଶିକାରିର ଗୀତ ମୃଗର ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି।