ବ୍ରଜର ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଚାଲିବା, ହସିବା, ଚାହିଁବା, କଥାହେବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟାରେ ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳାଭଙ୍ଗୀକୁ ଅନୁକରଣ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ମନରେ ଭାବୁଥିଲେ—“ମୁଁ କୃଷ୍ଣ।” ସେମାନେ ଏକଠା ହୋଇ, ସ୍ନେହରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ବନରୁ ବନକୁ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିର୍ମଳ ଭାବରେ ଗାଉଥିଲେ। ସେମାନେ ଜଣେ ପାଗଳ ଭଳି ହୋଇ, ଗଛମାନେ ପାଖରେ ଥିଲେ ଯେଉଁଠାରେ ପରମ ପୁରୁଷ ବସିଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଥିଲେ, ଏମିତି ମନେ ହେଉଥିଲା—ମାନେ ଆକାଶକୁ ପଚାରୁଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ, ପ୍ଲକ୍ଷ, ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ ଗଛକୁ ପଚାରିଲେ—“ନନ୍ଦନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ ଏହିପଥରେ ଯାଇଛନ୍ତି କି? ତାଙ୍କର ମଧୁର ଦୃଷ୍ଟି ଓ ହସରେ ଆମେ ମନ ହାରିଛୁ।” ପୁନି କୁରବକ, ଅଶୋକ, ନାଗ, ପୁନ୍ନାଗ, ଚମ୍ପକ ଦେଖି ପଚାରିଲେ—“ଅହଂକାରୀ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାମଙ୍କ ଛୋଟଭାଇ କୃଷ୍ଣ ହସିବାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଲଜ୍ଜିତ କରି ଏଠାରେ ଆସିଥିଲେ କି?” ପୁଣି ତୁଳସୀ ଗଛକୁ ଦେଖି କହିଲେ—“ହେ ଧନ୍ୟ ତୁଳସୀ, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପ୍ରିୟ, ମଧୁମକ୍ଷିକାମାନେ ତୁମକୁ ଘେରିଛନ୍ତି, ତୁମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଛ କି? ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ତୁମ ଅଳଙ୍କାର ଅଛି।” ମାଲତୀ, ମଲ୍ଲିକା, ଯାତି, ଯୂଥିକା ଫୁଲକୁ କହିଲେ—“ମାଧବ ତୁମକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ତୁମକୁ ଖୁସି କରିଛନ୍ତି କି?” ଏହିପରି, ଚୂତ, ପ୍ରିୟାଳ, ପନସ, ଆସନ, କୋବିଦ, ଜାମ୍ବୁ, ଅର୍କ, ବିଳ୍ୱ, ବକୁଳ, ଆମ୍ର, କଦମ୍ବ, ନୀପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯମୁନା ତଟର ଗଛମାନେ, ଗୋପୀମାନେ ବିନତି କରିଲେ—“ଆମ ଶୂନ୍ୟ ହୃଦୟକୁ ପୂରଣ କର, କୃପାକରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଥ ଦେଖାଇଦିଅ।” ପୁଣି ପୃଥିବୀକୁ ଦେଖି କହିଲେ—“ହେ ପୃଥିବୀ, କେଉଁ ତପସ୍ୟା କରିଛ? କେଶବଙ୍କ ପାଦସ୍ପର୍ଶର ଉଲ୍ଲାସରେ ତୁମ ରୋମାଞ୍ଚ ହେଉଛି? ତାଙ୍କର ପାଦସ୍ପର୍ଶ, ଶୂରବୀରତା, କିମ୍ବା ବରାହ ଆକାରର ଅଙ୍ଗଲାଗି ଏହା?” ପୁଣି କହିଲେ—“ଅଥବା, ଅଚ୍ୟୁତ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ଏଠି ଆସିଛନ୍ତି କି? ତାଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ମାଳାରୁ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଅଙ୍ଗର କୁଙ୍କୁମ ଗନ୍ଧ ଏଠି ହେଉଛି।” ଆଉ କହିଲେ—“କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଅଂଶୁକୁ ତାଙ୍କର କମଳହସ୍ତ ରଖି, ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷିକା ଓ ତୁଳସୀ ସହିତ ଏଠି ଘୁରୁଛନ୍ତି; ଗଛମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ନମନ କରୁଛନ୍ତି କି?” ପଛରେ କହିଲେ—“ଏହି ଲତାମାନଙ୍କୁ ପଚାର, ସେମାନେ ଗଛକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଛନ୍ତି; ନିଶ୍ଚୟ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇଛନ୍ତି।” ଏଭଳି ପାଗଳପଣରେ ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଲୀଳାକୁ ଅନୁକରଣ କରୁଥିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୋପୀ ତାଙ୍କରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇପଡ଼ିଥିଲେ। କେହି ପୁତନା ଭାବେ ଅନୁକରଣ କରି, ତାଙ୍କ ଅଂସରେ ଶିଶୁ କୃଷ୍ଣକୁ ଦୁଧ ପିଇବାକୁ ଦେଲେ; ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଶିଶୁଭଳି କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ତାକୁ ଶାନ୍ତ କରାଯାଉଥିଲା। କେହି ଶକଟାସୁର ଭାବେ ଅନୁକରଣ କରି, ପାଦରେ ଆଘାତ ପାଇଲେ। ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଦାନବ ଭାବେ ଅନୁକରଣ କରି, ଯିଏ କୃଷ୍ଣ ଭାବେ ଅନୁକରଣ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ; ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଗୋପଗ୍ରାମର ଧ୍ୱନି ଅନୁକରଣ କରି, ପାଦରେ ଟାଣିଲେ। କେହି କୃଷ୍ଣ ଓ ରାମ ଭାବେ ଗୋପାଳ ଖେଳ କରୁଥିଲେ; କେହି ବତ୍ସାସୁର ଅଭିନୟ କରି, ହରାଗଲେ; ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ବକାସୁର ଭାବେ ଅନୁକରଣ କଲେ। ଏଉଁଠି ଜଣେ ଦୂରରେ ଥିବା ଜଣେକୁ ଡାକି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭଳି ବାଂଶୀ ବଜାଇ ଖେଳୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ କହୁଥିଲେ—“ବହୁତ ଭଲ କଲୁ!” ଜଣେ ତାଙ୍କ ହାତ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ଅଭ୍ୟଙ୍ଗରେ ରଖି, ଚାଲିବାକୁ ଲାଗି, କହିଲେ—“ମୁଁ କୃଷ୍ଣ—ମୋ ଚାଲିବା ଦେଖ।” ତାଙ୍କ ମନ କୃଷ୍ଣରେ ଏକାଗ୍ର ଥିଲା। ଏଉଁଠି ଜଣେ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ ଏକ ହାତରେ ଚାଦର ଦେଇ ଢାକି, କହିଲେ—“ବାତ୍ୟା କିମ୍ବା ବର୍ଷାକୁ ଭୟ କରିନାହାଁ; ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ରକ୍ଷା କରିଛି।” ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପାଦ ଦେଇ ଚଢ଼ି, କହିଲେ—“ଦୁଷ୍ଟ, ଚାଲ ଚାଲ! ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି!” ଅନ୍ୟ ଜଣେ କହିଲେ—“ହେ ଗୋପମାନେ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଦେଖ! ଆଖି ବନ୍ଦ କର, ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଦେବି।” ଜଣେ ସୁନ୍ଦରୀ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ ମାଳା ଦେଇ ଉଠାରେ ମାଟି ପାଖରେ ବାନ୍ଧି, କହିଲେ—“ଘିଅ ଚୋର ମଟକି ଭାଙ୍ଗି ଘିଅ ଚୋରି କରିଛି, ମୁଁ ତାକୁ ବାନ୍ଧୁଛି!” ଭୟରେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଆଖି ଢାକି ଭୟ ଅଭିନୟ କଲେ। ଏଭଳି, ସେମାନେ ବନର ଲତା ଓ ଗଛମାନଙ୍କୁ ପଚାରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ପଦଚିହ୍ନ ଦେଖିଲେ। ଏହି ପଦଚିହ୍ନଗୁଡିକ ନନ୍ଦନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣଙ୍କର, ଯାହାରେ ଧ୍ୱଜ, ପଦ୍ମ, ବଜ୍ର, ଅଙ୍କୁଶ, ଧାନ ମୁଁହିଁ ଚିହ୍ନ ଅଛି। ସେମାନେ ଏହି ପଦଚିହ୍ନ ଅନୁସରଣ କରି ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। କିଛି ଦେଖିଲେ—ଏଠି ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ଏକଠି ହୋଇଛି; ତେବେ ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ କହିଲେ—“ଏହି ପଦଚିହ୍ନ କାହାର? ଜଣେ କୃଷ୍ଣ ସହ ଚାଲିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଶିର ଉପରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ହାତ ରହିଛି, ହାତୀ ଓ ହାତିନୀ ଭଳି।” ସେମାନେ ଅନ୍ୟମାନେ ଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଗଲେ, କହିଲେ—“ନିଶ୍ଚୟ ଏଠି ପ୍ରିୟା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନନ୍ୟ ଭାବେ ପୂଜିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଗୋବିନ୍ଦ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ତାକୁ ଗୁପ୍ତରେ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି।” ସେମାନେ ଲତା ଓ ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଅଭିବାଦନ କଲେ—“କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମର ଧୂଳି ଯେଉଁଠାରେ ଲାଗିଛି, ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ।” ସେମାନେ ଦେଖିଲେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଗଭୀର ପଦଚିହ୍ନ ଅଛି, ତାହା ଦେଖି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ—“ଅଚ୍ୟୁତ ଆମ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଲୁଚିଛନ୍ତି, ଏଠିଏ ତାଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଉଛି, ତାଙ୍କ ନରମ ପାଦ ତିକ୍ତ ଘାସରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଇ, ତେଣୁ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି।” ପୁଣି କହିଲେ—“ଦେଖ, ଏଠି ପଦଚିହ୍ନ ଅଧିକ ଗଭୀର, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ କାନ୍ଧରେ ଉଠାଇଛନ୍ତି; ଏଠି ତାଙ୍କୁ ଫୁଲ ତୋଳିବା ପାଇଁ ଭୂମିରେ ରଖିଛନ୍ତି।” ଏଠି, ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଚୁଲ କମ୍ବାଇ ଦେଇଛନ୍ତି; ନିଶ୍ଚୟ, ସେ ବସିଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ଚୁଲ ଶୃଙ୍ଗାର କରିଛନ୍ତି।