ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ମଣିଷ ଏକ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଆଉ ଦେହ ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ, ଏବଂ ଏହି ଦେହ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ସୁଖ, ଦୁଃଖ, ଭୟ, ବେଦନା ଓ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ। ଯେପରିକି ଏକ ଲାଲା ଘାସ ଓ ପାଣି ଉପରେ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ତାହା ଛାଡ଼ିବା ନୁହେଁ, ଏମିତି ମଣିଷ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଦେହ ସାଙ୍ଗରେ ଏକତ୍ୱ ଛାଡ଼ି ପାରେନାହିଁ। ଦୃଶ୍ୟ ଯଥା ଦେହ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ଆତ୍ମା ସ୍ୱପ୍ନ ଭଳି ଅନ୍ୟ ରୂପରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ; ପୂର୍ବ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ସବୁ ଦିନ ଓ ରାତି ଶୟନ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ମଣିଷ ଅନୁବାଦ ଓ ଅନ୍ଧକାରରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା କୃତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ବାରମ୍ବାର ଚିନ୍ତା କରେ, ଏହି ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ଧକାର ଅବସ୍ଥାରେ ବାନ୍ଧନ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ। ଏହି ବାନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ, ହୃଦୟର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଦରକାର, ଯାହାଠୁ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ନାଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏବଂ ସାରା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଭାବେ ଦେଖିବା ଦରକାର। ମୈତ୍ରେୟ ମୁନି କହିଲେ: ସ୍ୱାନ୍ସ୍ୟ ପଥ ଦେଖାଇ ଏବଂ ବିଦାୟ ଦେଇ, ମହାଭାଗବତ ନାରଦ ତାପରେ ସିଦ୍ଧଲୋକକୁ ଗଲେ। ରାଜା ପ୍ରାଚୀନବର୍ହି, ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି ସୁରକ୍ଷା ଶିଖାଇ ଦେଇ, କପିଲ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଗଲେ। ସେଠାରେ, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପଦପଦ୍ମକୁ ଉପାସନା କରି, ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ସହ ସାରୂପ୍ୟ ଲାଭ କଲେ। ହେ ନିର୍ମଳ, ଏହି ଅତିପାରମାର୍ଥିକ ଆତ୍ମା ଉପରେ ଏହି ଉପଦେଶ ଦିବ୍ୟ ମୁନି ଗାଇଥିଲେ; ଯେଉଁଠାରେ ଏହାକୁ ପଢ଼ିବେ କିମ୍ବା ଶୁଣିବେ, ସେ ଭୌତିକ ବାନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ। ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ଏହି ପବିତ୍ର କୀର୍ତି, ଯାହା ସାରା ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ମୁଖରୁ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଛି; ଏହା ଶୁଣିଲେ ସେଉଁଠି ଉତ୍ତମ ପଦ ଲାଭ କରି, ସମସ୍ତ ବାନ୍ଧନ ଛାଡ଼ି, ଏହି ଜନ୍ମ ଚକ୍ରରେ ଭ୍ରମଣ କରିବେନାହିଁ। ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅତିପାରମାର୍ଥିକ ଉପଦେଶ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ଏବେ ପାଇଛି, ନାରୀ ଓ ପୁରୁଷଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଉପରେ ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ନିବାରଣ କରିଦେଇଛି। ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଭୁ ହଠାତ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଯିବେ, ବ୍ରଜର ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ପାରିବା ନଥିବାରୁ ବିସ୍ତର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଏକ ଗଜପତିରୁ ବିଛିନ୍ନ ହୋଇଥିବା ମହିଳା ହାତୀମାନଙ୍କ ପରି। ତାଙ୍କର ଚଳନ, ଆନୁରାଗ, ହସ, ଚାହାଣି, ମନୋହର କଥାବାର୍ତ୍ତା ଓ ଲୀଳାରେ ଏତେ ମନ ଲଗିଗଲା, ଯେଉଁଠି ଲକ୍ଷ୍ମୀର ନାଥ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନୁକରଣ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ନିଜକୁ ତାଙ୍କ ସହ ସମାନ ଭାବିଲେ। ଚଳା, ହସିବା, ଚାହିବା, କଥାବାର୍ତ୍ତା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟାରେ, ପ୍ରିୟଙ୍କ ପ୍ରିୟାମାନେ ତାଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଲୀଳା ଅନୁକରଣ କରି, "ମୁଁ ହେଁ" ଭାବି, ହୃଦୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ। ସମସ୍ତେ ଏକସାଥି ହୋଇ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଗାଇ, ବନରୁ ବନ ଭ୍ରମଣ କରି, ଅପ୍ସରା ଭଳି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଖୋଜିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ; ଗଛମାନେ, ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ୱୟଂ ପରମପୁରୁଷ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଆକାଶକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଭଳି। "ହେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ, ପ୍ଲକ୍ଷ, ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ, ତମେ କି ବନ୍ଦାନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଛ?" "ହେ କୁରବକ, ଅଶୋକ, ନାଗ, ପୁନ୍ନାଗ, ଚମ୍ପକ, ରାମଙ୍କ ଭାଇ କୃଷ୍ଣ, ଯାହାର ହସ ଅଭିମାନୀମାନଙ୍କୁ ନମ୍ର କରେ, ସେ ଏଠାରେ ଆସିଛି କି?" "ହେ ପବିତ୍ର ତୁଳସୀ, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପଦପଦ୍ମର ପ୍ରିୟ, ମଧୁମକ୍ଷିକା ଘିରିଛି, କୃଷ୍ଣ ତୁମେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଏଠାରେ ଆସିଛି କି?" "ହେ ମାଲତୀ, ମଲ୍ଲିକା, ଜାତି, ୟୂଥିକା, ମାଧବ ତୁମେ ଛୁଇଁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ ଏଠାରେ ଆସିଛି କି?" "ହେ ଚୁତ, ପ୍ରିୟାଳ, ପନସ, ଆସନ, କୋବିଦ, ଜାମ୍ବୁ, ଅର୍କ, ବିଲ୍ବ, ବକୁଳ, ଆମ୍ର, କଦମ୍ବ, ନୀପ ଓ ଯମୁନା ତୀରର ସମସ୍ତ ଗଛମାନେ, ଆମ ଶୂନ୍ୟ ହୃଦୟରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଥ ଦେଖାନ୍ତୁ।" "ହେ ଭୂମି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମର ସ୍ପର୍ଶ ଉପରେ ତୁମେ କେମିତି ତେଜମୟ ହେଲା, ତୁମ ରୋମାଞ୍ଚ ଉତ୍ସବରେ ତୁମେ କେଉଁ ତପ କଲା? କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦସ୍ପର୍ଶ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି, କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ବରାହ ଅବତାରର ଆଲିଙ୍ଗନ?" "ଏଠାରେ ଅଚ୍ୟୁତ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଛି କି? ତାଙ୍କ ଦେହ ଓ ଚାହାଣି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଛି କି? ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ମୁକୁଟର ମାଳାର ସୁଗନ୍ଧ, ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଅଙ୍ଗର କୁଙ୍କୁମ ଲଗି, ଏଠାକୁ ଆସୁଛି।" "ତାଙ୍କର ମନୋହର ହାତ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ମୋରେ ରଖି, ରାମଙ୍କ ଭାଇ ତୁଳସୀ ଓ ମଧୁମକ୍ଷିକା ସହିତ ଏଠାରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି; ଗଛମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ନମନ କରୁଛନ୍ତି କି?" "ଏହି ଲତାମାନେ, ତାଙ୍କର ହାତର ସ୍ପର୍ଶରେ ଆନନ୍ଦ ରୋମାଞ୍ଚ ଦେଖାଇଛନ୍ତି।" ଏପରି ଭାବରେ, ଗୋପୀମାନେ ମନେ ଅନ୍ଧାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଲୀଳା ଅନୁକରଣ କରୁଥିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ତାଙ୍କରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଏକ ଗୋପୀ ପୁତନା ଭାବେ ନିଜ ଅଂଗ ପ୍ରଦାନ କରି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦୁଧ ପାନ କରାଇଲେ; ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଶିଶୁ ଭାବେ କାନ୍ଦିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି ଶାନ୍ତ କରାଗଲା; ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଶକଟାସୁର ଭାବରେ ନିଜ ଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ଦେଲେ। ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଦେମନ୍ ଭାବରେ ଏକ ଗୋପୀକୁ ଧରିଲେ, ଯିଏ କୃଷ୍ଣ ଭାବରେ ଅଭିନୟ କରୁଥିଲେ; ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଗୋପାଳ ଗ୍ରାମର ଶବ୍ଦ ଅନୁକରଣ କରି, ଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଏକାକୁ ଟାଣିଲେ। କିଛି ଗୋପୀ କୃଷ୍ଣ ଓ ରାମ ଭାବରେ ଗୋପାଳ ଭାବେ ଖେଳିଲେ; ଅନ୍ୟ ଜଣେ ବଘାସୁର ଭାବରେ ଅଭିନୟ କରିଲେ। ଏକ ଗୋପୀ ଦୂରରେ ଥିବା ଅନ୍ୟକୁ କୃଷ୍ଣ ଭଳି ଡାକିଲେ, ଅନ୍ୟ ତାଙ୍କ ପଛରେ ବାଂଶୀ ଚାଲି, ଖେଳ କରୁଥିଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ "ଶାବାଶ!" କହି ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ। ଏକ ଗୋପୀ ନିଜ ହାତ ଅନ୍ୟ ଗୋପୀଙ୍କ ମୋରେ ରଖି, "ମୁଁ କୃଷ୍ଣ, ମୋର ଚାଳ ଦେଖ" କହି, ମନ ତାଙ୍କରେ ଲଗି ରହିଲେ। "ବାତାସ ଓ ବର୍ଷାର ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ମୁଁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉପାୟ କରିଛି," କହି ଏକ ଗୋପୀ ଅନ୍ୟକୁ ଗାର୍ମେଣ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ଢାକିଲେ। ଏକ ଗୋପୀ ଅନ୍ୟ ଗୋପୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପା ରଖି, "ଦୁଷ୍ଟ, ଦୂରେ ଯାଅ! ମୁଁ ପାପୀଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି!" କହିଲେ।