ଯମୁନା ତଟରେ ପୁନିଥରେ ପ୍ରଚେତାସମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ସେମାନଙ୍କର ମନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନେଇ ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲା, ଓ ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଗମନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ସେମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୀତ ଗାଇଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ରାଜନ୍, ସେମାନେ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ନିଜ ମୁଁହରୁ ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ଉତ୍ସର୍ଜନ କଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଶୂନ୍ୟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ, ଯେପରି ବିପ୍ଳବ ସମୟରେ ସମ୍ବର୍ତ୍ତକ ଅଗ୍ନି ଦହନ କରେ । ଯେତେବେଳେ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ଆଗ୍ନିକୁ ଦେଖି ଛାର ହେଉଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ଆସି, ବରିଷ୍ମତଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଭଳି ପ୍ରଚେତାମାନେଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ ସାନ୍ତ୍ୱନା କଲେ । ଏହା ପରେ, ଅଞ୍ଜଳି ହୋଇଥିବା ଗଛମାନେ, ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଆଦେଶାନୁସାରେ ନିଜ ଝିଅକୁ ପ୍ରଚେତାମାନେଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ । ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରଚେତାମାନେ ମାରିଷାଙ୍କୁ ସ୍୵ୀକାର କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରୁ ଏକ ଦୂର୍ବୃତ୍ତିର ଫଳସ୍ୱରୂପ ଜନ୍ମ ହେଲା ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷଙ୍କ, ଯିଏ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ । ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ବନ୍ତର ଅନ୍ତରାଳ ଆସିଲା, ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ସମୟ ଅଗ୍ରସର ହେବା ସହିତ, ଦକ୍ଷ ନିଜ ଭାଗ୍ୟର ପ୍ରେରଣାରେ ଚାହିଦାନୁସାରେ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ । ଦକ୍ଷଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ସେ ନିଜ ତେଜସ୍ୱୀତାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ନିଜ କୌଶଳରେ, ସେ ଦକ୍ଷ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ । ଯିଏ ଆଦିହୀନ, ସେ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଜାର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମିଶି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଅଧିପତି ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ । ଏହିପରି, ଗୋପୀମାନେ କହିଲେ: "ତୁମ ଜନ୍ମରେ ବ୍ରଜ ଅଧିକ ଉନ୍ନତି ପାଇଛି; ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସଦା ଏଠାରେ ବସିଛନ୍ତି । ପ୍ରିୟ, ତୁମ ଭକ୍ତମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉନ୍ତୁ; ଯେଉଁମାନେ ତୁମରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି ସେମାନେ ତୁମକୁ ଖୋଜୁଛନ୍ତି ।" "ଓ ମହାନ, ଶରତ ରାତିରେ ତୁମ ନଜର କମଳ ହୃଦୟର ଶୋଭାକୁ ଚୁରି କରେ । ଆମେ ତୁମର ଅନୁଗ୍ରହ ନିମିତ୍ତେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା ଦାସୀମାନେ; ଦୟାକରି, ଆମକୁ ଏଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଇବା ଉଚିତ କି?" "ପାଣିର ବିଷ, ସର୍ପ ରୂପୀ ଦାନବ, ଝଡ଼, ବିଦ୍ୟୁତ, ଅଗ୍ନି, ବର୍ଷାଦେବଙ୍କ ପୁଅ, ଓ ସମସ୍ତ ବିପଦରୁ, ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ତୁମେ ପୁନିପୁନି ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିଛ ।" "ତୁମେ କେବଳ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ନୁହଁ; ସମସ୍ତ ଦେହୀମାନଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ହେଉଛ । ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ଜଗତ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ସାତ୍ୱତ ବଂଶରେ ତୁମର ଅବତାର ହେଇଛି ।" "ଓ ବୃଷ୍ଣି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ପଦ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ କରେ । ଆମର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ତୁମର ମଙ୍ଗଳମୟ କମଳ ହସ୍ତ ରଖ ।" "ହେ ବୀର, ବ୍ରଜର କଷ୍ଟ ଦୂର କରୁଥିବା, ତୁମ ହାସ୍ୟ ତୁମ ଜନଙ୍କ ଅହଂକାର ଭଂଗ କରେ । ଆମକୁ ତୁମର ଦାସୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମର କମଳ ମୁଖ ଦର୍ଶନ କରାଅ ।" "ନମସ୍କାର କରୁଥିବାମାନଙ୍କ ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା, ଘାସ ଚରୁଥିବାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଚାଲୁଥିବା, ଶ୍ରୀର ନିବାସ, ତୁମ କମଳପଦ ନାଗର ଫଣା ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ; ସେହିପଦ ଆମ ଛାତି ଉପରେ ରଖି, ହୃଦୟର ବେଦନା ଦୂର କର ।" "ମଧୁର ଭାଷା, ଆନନ୍ଦଦାୟକ କଥା, ଓ ମନକୁ ରଞ୍ଜିତ କରୁଥିବା ଜ୍ଞାନ ଦେଇ, ହେ କମଳନୟନ, ତୁମେ ଆମକୁ ମୋହିତ କର; ହେ ବୀର, ତୁମ ଅମୃତ ଧାରା ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ପୋଷଣ କର ।" "ତୁମ କଥାମୃତ ଦୁଃଖୀମାନଙ୍କ ଜୀବନ; କବିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ପାପ ନାଶ କରେ । ଶ୍ରବଣ କଲେ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଧନ ମିଳେ; ଏହି କଥା ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରଚାର କରୁଥିବାମାନେ ସତ୍ୟ ଦାନୀ ।" "ତୁମ ହାସ୍ୟ, ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ନଜର, କ୍ରୀଡ଼ା ଓ ଧ୍ୟାନ ମଙ୍ଗଳମୟ । ଗୁପ୍ତ କଥାମାନେ ହୃଦୟକୁ ଛୁଇଁ ଯାଏ, ହେ ମୋହନ, ଆମ ମନକୁ ବିଚଳିତ କରେ ।" "ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ବ୍ରଜ ଛାଡ଼ି ଗୋଚରଣ କର, ତୁମର କମଳପଦ ଶିଳା, ଘାସ, ମୂଳିକା ଉପରେ ଚାଲେ; ଆମର ମନ ତୁମ ବିରହରେ ବିକଳ ହୋଇ, ସଦା ତୁମକୁ ଅନୁସରଣ କରେ ।" "ଦିନ ଶେଷରେ, ନୀଳ କେଶ, ଅରଣ୍ୟ ଫୁଲର ମୁଖ, ଧୂଳିରେ ଢାକା, ପୁନିପୁନି ଦେଖାଦେଉଛ; ହେ ବୀର, ତୁମେ ଆମ ହୃଦୟରେ ପ୍ରେମ ଉତ୍ପନ୍ନ କର ।" "ତୁମର କମଳପଦ ଶରଣାଗତଙ୍କ କାମନା ପୂରଣ କରେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଯେଉଁପଦକୁ ପୂଜନ୍ତି, ପୃଥିବୀର ଭୂଷଣ, ବିପଦରେ ଧ୍ୟାନ ଯୋଗ୍ୟ, ଶାନ୍ତି ଦେଇଥାଏ; ପ୍ରିୟ, ସେହିପଦ ଆମ ଛାତି ଉପରେ ରଖି, ବେଦନା ଦୂର କର ।" "ତୁମ ଅଂଠିରେ ବାଂଶୀ ଧ୍ୱନି ରହି ତୁମ ଅଧର ଆମ ପ୍ରେମ ବଢ଼ାଏ, ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ରସକୁ ଭୁଲାଇଦିଏ; ହେ ବୀର, ଆମକୁ ତୁମ ଅଧରାମୃତ ଦିଅ ।" "ଦିନରେ ତୁମେ ଅରଣ୍ୟରେ ଚାଲିବାବେଳେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଯୁଗ ସମାନ; ତୁମ କୁନ୍ଦଳିତ କେଶ ଓ ଶୋଭାମୟ ମୁଖ, ଦୃଢ଼ ନୟନ ଥିବାମାନେ ନିଜ ପଳକ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ।" "ପତି, ପୁଅ, ପରିବାର, ଭାଇ, ଆତ୍ମୀୟ ଛାଡ଼ି, ଆମେ ଶେଷ ଦାସୀମାନେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛୁ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ । ତୁମ ମାର୍ଗ ଜାଣି, ତୁମ ଗୀତରେ ମୋହିତ, କେଉଁ ନାରୀ ରାତିରେ ଘରକୁ ଫେରିବେ?" "ଗୁପ୍ତ କଥା, ହୃଦୟରେ ଉଦିତ ଭାବ, ତୁମ ହସିଥିବା ମୁଖ, ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ନଜର, ତୁମ ବିଶାଳ ବକ୍ଷସ୍ଥଳର ଶୋଭା, ହେ ଶ୍ରୀର ନିବାସ, ପୁନିପୁନି ଆମ ମନକୁ ବିକଳ କରେ ।" "ବ୍ରଜବାସୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳର ମୂର୍ତ୍ତି, ତୁମ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ, ଏବଂ ଶୁଭ ଦିଏ । ଆମ ହୃଦୟ ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ବିରହରେ ବିକଳ, ସେମାନଙ୍କୁ କିଛି ମାତ୍ରା ଦୂର କର; ତୁମ ଅଭାବ ହିଁ ବିରହ ଯନ୍ତ୍ରଣାର ଔଷଧ ।" "ପ୍ରିୟ, ଆମେ ଭୟଭୀତ ମନେ ତୁମର କମଳପଦ ଆମ ଛାତି ଉପରେ ରଖୁଛୁ । ଏହିପାଇଁ ତୁମେ କି ଅରଣ୍ୟରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛ? ତୁମ ପଦ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପାଥରରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରେ କି? ଆମ ମନ, ତୁମ ଜୀବନରେ ନିର୍ଭର, କେବେ ତୁମୁଖୁ ଦୂରେ ଯାଏ ନାହିଁ ।" ଏହିପରି, "ଗୋପୀଗୀତ" ନାମକ ଏହି ଏକତ୍ରିସ ଅଧ୍ୟାୟ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମ ଅର୍ଧର ଶେଷ ହେଲା ।