ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ଏକ ଅମୃତ ଗାଥା, ଯାହାକୁ ସପ୍ତାହ ମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରବଣ କଲେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ । ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଦୟାମୟ ସନକାଦି ଋଷିମାନେ ଏହି କଥାକୁ ନାରଦଙ୍କୁ କହିଥିଲେ । ଯଦିଓ ଏହି ଗୁହ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ନାରଦଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଯୋଗୁଁ ଦେବଋଷିଙ୍କ ଠାରୁ ଶ୍ରବଣ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସପ୍ତାହିକ ଶ୍ରବଣ ପ୍ରଣାଳୀ କୁମାରମାନେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ । ଏଠାରେ ଶୌନକ ମୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ— “ଏ ଦେବଋଷି ନାରଦ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ସଦା ଚଞ୍ଚଳ ଏବଂ ନିରଲେପ, ସେ କିପରି ଏହି ଯଜ୍ଞ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଉପସ୍ଥିତ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ସନ୍ନିହିତ ହେଲେ ବା ସେମାନଙ୍କୁ ନେଇ କୌଣସି ଆସକ୍ତି ଦେଖାଇଲେ?” ତାପରେ ସୂତ ମୁନି କହିଲେ, “ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମମାନେଙ୍କୁ ଏହି ଭକ୍ତିମୟ ଗୁପ୍ତ କଥା କହିବି, ଯାହା ଶୁକଦେବ ମହାରାଜ ମୋତେ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଶ୍ରବଣ କରାଇଥିଲେ ।” ଏକଥା ଏପରି, ଏକଥର ବିଶାଳା ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଚାରିଜଣ ଶୁଦ୍ଧ ମୁନିମାନେ ସତ୍ସଙ୍ଗ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହେଇଥିଲେ । ସେଠାରେ ସେମାନେ ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । କୁମାରମାନେ ନାରଦଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମ ମୁହଁ କାହିଁକି ଉଦାସ ଦେଖାଯାଉଛି? ମନ କାହିଁକି ଅଶାନ୍ତ? ତୁମେ କଉଁଠାରୁ ଆସୁଛ? କଉଁଠାକୁ ଯାଉଛ?” “ତୁମେ ଏବେ ଏମିତି ଶୂନ୍ୟ ମନରେ ଦେଖାଯାଉଛ, ଯେପରି ତୁମ ଧନ ହରାଇ ଦେଇଛ, ସାଧାରଣ ମଣିଷ ପରି । ଏହା ତ ଏକ ନିରାସକ୍ତ ପୁରୁଷ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ । ଏହାର କାରଣ କ’ଣ, ଆମକୁ କହ ।” ନାରଦ କହିଲେ, “ମୁଁ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଚାଲିଯାଉଥିଲି, ଏହାକୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବି । ପୁଷ୍କର, ପ୍ରୟାଗ, କାଶୀ, ଗୋଦାବରୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା କରିଛି । ହରିକ୍ଷେତ୍ର, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ଶ୍ରୀରଙ୍ଗ, ସେତୁବନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚିଛି । କିନ୍ତୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ମନକୁ ସନ୍ତୋଷ ଦେଇପାରିଥିବା ଆନନ୍ଦ ମିଳିଲା ନାହିଁ । ବର୍ତ୍ତମାନ ପୃଥିବୀ କଳିର ଅପବିତ୍ର ପ୍ରଭାବରେ ପୀଡିତ । ସତ୍ୟ, ତପସ୍ୟା, ପବିତ୍ରତା, ଦୟା, ଦାନ—ଏସବୁ ଏବେ ନାହିଁ । ଅପରାଧୀ ଜନମାନେ ମାତ୍ର ଉଦର ପୂରଣ ପାଇଁ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି ଏବଂ ମିଥ୍ୟା କଥା କହୁଛନ୍ତି । ଲୋକମାନେ ମୂର୍ଖ, ଅଲ୍ପ ବୁଦ୍ଧି, ଅପରାଧୀ ଓ ପୀଡିତ । ସଜ୍ଜନ ଅତ୍ୟନ୍ତ କମ୍, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏବେ ଉପଧୃତିରେ ଲିନ୍ । ଏଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଘର ଚଲାଉଛନ୍ତି । ଯୁବତୀମାନେ ଘର ଚଲାଉଛନ୍ତି, ଭାଉଜମାନେ ପରାମର୍ଶ ଦେଉଛନ୍ତି, କନ୍ୟାମାନେ ଲୋଭରେ ବିକ୍ରି ହେଉଛନ୍ତି, ଦମ୍ପତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ଦେଖାଯାଉଛି । ଆଶ୍ରମ ଓ ପବିତ୍ର ନଦୀମାନେ ବିଦେଶୀମାନେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦେବ ମନ୍ଦିର ଧ୍ଵଂସ କରିଦେଇଛନ୍ତି । ଏଠି କୌଣସି ଯୋଗୀ, ସିଦ୍ଧ, ଜ୍ଞାନୀ ବା ଶିଳ୍ପୀ ନାହାନ୍ତି । କଳିର ଅଗ୍ନିରେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ କ୍ରମ ତ୍ୟାଗ ହୋଇଯାଇଛି । ଗ୍ରାମଗୁଡିକୁ ଚୋରମାନେ ଉପଦ୍ରବ କରୁଛନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶିବଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ଆହତ, ନାରୀମାନେ ଖୁଲାକେଶରେ ଅଶ୍ଳୀଳ ହୋଇଯାଉଛନ୍ତି । ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ କଳି ଯୁଗର ଦୁଷ୍ପ୍ରଭାବ ଦେଖି, ମୁଁ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲି । ଶେଷରେ ମୁଁ ଯମୁନା ତଟକୁ ଆସିଲି, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଲୀଳା ଘଟିଥିଲା । ସେଠାରେ ମୁଁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି—ଏହା ଶୁଣ, ମହାମୁନିମାନେ । ଏକ ଯୁବତୀ ଶୋକାକୁଳ ମନେ ବସିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଦୁଇଜଣ ବୃଦ୍ଧ ପୁରୁଷ ଅଚେତନ ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ଶ୍ୱାସ ନିଅଉଛନ୍ତି । ସେଉଁଠି ସେ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ, ଜଗାଉଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କ ପାଖରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ । ସେ ଦଶଦିଗରେ ତାଙ୍କର ରକ୍ଷକ ପାଇଁ ଚାହିଁ ଚାହିଁ ଦେଖୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଶତଶଃ ଯୁବତୀ ଚାମର ଦେଉଥିଲେ, ପୁନଃପୁନଃ ଜଗାଉଥିଲେ । ମୁଁ ଦୂରରୁ ଏହା ଦେଖି, କୌତୁହଳବଶତଃ ସେଉଁଠି ଯାଉଥିଲି । ମୋତେ ଦେଖି, ସେ ଯୁବତୀ ବିହ୍ବଳ ହୋଇ ଉଠିଲେ ଏବଂ କହିଲେ— “ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୟାକରି ଏଠାରେ ଥିବା, ମୋ ଚିନ୍ତା ଦୂର କର । ତୁମ ଦର୍ଶନେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ୱର ହୁଏ । ତୁମ ଅନେକ କଥା ଦ୍ୱାରା ମୋର ଦୁଃଖ ଶମିତ ହେବ । ମହାଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏଠାରେ ଆସିଛ ।” ନାରଦ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ତୁମେ କିଏ? ଏହି ଦୁଇଜଣ କିଏ? ଏହି କମଳନୟନା ଯୁବତୀମାନେ କିଏ? ଏ ଦେବୀ, ତୁମ ଦୁଃଖର କାରଣ ଏବଂ ସବୁକିଛି ମୋତେ କହ ।” ଯୁବତୀ କହିଲେ, “ମୋର ନାମ ଭକ୍ତି । ଏହି ଦୁଇଜଣ ମୋର ପୁଅ—ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ । ବୟସର ପ୍ରଭାବରେ ବୃଦ୍ଧ ଓ କ୍ଲାନ୍ତ । ଗଙ୍ଗା ଆଦି ଏହି ଯୁବତୀମାନେ ମୋତେ ସେବା କରିବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି । ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ସେବା କରିଛନ୍ତି, ତଥାପି ମୋର କୌଣସି କଳ୍ୟାଣ ହୋଇନାହିଁ । ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋର କଥା କହିବି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଦିଓ ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶ୍ରବଣ କଲେ ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବିବ । ମୁଁ ଦ୍ରାବିଡରେ ଜନ୍ମ ନେଲି, କର୍ଣ୍ଣାଟକରେ ବଢ଼ିଲି ଓ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଗୁର୍ଜରର କିଛି ସ୍ଥାନରେ ବୃଦ୍ଧ ହେଲି । ସେଠାରେ କଳିର ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ମୁଁ ଅନ୍ୟମତୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ବଳ ହେଲି ଓ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୁର୍ବଳ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲି । ପୁଣି ଭୃନ୍ଦାବନକୁ ଆସି, ମୁଁ ଯୁବତୀ ଓ ସୁନ୍ଦରୀ ହେଲି । ଏଠି ମୋର ଦୁଇ ପୁଅ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ବୃଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି । ଏଠାକୁ ଛାଡ଼ି ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଯିବାକୁ ଯାଉଛି । ମୁଁ ଯୁବତୀ ହେଉଛି, ତଥାପି ମୋର ପୁଅ ଏପରି ବୃଦ୍ଧ କାହିଁକି? ଆମେ ତିନିଜଣ ସଦା ସଙ୍ଗେ ଥିଲୁ, ତଥାପି ଏହି ଅପରିପାକ୍ୱ ଅବସ୍ଥା କାହିଁକି ହେଲା? ସାଧାରଣତଃ ମାଆ ବୃଦ୍ଧ ହୁଏ, ପୁଅ ଯୁବକ ଥାଏ । ଏହି ଅଲୋକିକ ଘଟଣା ଦେଖି ମୁଁ ଚିନ୍ତିତ ଓ ବିସ୍ମିତ । ହେ ଯୋଗରତ୍ନ, ହେ ଜ୍ଞାନୀ, ଏଠାରେ କ’ଣ କାରଣ ଅଛି, ମୋତେ କହ ।” ନାରଦ କହିଲେ, “ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି ସବୁ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଭାବରେ ଦେଖୁଛି, ହେ ନିର୍ମଳା, ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ହରି ଅବଶ୍ୟ ତୁମ ସୁଭିତ୍ସା ଦିଅନ୍ତି ।