ଏହି ଦିନରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସ୍ୱୟଂ ସଂତୁଷ୍ଟ ଓ ଅଖଣ୍ଡ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଗୋପୀମାନଙ୍କ ସହ ଲୀଳା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଯାହାର ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରେମିକମାନଙ୍କର ଦୟନୀୟତା ଓ ନାରୀମାନଙ୍କର ଚଞ୍ଚଳତା ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା। ଏପରି ଲୀଳା ଦେଖି ଗୋପୀମାନେ ଅଶ୍ରୁତି ଓ ବିମୂଢ଼ ହୋଇ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚିପାଇ ଲାଗିଲେ; ଏଥିରେ ଏକ ଗୋପୀ, ଯାହାକୁ କୃଷ୍ଣ ଅନ୍ୟ ଗୋପୀମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ନେଇ ଗଲେ, ସେ ଅପନିକୁ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନେ କଲେ—"ମୋ ପ୍ରିୟଜନ ଏବେ ମୋତେ ପୂଜନା କରୁଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ଗୋପୀମାନେ ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମୋପାଖରେ ଆସିଛନ୍ତି।" ଏଭଳି ଅଭିମାନରେ, ଗୋପୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଆଉ ଚାଲିପାରିବି ନାହିଁ; ତୁମେ ମୋତେ ଯେଉଁଠି ଚାହଁ ନେଇଯାଅ।" କୃଷ୍ଣ ହସି କହିଲେ, "ମୋ ଶ୍ରୀଙ୍ଗରେ ଚଢ଼ି ଆସ।" କିନ୍ତୁ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କୃଷ୍ଣ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ଏବଂ ସେ ଗୋପୀ ବିରହରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅନ୍ତର ଆକୁଳ ହୋଇ କହିଲେ, "ହା ନାଥ, ପ୍ରିୟ, ବନ୍ଧୁ! କେଉଁଠି ଅଛ, କେଉଁଠି ଅଛ, ବଳବନ୍ତ? ଓ ବନ୍ଧୁ, ମୋ ଦୁଃଖିତ ଦାସୀକୁ ତୁମେ ଦର୍ଶନ ଦିଅ!" ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଖୋଜିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ କେଉଁଠି ଗଲେ ଜାଣିନପାରିଲେ; ତେବେ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ମିତ୍ର ଗୋପୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ବିରହରେ ଅସ୍ତିର ଓ ବିମୂଢ଼ ହୋଇଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଘଟିଥିବା କଥା—ଅଭିମାନ ଓ ମାଧବଙ୍କ ଉତ୍ତର, ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ—ସମ୍ବଲି ଗୋପୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ମୁନିମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକ ଦେଖିପାରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଙ୍ଗଲରେ ଚାଲିଗଲେ; ଅନ୍ଧାର ହେଲା ପରେ, ସେମାନେ ପଛେଇ ଗଲେ। ତାଙ୍କର ମନ କୃଷ୍ଣରେ ଲଗି ଥିଲା, ଉଚ୍ଚାରଣ କୃଷ୍ଣ ସମ୍ପର୍କରେ, କାର୍ଯ୍ୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନୁକରଣ କରି, ଆତ୍ମା କୃଷ୍ଣରେ ଲଗି, ତାଙ୍କର ଗୀତ କୃଷ୍ଣର ଗୁଣରେ; ଏପରି ଭାବରେ ସେମାନେ ନିଜ ଘରକୁ ମନେ କରିନଥିଲେ। ପୁନଃ ଯମୁନା ତୀରକୁ ଫେରି, ଗୋପୀମାନେ ଏକଠି ହୋଇ, ମନ କୃଷ୍ଣରେ ଲଗି, ତାଙ୍କର ଆଗମନ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରୁଥିଲେ ଓ କୃଷ୍ଣର ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ। ଏଥିରେ, ରାଜା, କ୍ରୋଧରେ ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କଲେ, ଯେଉଁଠି ତଳେ ଭୂମିକୁ ବାରିଣ କରିବା ପ୍ରୟାସ ହେଲା, ସମ୍ବର୍ତ୍ତକା ଯୁଗର ଶେଷ ମେଘ ଭଳି। ଗଛମାନେ ତାଳି ହେଉଥିବା ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମା ଆସି ବାରିଷ୍ମତଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେକୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ, ଜ୍ଞାନ ଦେଇ ସେମାନେକୁ ଶାନ୍ତ କଲେ। ଏପରି, ଅବଶିଷ୍ଟ ଗଛମାନେ ଭୟରେ ତାଙ୍କର ଝିଅକୁ ପ୍ରଚେତାମାନେକୁ ଦେଲେ, ସ୍ୱୟମ୍ଭୂଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ପ୍ରଚେତାମାନେ ମାରିଷାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଯାହାରୁ ଏକ ବଡ଼ ଅପରାଧର ଫଳରେ ପ୍ରଜାପତି ଜନ୍ମ ହେଲେ। ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ବନ୍ତର ଅନ୍ତରାଳ ଆସିଲାପରେ, ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ଦକ୍ଷ ନିଜ ଚିତ୍ତରେ ଅଭିପ୍ରେରିତ ହୋଇ ପ୍ରଜାମାନେକୁ ସୃଜନ କଲେ। ଜନ୍ମ ସମୟରେ ନିଜ ଚମକରେ ସବୁଠୁ ଉଜ୍ୱଳ ହେବା, ନିଜ ଦକ୍ଷତାରେ, ସେ 'ଦକ୍ଷ' ନାମ ପାଇଲେ, କାରଣ ସେ ଦକ୍ଷ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ଅନାଦି ଭଗବାନ ସେମାନେକୁ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି ଓ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ; ଦକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଅଧିପତି ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ଏଠାରେ, ଗୋପୀମାନେ କହିଲେ: "ବ୍ରଜ ତୁମର ଜନ୍ମରେ ଅଧିକ ଫଳିଛି; ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସଦା ଏଠି ରହିଛନ୍ତି। ପ୍ରିୟ, ତୁମର ଭକ୍ତମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦେଖାଯିଉ; ଯେଉଁମାନେ ତୁମେ ଛାଡ଼ି ଜୀବନ ରଖିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମକୁ ଖୋଜୁଛନ୍ତି। "ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଶରତ ରାତିରେ ତୁମର ଦୃଷ୍ଟି ପଦ୍ମର ହୃଦୟର ସୌନ୍ଦର୍ୟକୁ ଚୋରି ନେଉଛି। ମାଧବ, ଆମେ ତୁମର ଦାସୀ; ଦାନଦାତା, ତୁମେ କି ଆମକୁ ଏଠି ମରିବାକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା? "ପାଣିର ବିଷ, ନାଗ ଦେମନ, ଝଡ଼, ବିଦ୍ୟୁତ, ଅଗ୍ନି, ବର୍ଷାଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଆପଦରୁ, ମହାଭାଗ, ତୁମେ ପୁନିପୁନି ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିଛ। "ତୁମେ କେବଳ ଗୋପୀମାନେର ଆନନ୍ଦ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତ ଜୀବର ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ଜଗତର ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ବନ୍ଧୁ, ସାତ୍ୱତ ବଂଶରେ ଅବତରିଛ। "ବୃଷ୍ଣିମାନେର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ଚରଣ ସେମାନେକୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଛି, ଭବଯାତ୍ରାର ଭୟ ଦୂର କରିଛି। ପ୍ରିୟ, ତୁମର କମଳ ହାତ ଆମ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖ, ଆଶୀର୍ବାଦ କର। "ବୀର, ବ୍ରଜର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବାରେ, ତୁମର ହସ ନିଜ ଜନମାନେର ଅଭିମାନ ଭଙ୍ଗ କରେ; ବନ୍ଧୁ, ଆମକୁ ଦାସୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମର ଶୋଭାମୟ କମଳମୁଖ ଦେଖାଅ। "ଅପରାଧ ନାଶ କରୁଥିବା, ଘାସ ଚାରୁଥିବାମାନେ ପଛେଇ ଚାଲୁଥିବା, ଶ୍ରୀର ନିବାସ, ତୁମର କମଳଚରଣ ନାଗର ଫଣା ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ; ଆମ ଚାତିରେ ରଖିବାକୁ ଦିଅ, ହୃଦୟର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର କର। "ମଧୁର ଭାଷା, ଚମତ୍କାର ଶବ୍ଦ, ମନକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରୁଥିବା ଜ୍ଞାନ, କମଳନୟନ, ତୁମେ ଆମକୁ ବିମୂଢ଼ କର; ବୀର, ତୁମର ଅଂଠିର ଅମୃତ ଦେଇ ଆମକୁ ପୋଷଣ କର। "ତୁମର ଗଳ୍ପର ଅମୃତ, ଦୁଃଖିମାନେର ଜୀବନ; କବିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି, ଏହା ପାପ ଦୂର କରେ। ଶୁଣିଲେ ଶୁଭ ଓ ଧନ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ଯେଉଁମାନେ ଏହା ଭୂମିରେ ପ୍ରସାର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମହାଦାନୀ। "ପ୍ରିୟ, ତୁମର ହାସ୍ୟ, ଚାହିଁ ଦେଉଥିବା ଦୃଷ୍ଟି, ଖେଳ, ଧ୍ୟାନ ଶୁଭ; ହୃଦୟକୁ ଛୁଇଁ ଯାଉଥିବା ଗୁପ୍ତ କଥା, ମୋହନ, ଆମ ମନକୁ ଅସ୍ଥିର କରେ। "ବ୍ରଜରୁ ଗୋଧା ଚାରିବାକୁ ଯିବାବେଳେ, ନାଥ, ତୁମର କମଳଚରଣ ଫୁଲ, ଘାସ, ତରୁଣ ଅଙ୍କୁରରେ ପଦାର୍ପଣ କରେ; ଆମ ମନ, ବିରହରେ ଦୁଃଖିତ, ତୁମକୁ ପଛେଇ ଚାଲିଥାଏ, ପ୍ରିୟ। "ଦିନ ଶେଷ ହେଲେ, ନୀଳ କେଶ ଧାରଣ କରି, ତୁମେ ଅଟାର ଫୁଲରେ ମୁଖ ରଖି, ଧୂଳିରେ ଢ଼କା, ପୁନିପୁନି ଦେଖାଯାଉ; ବୀର, ଆମ ହୃଦୟରେ ପ୍ରେମ ଉଦ୍ବୁଦ୍ଧ କର। "ତୁମର କମଳଚରଣ, ଯେଉଁଠି ନମସ୍କାର କରିଲେ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ହୁଏ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜିତ, ଭୂମିର ଭୂଷଣ, ଆପଦରେ ଧ୍ୟାନ ଯୋଗ୍ୟ, ଶାନ୍ତି ଦେଇଥାଏ; ପ୍ରିୟ, ଆମ ଚାତିରେ ରଖିବାକୁ ଦିଅ, ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର କର। "ତୁମର ଅଂଠି, ମଧୁର ବାଂଶୀ ଦ୍ୱାରା ଚୁମ୍ବିତ, ପ୍ରେମ ବଢ଼ାଏ, ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ, ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ରସ ଭୁଲାଇ ଦେଇଥାଏ; ବୀର, ଆମକୁ ତୁମର ଅଂଠିର ଅମୃତ ଦିଅ।