ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଜନ୍ମ ଘଟିଥିଲା—ଏହି ଜନ୍ମରେ ଜନ୍ମାର୍ଭାରେ ଦକ୍ଷ ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ତେଜରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର କୌଶଳ ଓ କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତିନି “ଦକ୍ଷ” ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ଏହି ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଆରମ୍ଭ ହୀନ ଭଗବାନ ନିଜେ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରାଣୀ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଅଧିପତି ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଉପରେ, ଗୋପୀମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ: “ତୁମ ଜନ୍ମର ଦ୍ୱାରା ଏହି ବ୍ରଜ ଅଧିକ ଫଳିଉଛି; ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସଦା ଏଠି ବାସ କରିଥାନ୍ତି। ପ୍ରିୟ, ତୁମର ଭକ୍ତମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦେଖାଯାଉନ୍ତୁ; ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ପ୍ରେମରେ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମକୁ ଖୋଜୁଛନ୍ତି। “ଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶରତ ରାତିରେ ତୁମର ଦୃଷ୍ଟି ଉପରେ ପଦ୍ମର ମନ ମଧୁରତା ହରିଯାଏ। ଆମେ ତୁମର ଦାସୀ; ଦୟାମୟ, ତୁମେ ଆମକୁ ଏଠି ମାରିବାକୁ ଚାହାଁ କି? “ପାଣିର ବିଷ, ସର୍ପ ଦେମନ, ବତାସ, ଆଗ, ବିଦ୍ୟୁତ, ବର୍ଷା ଦେବତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ବିପଦରୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଆମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ରକ୍ଷା କରିଛ। “ତୁମେ କେବଳ ଗୋପୀମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ନୁହେଁ; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ବନ୍ଧୁ, ତୁମେ ସାତ୍ବତ କୁଳରେ ଅବତରିଲେ। “ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ତୁମର ପଦକୁ ଶରଣାଗତମାନେ ପାଇଁ ଶରଣ ଭାବେ ଦେଇଛ, ସେମାନେ ଭବ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉଛନ୍ତି। ପ୍ରିୟ, ତୁମର କମଳ ହସ୍ତ ଆମ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖ। “ବୀର, ବ୍ରଜର ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା, ତୁମର ହାସ୍ୟ ନିଜ ଜନମାନଙ୍କର ଅଭିମାନ ଭଙ୍ଗ କରେ; ବନ୍ଧୁ, ଆମକୁ ତୁମର ଦାସୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମର କମଳ ମୁଖ ଦେଖା। “ଯେଉଁମାନେ ନମନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପାପ ନାଶ କରିଥିବା, ଘାସ ଚାରୁଥିବାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଚାଲୁଥିବା, ଶ୍ରୀର ନିବାସ, ତୁମର କମଳ ପଦ ସର୍ପର ଫଣ ଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥାପିତ; ଏହି ପଦ ଆମ ଚାତିରେ ରଖି ଆମ ହୃଦୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର କର। “ମଧୁର କଥା, ଆକର୍ଷଣୀୟ ଶବ୍ଦ ଓ ଚିତ୍ତକୁ ହରିବା ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା, କମଳ ନୟନ, ତୁମେ ଆମକୁ ଭ୍ରମିତ କର; ଆମକୁ ତୁମର ଅଘ୍ର ଓଠର ଅମୃତ ଦିଅ। “ତୁମର କଥାର ଅମୃତ ଦୁଃଖୀମାନେ ପାଇଁ ଜୀବନ; କବିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଏହା ପାପ ଦୂର କରେ। ଶୁଣିବାରେ ଶୁଭ ଓ ଧନ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ଏହାକୁ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରଚାର କରିବା ଦାୟୀ ଭଲ ଦାନୀ। “ତୁମର ହାସ୍ୟ, ପ୍ରିୟ, ତୁମର ପ୍ରେମମୟ ଦୃଷ୍ଟି, ତୁମର ଖେଳ ଓ ଧ୍ୟାନ ଶୁଭ। ହୃଦୟକୁ ଛୁଇଯିବା ଗୁପ୍ତ କଥା, ମୋହନ, ଆମ ମନକୁ ଦୁଃଖିତ କରେ। “ତୁମେ ବ୍ରଜରୁ ଗୋ ଚରାଇବାକୁ ଯିବାବେଳେ, ପ୍ରଭୁ, ତୁମର କମଳ ପଦ ଦୁର୍ଗମ ପଥର, ଘାସ ଓ କୁଞ୍ଚରେ ଚାଲିଥାଏ; ଆମ ମନ, ଅଭିଲାଷାରେ ତୁମ ପଛେ ପଛେ ଚାଲିଥାଏ, ପ୍ରିୟ। “ଦିନ ଶେଷରେ, ନୀଳ କେଶ ଓ ଫୁଲର ମୁହଁ ସହିତ, ତୁମେ ଧୂଳି ରେ ଆବୃତ ହୋଇ ପୁନଃପୁନଃ ଦେଖାଯାଉଛ; ବୀର, ତୁମେ ଆମ ହୃଦୟରେ ପ୍ରେମ ଉଦ୍ଭୁତ କର। “ନମନ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ଇଛା ଦେଇଥିବା ତୁମର କମଳ ପଦ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦ୍ୱାରା ଉପାସିତ, ପୃଥିବୀର ଭୂଷଣ, ବିପଦ ରେ ଧ୍ୟାନ ଯୋଗ୍ୟ, ଶାନ୍ତି ଦେଇଥାଏ; ପ୍ରିୟ, ଏହି ପଦ ଆମ ଚାତିରେ ରଖି ଆମ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର କର। “ତୁମର ଓଠ, ମଧୁର ବାଂଶୀ ଦ୍ୱାରା ଚୁମ୍ବିତ, ପ୍ରେମ ବଢ଼ାଏ ଓ ଦୁଃଖ ନାଶ କରେ, ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ଆକାଂକ୍ଷା ଭୁଲାଇ ଦିଏ; ବୀର, ଆମକୁ ତୁମ ଓଠର ଅମୃତ ଦିଅ। “ତୁମେ ଦିନରେ ବନରେ ଚାଲୁଥିବାବେଳେ, ତୁମକୁ ନ ଦେଖିଥିବାଙ୍କୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଏକ ଯୁଗ ଭାବରେ ଲାଗେ; ତୁମର ଚୁରା ଚୁରା କେଶ ଓ ମୁହଁ, ମନ୍ଦ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଦେଖିବା ଅସମ୍ଭବ। “ପତି, ପୁତ୍ର, ପରିବାର, ଭାଇ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଆମେ ଶେଷ ଦାସୀମାନେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛୁ, ଅଚ୍ୟୁତ। ତୁମର ପଥ ଜାଣି, ତୁମର ଗୀତରେ ମନ ହରିଗଲା; ଏ ରାତିରେ କେଉଁ ଜନନୀ ଘରକୁ ଫେରିବ? “ଗୁପ୍ତ କଥା, ହୃଦୟରେ ପ୍ରେମ ଉଦ୍ଭୁତ, ତୁମର ହସିଥିବା ମୁହଁ, ପ୍ରେମମୟ ଦୃଷ୍ଟି, ଚଉଁ ଛାତିର ଶ୍ରୀ, ନିବାସ, ପୁନଃପୁନଃ ଆମ ମନକୁ ଭ୍ରମିତ କରେ। “ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ପାଇଁ ଶୁଭତାର ମୂର୍ତ୍ତି, ତୁମର ଉପସ୍ଥିତି ଦୁଃଖ ନାଶ କରେ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶୁଭ ଆଣେ। ଦୟାକରି, ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ପ୍ରେମରେ ଦୁଃଖିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦୂର ହେଉ, ତୁମ ଅନୁପସ୍ଥିତି ହିଁ ବିରହ ଯନ୍ତ୍ରଣାର ଔଷଧ। “ପ୍ରିୟ, ଆମେ ଭୟରେ ତୁମର କମଳ ପଦ ଆମ ଚାତିରେ ସାବଧାନ ରଖୁଛୁ; ଏହି କଠିନତା ପାଇଁ ତୁମେ ବନରେ ଚାଲୁଛ କି? ତୁମର ପଦ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପଥରରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରେ କି? ଆମ ମନ, ତୁମ ଜୀବନରେ ନିର୍ଭର, ତୁମୁଠୁ ଦୂର ନୁହେଁ। ଏହିପରି ଗୋପୀମାନଙ୍କର ଗୀତ ଦ୍ୱାରା, ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମ ଅର୍ଦ୍ଧର ଏକତ୍ରିଶ ଅଧ୍ୟାୟ “ଗୋପୀ-ଗୀତ” ଶେଷ ହେଲା। ପରେ, ରାମଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ; ବସୁଦେବଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ, ହରିଙ୍କର ପୁତ୍ରବଧୁମାନେ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କର ବଧୁମାନେ ଏପରି କରିଲେ; ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ, ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଆତ୍ମାରେ ଏକତା ହେଲେ। ଅର୍ଜୁନ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିରହରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ନିଜକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୀତ ଓ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ। ତିନି ନିଜ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା, ସେମାନଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବେଳେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ରମରେ କରିଲେ। ହରି ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ଦ୍ୱାରକାକୁ ସମୁଦ୍ର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବେହେଇ ଦେଲା, ରାଜା, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ନିବାସ ଅପରିସ୍ଥିତ ରହିଗଲା। ସେଠି ମଧୁସୂଦନ ନିତ୍ୟ ବିଦ୍ୟମାନ, ସ୍ମରଣ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଅପଶକୁ ଦୂର କରେ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଅର୍ଜୁନ ବଞ୍ଚିଥିବା ନାରୀ, ଶିଶୁ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେ ନେଇ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥକୁ ଆଣି, ଭଜ୍ରକୁ ରାଜା ଭାବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କରିଲେ। ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଶୁଣି, ରାଜା, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଠାକୁରମାନେ ତୁମକୁ ବଂଶଧର ବାନିଲେ ଓ ସମସ୍ତ ମହାପଥରେ ଚାଲିଗଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଜନ୍ମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ କଥା କହନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି।