ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ ଶେଷରେ, ନୀଳ କେଶ ଧାରଣ କରି, ତୁମେ ଆସୁଛ, ତୁମ ମୁହଁ ଜଙ୍ଗଲ ଫୁଲର ଦଳ ପରି ଅତି ସୁନ୍ଦର, ମେଘର ଧୂଳିରେ ଢାକା, ପୁନିପୁନି ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଛ। ହେ ନାୟକ, ଏଭଳି ତୁମ ଦର୍ଶନ ଆମ ହୃଦୟରେ ଅପାର ପ୍ରେମ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ। ତୁମ ଅମୂଳ୍ୟ ପଦପଦ୍ମ, ଯେଉଁଠାରେ ଶରଣାଗତ ଲୋକଙ୍କ ଅଭିଲାଷ ପୂରଣ ହୁଏ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଯେଉଁଠାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଭୂମିର ଶୋଭା ଏହି ପଦପଦ୍ମ, ଦୁଃଖ ସମୟରେ ଧ୍ୟାନ ଯୋଗ୍ୟ, ଏହି ପଦ ଶାନ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ହେ ପ୍ରିୟ, ଦୟାକରି ଆମ ଚାତି ଉପରେ ତୁମ ପଦପଦ୍ମ ରଖ, ଆମ ଦୁଃଖ ଦୂର କର। ତୁମ ମଧୁର ବାଂଶୀ ଛୁଇଁଥିବା ଅଠି, ପ୍ରେମକୁ ବଢ଼ାଏ, ଦୁଃଖକୁ ନାଶ କରେ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତିକୁ ଭୁଲାଇଦିଏ। ହେ ନାୟକ, ଆମକୁ ତୁମ ଅଠିର ଅମୃତ ଦିଅ। ଦିନେ ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିବାବେଳେ, ଯେଉଁମାନେ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦୀର୍ଘ ଯୁଗ ପରି ଲାଗେ। ତୁମ ଗୋଲୁଡିଏ କେଶ ଓ ମନୋହର ମୁହଁ, ଯେଉଁମାନେ ନିର୍ବଳ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ନିଜ ଚକ୍ଷୁପଟଳି ଦ୍ୱାରା ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ। ପତି, ପୁଅ, ପରିବାର, ଭାଇ, ଆତ୍ମୀୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଆମେ ଶେଷ ଯେଉଁମାନେ ରହିଛୁ, ସେମେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛୁ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ। ତୁମ ମାର୍ଗକୁ ଜାଣି, ତୁମ ଗୀତର ମାୟାରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ, କେଉଁ ନାରୀ ରାତିରେ ଘରକୁ ଫେରିପାରିବ? ତୁମ ସଙ୍ଗର ଗୁପ୍ତ କଥାବାର୍ତ୍ତା, ହୃଦୟରେ ଉଦିତ ପ୍ରେମ, ତୁମ ହସୁଥିବା ମୁହଁ, ପ୍ରେମଭରା ଚାହାଣି, ଓ ତୁମ ବିଶାଳ ବକ୍ଷସ୍ଥଳର ଶୋଭା, ହେ ଶ୍ରୀର ନିବାସ, ପୁନିପୁନି ଆମ ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ ଓ ଚମକି ଦେଉଛି। ହେ ବ୍ରଜବାସୀଙ୍କର ମଙ୍ଗଳମୟ ସ୍ୱରୂପ, ତୁମ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ମିଳେ। ଦୟାକରି, ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ପ୍ରେମରେ ବିରହ ଜ୍ୱାଳାରେ ପୀଡିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ଅଲ୍ପ ଦୂରେ ହଟିଯିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିରହ ଦୁଃଖର ଉପଚାର କର। ହେ ପ୍ରିୟ, ଆମେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ସୁନ୍ଦର ପଦପଦ୍ମକୁ ଆମ ଚାତି ଉପରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ରଖିଦେଉଛୁ। ଏହାକି ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିବାର କାରଣ? ତୁମ ପଦ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଣ୍ଟକ ଉପରେ ଚାଲିବାରେ ବେଦନା ଅନୁଭବ କରେନାହିଁ କି? ଆମ ମନ, ତୁମ ଜୀବନରେ ଅନୁଭୂତ, କେବେ ତୁମୁକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟଠାରେ ଯାଏନାହିଁ। ଏହିପରି ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କର ଅପାର ପ୍ରେମ ଓ ବିରହର ଗାଥା ଗାଇଲେ। ଏହିପରି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଅଧ୍ୟାୟ, "ଗୋପୀଗୀତ", ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମ ଅର୍ଦ୍ଧରେ ଶେଷ ହେଲା। ଏଉଁଠି, ରାମଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ବସୁଦେବଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ, ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ, ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଏହିପରି ଏକତ୍ମ ହୋଇ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଅର୍ଜୁନ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିରହରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୁଣ ଓ କଥାଗୀତରେ ଆତ୍ମସାନ୍ତ୍ୱନା ନେଲେ। ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କ ବଂଶର ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ଆତ୍ମୀୟମାନେ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କଲେ। ହରି ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ଦ୍ୱାରକାକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସାଗର ଲୁଟି ନେଲା, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ନିବାସ ବ୍ୟତୀତ। ସେଠାରେ, ମଧୁସୂଦନ ସଦା ବିରାଜିତ, ତାଙ୍କ ସ୍ମରଣ ମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ ଅଶୁଭ ଦୂର ହୁଏ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଅର୍ଜୁନ ବଞ୍ଚିଥିବା ମହିଳା, ଶିଶୁ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କୁ ନେଇ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥକୁ ଆଣି, ତାଁଠାରେ ବଜ୍ରଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ କଲେ। ତୁମ ବନ୍ଧୁମାନେର ମୃତ୍ୟୁ ଶୁଣି, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ ତୁମକୁ ବଂଶ ଧାରଣ କରିବାକୁ କହି, ସମସ୍ତେ ମହାପଥକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଗାଥା କହନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି। ଏହିପରି, ହରିଙ୍କର ଆବିର୍ଭାବ, ବୀରତା, ଶୈଶବ ଲୀଳା ଶୁଣିବା ଓ କହିବା ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁଠାରେ ହେଉନା, ମହାଯତିନ୍ୟାସୀଙ୍କ ପଥରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତି ଲାଭ ହୁଏ। ଦେହ, ଅଭିମାନ, ରୋଷ ଓ କାମନା ଦ୍ୱାରା, ଆସକ୍ତ ଲୋକ ଅନ୍ୟ ଆସକ୍ତଙ୍କ ସହ ସଂଘର୍ଷ କରେ, ନିଜକୁ ନାଶ କରିଥାଏ। ପାଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱର ଦେହରେ, ଅଜ୍ଞାନୀ ଆତ୍ମା ପୁନିପୁନି 'ମୁଁ' ଓ 'ମୋର' ଭାବନାରେ ଅଟକିଯାଏ, ଏହି ଭ୍ରମ ତାଙ୍କ ଧୃତିକୁ ଦୂର୍ବଳ କରେ। ଯଦି କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ପୁଣି ଅଧର୍ମର ପଥ ଅନୁସରଣ କରେ, ମୁଖ୍ୟତଃ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ପେଟ ପୂରଣରେ ଲଗ୍ନ ହୁଏ, ସେ ପୁଣି ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା, କରୁଣା, ନିର୍ବିକାରତା, ବୁଦ୍ଧି, ଶ୍ରୀ, ଲଜ୍ଜା, କୀର୍ତ୍ତି, ଖ୍ଷମା, ଶାନ୍ତି, ଆତ୍ମସଂୟମ, ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି—ଏହିସବୁ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ କ୍ଷୟ ପାଏ। ଅସ୍ଥିର, ମୂର୍ଖ, ନିରାଶ, ଅଧର୍ମୀ, ଦୟାନୀୟ, ବା ଖେଳନା ସଦୃଶ ନାରୀଙ୍କ ସଂଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମହିଳାଙ୍କ ସଂଗରୁ ଯେପରି ମୋହ ଓ ବନ୍ଧନ ହୁଏ, ତାହା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସଂଗରୁ ଏତେ ହୁଏନାହିଁ; ମହିଳାସକ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସଂଗରୁ ତ ଏହା ଅଧିକ। ପ୍ରଜାପତି, ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ହରିଣୀ ରୂପେ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ରୂପରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ହରିଣ ରୂପେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ସୃଷ୍ଟିରେ, ପୁନିପୁନି ସୃଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ସମସ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ, ମୋ ମାୟାରେ ତିଆରି ଏମିତି ନାରୀକୁ, ମୁଁ ନାରାୟଣ ଋଷି ବ୍ୟତୀତ, କିଏ ଅପେକ୍ଷା କରିପାରିବ? ମୋ ମାୟା ଶକ୍ତିର ଦେଖ, ନାରୀ ରୂପରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ବିଜୟୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିଥାଏ—ତାଙ୍କ ଭୃକୁଟି ଉଠିଲେ ମାତ୍ର ଭୂମି ଚାଲିଥିବା ଲୋକ ମନ୍ଦପ୍ରଭାବିତ। ଯେଉଁମାନେ ଉଚ୍ଚତମ ଯୋଗ ପଦକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ମହିଳାଙ୍କ ସଂଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯେଉଁମାନେ ମୋ ସେବାରେ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତି କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ କହନ୍ତି ଏହି ସଂଗ ନରକର ଦ୍ୱାର। ଦେବତାମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ମାୟା ନାରୀ ଧୀରେ ଧୀରେ ଆସେ; ଏହାକୁ ଆତ୍ମାର ମୃତ୍ୟୁ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଘାସ ଢାକା କୂଆ ମୃତ୍ୟୁ ଲାଗି।