ତିନି ଜଗତରେ କେଉଁସି ଜଣେ ନାରୀ ଅଛନ୍ତି କି, ଯିଏ ତୁମ ମଧୁର ଓ ମନୋହର କଥାବାର୍ତ୍ତା ଓ ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଗ୍ଧ ହେଉନାହିଁ? ତୁମର ଶୋଭା ଏମିତି ଆକର୍ଷଣୀୟ, ଯାହାକୁ ଗାଈ, ପକ୍ଷୀ, ଗଛ ଓ ହରିଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ଦେଖନ୍ତି; ଏପରି ଶୋଭା ଦେଖି କିଏ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବରେ ଉତ୍ସାହିତ ହେବେ ନାହିଁ? ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ, ତୁମେ ଏହି ବ୍ରଜରେ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛ; ପ୍ରାଚୀନ ଭଗବାନ୍ ଯେପରି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେପରି ତୁମେ ଦୁଃଖିତଙ୍କର ବନ୍ଧୁ। ଏହି ଦାସୀମାନଙ୍କର ଜଳନ୍ତି ଚାତି ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ତୁମର ପଦ୍ମ ହସ୍ତ ରଖ। ଏଭଳି କ୍ଷୁଭ୍ଧ ଗୋପୀମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ନାଥ, ନିଜେ ସ୍ବୟଂତୃପ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ନିଗ୍ଧ ହସି ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ। ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୁହଁ ଖିଲି ଉଠିଲା, ଏବଂ ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଅଚ୍ୟୁତ ଶ୍ୱେତ କୁନ୍ଦ ପୁଷ୍ପପରି ହସିର ଉଜ୍ୱଳତା ସହିତ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଲେ। ଶତଶଃ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟା ଗୋପୀ ଗାଇଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ଗାଇଲେ, ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳା ପିନ୍ଧି, କୃଷ୍ଣ ବନକୁ ଶୋଭା ଦେଇ ବିହାର କଲେ। ଗୋପୀମାନେ ସହିତ ନଦୀତଟର ଶୀତଳ ବାଲୁକା ପରେ ପ୍ରବେଶ କରି, କୃଷ୍ଣ ମନୋହର କମଳ ଗନ୍ଧ ଭରା ସ୍ନିଗ୍ଧ ପବନରେ ଆନନ୍ଦ ଭାବରେ କ୍ରୀଡ଼ା କଲେ। ବିକାସିତ ବାହୁ, ଆଲିଙ୍ଗନ, ଖେଳାଳି ଦୌଢ଼, ଢିଲା ମେଖଳା, ନଖର ସ୍ପର୍ଶ, ହସ, ଚାହାଣି ଓ ହସିରେ, କୃଷ୍ଣ କାମଦେବଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କଲେ ଓ ବ୍ରଜର ସୁନ୍ଦରୀମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ମହାପୁରୁଷ କୃଷ୍ଣଙ୍କର କୃପା ପାଇ, ଗର୍ବିତ ଗୋପୀମାନେ ନିଜକୁ ପୃଥିବୀରେ ସବୁଠାରୁ ଧନ୍ୟ ମନେ କଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ଗର୍ବ ଦେଖି, କେଶବ ତୁରନ୍ତ ସେଠାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ଓ କୃପା କରିବା ପାଇଁ। ଏହିପରି ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମ ଅର୍ଧର ଉନତିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣରେ ସମାପ୍ତ ହେଲା, ଯାହା ପରମହଂସମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାସ୍ତ୍ର। ମୁଁ ସେଇ ପରମ ପୁରୁଷ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯିଏ ମଧୁମକ୍ଷିକା ପରି ବେଦର ସାର ନିକାଳି, ତାଙ୍କ ଦାସମାନେ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନ ଓ ବୋଧର ଅମୃତ ଦେଇ, ସଂସାର ଭୟ ଦୂର କରନ୍ତି। ହରି ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା, ପ୍ରକୃତିର ନାଥ; ତାଙ୍କର ପଦ ହେଉଛି ଆଶ୍ରୟ, ଯାହାଠାରୁ ଲୋକମାନେ ସୁରକ୍ଷା ପାଆନ୍ତି। ସେଇ ପ୍ରିୟ ଆତ୍ମା, ଯାଠାରୁ କିଛି ଭୟ ନାହିଁ; ଏହି ଜ୍ଞାନ ଯାହା ପାଉଛି, ସେଇ ପ୍ରକୃତି ଜ୍ଞାନୀ, ଏବଂ ସେ ହରିଙ୍କୁ ଗୁରୁ ଭାବେ ମାନେ। ନାରଦ କହିଲେ: ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ତୁମର ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଏଭଳି ମିଳିଛି; ଏବେ ମୁଁ ଏକ ଗୁପ୍ତ, ନିଶ୍ଚିତ ତଥ୍ୟ କହୁଛି, ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣ। ଏକ ଛୋଟ, ଭ୍ରମଣଶୀଳ ପ୍ରାଣୀ, ମୃଦୁ ସ୍ବଭାବର ମଧ୍ୟରେ ଆଶ୍ରୟ ଖୋଜି, ଛଅଟି ପାଦ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ମଧୁର ସ୍ବରରେ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ସ୍ବର ପାଇଁ ଲୋଭୀ ହୋଇ ପଛରେ ହାନ୍ତି; ସାମ୍ନାରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନରପିଶାଚ ପରି ଉଲ୍ଲୀମାନେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ପଛରେ ଏକ ହରିଣ—ଶିକାରିର ତୀରରେ ଆହତ—ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରେ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି: ମୃଦୁ ସ୍ବଭାବର ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଶ୍ରୟ ହେଉଛି ପୁଷ୍ପର ଗନ୍ଧ ପରି—ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁଦ୍ର। କ୍ଷଣିକ ଇଚ୍ଛା ଜନିତ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଲୋକ ଏକତ୍ରତାରେ ଲିନ ହୁଅନ୍ତି, ମନ ତାହିଁରେ ଲଗି ରହେ। ଛଅଟି ପାଦ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଗୀତ ପରି, ନାରୀମାନଙ୍କର ଆକର୍ଷଣୀୟ କଥା କାନକୁ ମୁଗ୍ଧ କରେ। ସାମ୍ନାରେ ଉଲ୍ଲୀମାନେ ପରି, ସମୟ ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନ ହୋଇ ଜୀବନକୁ ଖାଇ ଦେଉଛି, ଯେତେବେଳେ ଲୋକ ଘରେ ଆନନ୍ଦ କରେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଶିକାରି—ମୃତ୍ୟୁ—ତୀର ଛାଡ଼ି ହୃଦୟକୁ ବିଧୂର କରେ। ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖ, ଯାହାର ହୃଦୟ ଏପରି ବିଧୂର। ସେଥିପାଇଁ, ହରିଣର ଚରିତ୍ର ଅନୁସରଣ କରି, ନିଜ ମନକୁ ହୃଦୟରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର, ଯେପରି ଏକ ସାରଥି ରଥର ରାଶି ଧରେ। ନାରୀମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କ ଓ ଦଳର ଗୀତ ତ୍ୟାଗ କର, ଏବଂ ତୀର୍ଥର ରାଜହଂସ ପରି ଆଶ୍ରୟ ନିଅ—ପ୍ରତିପଦକ୍ରମେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉ ଓ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ହେଉ। ରାଜା ପଚାରିଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଭଗବାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଚିନ୍ତା କରିଛି। ଯଦି ଗୁରୁମାନେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଜାଣନ୍ତି, ତେବେ କାହିଁକି ଏହି କଥା ଖୋଲି ନ କହନ୍ତି? ତୁମେ କହିଥିବା କଥା ଦ୍ୱାରା ମୋର ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ଅପସାରିତ ହୋଇଛି। ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ପହଞ୍ଚିପାରେ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏଠାରେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ଏହି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ଅନ୍ୟ ଦେହରେ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଭୋଗ କରାଯାଏ। ଏହି ନେଇ ବେଦବିଦ୍ମାନେ ଏକ ଆଲୋଚନା କରନ୍ତି: କର୍ମ ଅଦୃଶ୍ୟ, ପ୍ରକଟ ନୁହେଁ। ନାରଦ କହିଲେ: ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ରଗତ ଜନ୍ମରେ ଅବିରତ ଭାବରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଶରୀର ଓ ମନ ଦ୍ୱାରା ଫଳ ଭୋଗ କରାଯାଏ। ଯେପରି ଏକ ଲୋକ ଶୁଅଥିବା ଓ ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା ଦେହକୁ ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ଦେହ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦେହ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଏହି ଲୋକ ଯେଉଁ କଥା ମନରେ ଧରି 'ମୁଁ ଏହି' କହି, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ପାଉଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପୁନଃଜନ୍ମ ହୁଏ। ଯେପରି ମନକୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଅନ୍ତଃକରଣର କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଅନୁମାନ କରାଯାଏ, ସେପରି ପୂର୍ବ ଦେହର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମନର ଚଳନ ଦ୍ୱାରା ବୁଝିହେବାକୁ ମିଳେ। ଏହି ଦେହରେ ଦେଖିନଥିବା, ଅନୁଭବ କରିନଥିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିନଥିବା ଅନେକ ଦେଖାଯାଏ, କାରଣ ସେଉଁଠି ଏହା ନିଜର ଭିତରେ ଅଛି। ତେଣୁ ରାଜନ୍, ଦେହଧାରୀ ଆତ୍ମା ଏହି ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏପରି ରୂପ ପାଉଛି; ଯେଉଁ ଅନୁଭବ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନୁହେଁ, ମନ ତାକୁ ଧରିପାରେ ନାହିଁ। ମନ ଏକମାତ୍ର ଲୋକଙ୍କୁ ପୂର୍ବ ରୂପ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ନ ହେବା ରୂପ ଦେଖାଏ—ତୁମେ ଶୁଭ ହେଉ। ଏଠାରେ କେବେ କେବେ ଯାହା ଦେଖିନଥିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିନଥିବା ମନରେ ଆସେ; ଏହିପରି, ସ୍ଥାନ, କାଳ, କ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ ଅନୁମାନ କରିବା ଉଚିତ।