ବର୍ହିଷ୍ମତଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଗଛମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳାଇ ଦେଉଥିବା ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମା ଆସିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ। ପରେ, ଅତିକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଯାଇଥିବା ଗଛମାନଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଗଛମାନେ ଭୟରେ, ସ୍ୱୟମ୍ଭୂଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ, ତାଙ୍କର ଝିଅକୁ ପ୍ରଚେତାମାନଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ପ୍ରଚେତାମାନେ ମାରିଷାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଏହି ମାରିଷା ଠାରୁ, ଏକ ବଡ଼ ଅପରାଧର ଫଳରୁ, ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ବନ୍ତରର ବିଚ୍ଛେଦ ସମୟରେ, ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ସମୟ ଗତି କରିବା ସହିତ, ଦକ୍ଷ ନିଜ ଭାଗ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଆବଶ୍ୟକ ଜୀବମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଜନ୍ମ ସମୟରେ ନିଜ ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଚମକୁଥିବାକୁ ଅଟିକି ଦେଖାଯିବା, ନିଜ କୌଶଳରେ ଦକ୍ଷ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ "ଦକ୍ଷ" ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରାଗଲା। ଅନାଦି ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ରକ୍ଷଣ ଓ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ଏହି ପରେ, ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମର ଜନ୍ମ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରଜ ଅଧିକ ଫଳିଉଛି; ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସଦା ଏଠାରେ ବସିଥାନ୍ତି। ପ୍ରିୟ, ତୁମର ଭକ୍ତମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦେଖାଯାଉନ୍ତୁ; ଯେଉଁମାନେ ତୁମେ ଛଡ଼ା ଜୀବନ ଚାଲାନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମକୁ ଖୋଜୁଛନ୍ତି।" "ଏ ଉତ୍ତମ, ଶରଦ ରାତିରେ ତୁମର ଦୃଷ୍ଟି ମନର ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ଅନ୍ତଃପୁଷ୍ପର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଚୋରାଇ ନେଉଛି। ପ୍ରେମର ନାଥ, ଆମେ ତୁମର ଅପୂର୍ବ ଦାସୀ; ଦୟାଳୁ, ଆମକୁ ଏଠି ମାରିବା ଉଚିତ କି?" "ପାଣିର ବିଷ, ସର୍ପ ରୂପୀ ଦାନବ, ବାତ୍ୟା, ଆଗ୍ନି, ବର୍ଷାଦେବଙ୍କ ପୁଅ, ସମସ୍ତ ଭୟରୁ, ହେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ତୁମେ ଆମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ରକ୍ଷା କରିଛ।" "ତୁମେ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ମାତ୍ର ଆନନ୍ଦ ନୁହେଁ; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଶରୀରୀ ଜୀବମାନଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ଜଗତ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ବନ୍ଧୁ, ତୁମେ ସାତ୍ୱତ ବଂଶରେ ଅବତରିଲେ।" "ହେ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ତୁମର ପାଦ ଯେଉଁମାନେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଭବଭୟରୁ ମୁକ୍ତ। ପ୍ରିୟ, ତୁମର ମନୋହର ହସ୍ତ ଆମର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖ।" "ବୀର, ବ୍ରଜର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିବା, ତୁମର ହସ୍ୟ ନିଜ ଜନମାନେ ମାନ କୁ ଭଙ୍ଗ କରେ। ବନ୍ଧୁ, ଆମକୁ ଦାସୀ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମର ମନୋହର ମୁଖ ଦେଖା।" "ଯେଉଁମାନେ ନମନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପାପ ନାଶକ, ଘାସ ଚରାଇଥିବା ଚରାଇଥିବା ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା, ଭାଗ୍ୟର ଆଶ୍ରୟ, ତୁମର ପଦ ନାଗର ଫଣ ଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥାପିତ; ଏହି ପଦ ଆମର ଉରସ୍ଥଳୀରେ ରଖି ଆମର ହୃଦୟ ଦୁଃଖ ଦୂର କର।" "ମଧୁର ଭାଷା, ଆକର୍ଷକ କଥା, ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଜ୍ଞାନ, ହେ ପଦ୍ମନେତ୍ର, ତୁମେ ଆମକୁ ଭ୍ରମିତ କର; ବୀର, ତୁମର ଅଘ୍ର ମୃଦୁତାରେ ଆମକୁ ପୋଷଣ କର।" "ତୁମର କଥାମୃତ ଦୁଃଖୀମାନେ ପାଇଁ ଜୀବନ; କବିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ପାପ ଦୂର କରେ। ଶୁଣିବା ଶୁଭ ଓ ଧନ୍ୟତା ଆଣେ; ଯେଉଁମାନେ ଏହି କଥା ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରଚାର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସତ୍ୟରେ ଦାନୀ।" "ପ୍ରିୟ, ତୁମର ହାସ୍ୟ, ତୁମର ପ୍ରେମ ଦୃଷ୍ଟି, ତୁମର କ୍ରୀଡା, ଧ୍ୟାନ ଶୁଭ। ହୃଦୟକୁ ଛୁଇଯିବା ଗୁପ୍ତ କଥା, ହେ ମୋହନ, ଆମର ମନକୁ ବିପର୍ୟସ୍ତ କରେ।" "ତୁମେ ବ୍ରଜରେ ଗୋ ଚରାଇ ଘୁଞ୍ଚିବା ବେଳେ, ମୁଖ୍ୟ, ତୁମର ପଦ୍ମ ପଦ ଉପରେ ପଥର, ଘାସ, କୁଞ୍ଚ ଥିବା; ଆମର ମନ ତୁମର ଆଶାରେ ତୁମକୁ ଅନୁସରଣ କରେ।" "ଦିନ ଶେଷରେ, ନୀଳ କେଶରେ, ତୁମେ ଦେଖାଯାଉଛ, ବନଫୁଲ ମୁଖରେ, ମেঘ ଧୂଳିରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ, ପୁନଃପୁନଃ ଦେଖାଯାଉଛ; ବୀର, ତୁମେ ଆମର ହୃଦୟରେ ପ୍ରେମ ଜଗାଉଛ।" "ତୁମର ପଦ୍ମ ପଦ, ଯେଉଁମାନେ ଅଭିଳାଷୀଙ୍କୁ ଦେଇଥିବା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି, ଭୂର ଭୂଷଣ, ଆପଦରେ ଧ୍ୟାନ ଯୋଗ୍ୟ, ଶାନ୍ତି ଆଣେ; ପ୍ରିୟ, ଏହି ପଦ ଆମର ଉରସ୍ଥଳୀରେ ରଖି ଆମର ଦୁଃଖ ଦୂର କର।" "ତୁମର ଅଘ୍ର, ମଧୁର ବାଂଶୀ ଦ୍ୱାରା ଚୁମ୍ବିତ, ପ୍ରେମ ବୃଦ୍ଧି କରେ ଓ ଦୁଃଖ ନାଶ କରେ, ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ରାଗକୁ ଭୁଲାଇ ଦେଉଛି; ବୀର, ଆମକୁ ତୁମର ଅଘ୍ର ମୃଦୁତା ଦିଅ।" "ତୁମେ ଦିନରେ ବନରେ ଘୁଞ୍ଚିବାବେଳେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଏକ ଯୁଗ ହୋଇଯାଏ; ତୁମର ବିକାଶିତ କେଶ ଓ ମନୋହର ମୁଖ, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ଧା ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ଚକ୍ଷୁପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଡ଼କୁ ଚାଲିଯାଉଛି।" "ପତି, ପୁଅ, ପରିବାର, ଭାଇ, ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଛାଡ଼ି ଆମେ, ଶେଷ ଦାସୀ, ତୁମଠାରେ ଆସିଛୁ, ଅଚ୍ୟୁତ। ତୁମର ଗୀତ ଜାଣି, ମୋହିତ ହୋଇ, କେଉଁ ନାରୀ ରାତିରେ ଘରକୁ ଫେରିବେ?" "ଗୁପ୍ତ କଥା, ହୃଦୟରେ ପ୍ରେମ ଉଦ୍ଭାବନ, ତୁମର ହସିଥିବା ମୁଖ, ପ୍ରେମ ଦୃଷ୍ଟି, ବିଶାଳ ଚାତିର ଶ୍ରୀ, ଭାଗ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ, ପୁନଃପୁନଃ ଆମର ମନକୁ ଆଶା ଓ ଭ୍ରମିତ କରେ।" "ବ୍ରଜବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭ ମୂର୍ତ୍ତି, ତୁମର ଉପସ୍ଥିତି ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଭ ଆଣେ। ଦୟାକରି, ଯେଉଁମାନେ ତୁମକୁ ଆଶା କରି ଦୁଃଖିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ଅଳ୍ପ ଅଫସାନ୍ନ କର; ତୁମର ଅନୁପସ୍ଥିତି ତୁମ ଜନମାନେ ଦୁଃଖର ଉପଚାର।" "ପ୍ରିୟ, ଆମେ ଭୟ କରି ତୁମର ମନୋହର ପଦ୍ମ ପଦ ଆମର ଉରସ୍ଥଳୀରେ ରଖୁଛୁ। ଏହି ପଦ କଠିନ ହେବାରୁ ତୁମେ ବନରେ ଘୁଞ୍ଚିବା କରୁଛ? ପଥରର କଠିନତା ତୁମର ପଦକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି କି? ଆମର ମନ ତୁମର ଜୀବନରେ ଆଶ୍ରୟ କରି, ତୁମଠାରୁ ଦୂର ନୁହେଁ।" ଏହିପରି ଗୋପୀମାନେ ଗୀତ ଗାଇଲେ। ଏହି ଅତିଶୟ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଏକତିସ ଅଧ୍ୟାୟର "ଗୋପୀଗୀତ" ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏହିପରେ, ରାମଙ୍କ ଭାର୍ୟାମାନେ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ବସୁଦେବଙ୍କ ଭାର୍ୟାମାନେ, ହରିଙ୍କ ଜାମାତାମାନେ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଭାର୍ୟାମାନେ ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭାର୍ୟାମାନେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କ ମନକୁ ଏକତା କରି। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିୟୋଗରେ ଅର୍ଜୁନ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, କୃଷ୍ଣ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଗୀତ ଓ ଜ୍ଞାନ କଥା ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ। ପରିଜନମାନେ ଯେଉଁମାନେ ବଂଶ ହାରାଇଥିଲେ, ଅର୍ଜୁନ ସମ୍ବିଧାନ କରି ସମ୍ମାନ ସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି ଦେଲେ।