ଏକ ସମୟର କଥା, ବ୍ରଜର ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କର ଅପାର ପ୍ରେମରେ ଭିଜିଯାଆନ୍ତି। ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରିୟ, ଆମେ ତୁମ ଠୁଠୁର ଅମୃତରେ, ତୁମ ହସରେ, ତୁମ ନୟନ ଚାହାଣିରେ ଓ ମଧୁର ଗୀତରେ ଆମ ହୃଦୟର ଦୁଃଖ ଶମିତ କରିଦିଅ। ନହେଲେ, ବିୟୋଗର ଅଗ୍ନିରେ ଜଳି, ଏହି ଦେହ ଛାଡ଼ି ଆମେ ଧ୍ୟାନରେ ତୁମ ଚରଣକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବୁ।” ଗୋପୀମାନେ ଆଉ କହିଲେ, “ହେ କମଳନୟନ, ଆମେ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଥମେ ତୁମ ଚରଣ ପଦ୍ମର ସ୍ପର୍ଶ ପାଇଲୁ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରୁ ଆମେ ଆଉ କାହା ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଇପାରୁନି; ତୁମ ମାୟାରେ ଆମେ ଏତେ ମଗ୍ନ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ତୁମ ଚରଣ ଧୂଳିକୁ ଆଶା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ତୁମ ଚେଷ୍ଟରେ ସ୍ଥାନ ମିଳିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ତାହାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ। ତୁମ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ଏଭଳି, ଆମେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ଚରଣ ଧୂଳିରେ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କରିଛୁ।” ତେଣୁ, ହେ ଦୁଃଖନାଶକ, ଆମ ପ୍ରତି କୃପା କର। ଆମେ ଘର ଛାଡ଼ି, ତୁମ ଚରଣରେ ସେବା ପାଇଁ ଆସିଛୁ। ହେ ପୁରୁଷର ଭୂଷଣ, ତୁମ ହସ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଆମ ହୃଦୟ ତୀବ୍ର ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଜଳିଯାଉଛି—ଆମକୁ ତୁମ ଦାସୀମାନଙ୍କ ସେବା ଦିଅ। ଗୋପୀମାନେ ଆଉ କହିଲେ, “ତୁମ ମୁହଁରେ ବିକାଶିତ କେଶ, ଗଣ୍ଡରେ ଝଲମଲା ଦୁଇ ଦାନା କୁଣ୍ଡଳ, ଠୁଠୁର ଅମୃତ, ହସିଥିବା ଦୃଷ୍ଟି, ଭୟହର ଆଖ୍ୟା ଦେଉଥିବା ଭୁଜ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ନିବାସ ତୁମ ଚେଷ୍ଟ—ଏହା ସବୁ ଦେଖି, ଆମ ଏକମାତ୍ର ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି ତୁମ ସେବାରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେବା। ତୁମ ମଧୁର କଥା, ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଏହି ତିନି ଲୋକର କେଉଁ ନାରୀ ଆକୃଷ୍ଟ ହେବେନାହିଁ? ତୁମ ରୂପ ଦେଖି ଗାଈ, ପକ୍ଷୀ, ବୃକ୍ଷ, ମୃଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏମିତି ଆକୃଷ୍ଟ ହେଇନଥିବା କିଏ ଅଛି? ସ୍ପଷ୍ଟ, ତୁମେ ବ୍ରଜରେ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖ ହଟାଇବାକୁ ଆସିଛ; ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରଭୁ, ଦେବମାନଙ୍କର ରକ୍ଷକ ପରି। ହେ ଦୁଃଖୀମାନଙ୍କର ବନ୍ଧୁ, ତୁମ କମଳ ହସ୍ତ ଆମ ଜଳନ୍ତି ଶୀର୍ଷ ଓ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ରଖ। ଏପରି ଦୁଃଖଭରା କଥା ଶୁଣି, ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ଆତ୍ମତୃପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଗୋପୀମାନଙ୍କୁ ଦୟାପୂର୍ଣ୍ଣ ହସରେ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ପାଇ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ମୁହଁ ଆନନ୍ଦରେ ଖିଲିଉଠିଲା। ଅଚ୍ୟୁତ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହସରେ ଚମକିଉଠିଲେ। ଶତଶଃ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟା ଗୋପୀମାନେ ଗାଇଥିଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଗୀତ ଶୁଣାଇଥିଲେ। କୃଷ୍ଣ ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ଓ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଜଙ୍ଗଲକୁ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲେ। ପରେ, ଗୋପୀମାନେ ସହିତ କୃଷ୍ଣ ନଦୀ କୂଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଶୀତଳ ବାଳୁକା ଉପରେ, ପ୍ରମୋଦିତ ହୋଇ, ପଦ୍ମଗନ୍ଧିତ ମୃଦୁ ପବନରେ ଖେଳିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେଠାରେ, ଆଲିଙ୍ଗନ, ଖେଳଧମ୍ପ, ଢିଲା ମେଖଳା, ନଖସ୍ପର୍ଶ, ହସ ଓ ଚାହାଣି, ମୃଦୁ ହସ—ଏସବୁ ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣ କାମଦେବକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କଲେ, ଓ ବ୍ରଜର ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଏଭଳି, ମହାପୁରୁଷ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇ, ଗୋପୀମାନେ ନିଜକୁ ପୃଥିବୀରେ ସବୁଠୁ ଧନ୍ୟ ଭାବିଲେ। କିନ୍ତୁ, ସେମାନଙ୍କର ଏହି ଗର୍ବ ଦେଖି, କେଶବ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ, ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ଓ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବା ପାଇଁ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମ ଅର୍ଦ୍ଧର ଉନତିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏହି ଲୀଳାରେ, ମୁଁ ସେହି ପରମ ପୁରୁଷ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେଁ, ଯିଏ ମଧୁମକ୍ଷିକା ପରି ବେଦର ସାର ନିକାଳି, ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଓ ବୋଧର ଅମୃତ ଦେଇ, ଭବଭୟ ହଟାନ୍ତି। ହରି ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକୃତିର ନାୟକ; ତାଙ୍କର ଚରଣ ଏହି ସଂସାରରେ ଲୋକମାନେ ଶରଣ ନେଇ ସୁରକ୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେଉଁଠି, ସେଇ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରିୟ ଆତ୍ମା, ଯାହାଠାରୁ କିଛି ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ; ଏହି ଜ୍ଞାନ ଯାହା ଜାଣେ, ସେଇ ପ୍ରକୃତ ପଣ୍ଡିତ, ଏବଂ ଏମିତି ପଣ୍ଡିତ ହରି ନିଜେ। ନାରଦ କହିଲେ, “ହେ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ, ତୁମ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଏଭଳି ଦିଆଯାଇଛି। ଏବେ ମୁଁ ଏକ ଗୁପ୍ତ ଓ ନିଶ୍ଚିତ ମାନ୍ୟକୁ କହୁଛି, ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣ। ଏକ ଛୋଟ ପ୍ରାଣୀ, ମୃଦୁ ସ୍ୱଭାବର ମଧ୍ୟରେ ଆଶ୍ରୟ ଖୋଜି, ଷଡ୍ପଦମାନଙ୍କର ମଧୁର ଗୀତରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୁଏ; ପଛରେ ଶିକାରୀର କ୍ଷତବିଧ୍ଧ ମୃଗ ତାକୁ ଧାଉଛି, ଆଗରେ ଅତୃପ୍ତ ମରା ନାଇଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ଅନ୍ଧାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଉଛି। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି: ମୃଦୁ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆଶ୍ରୟ ହେଉଛି ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ ପରି—ଅତି କମ୍। ଅସ୍ଥାୟୀ ଭୋଗ ଆଶା କରି, ମନ ତାହାରେ ଲଗିଯାଏ। ଷଡ୍ପଦମାନଙ୍କ ଗୀତ ପରି, ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ଆକର୍ଷକ କଥା ଶ୍ରବଣକୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଏ। ଆଗରେ ଜୀବନର ଅବଧିକୁ ଖାଇଯାଉଥିବା ମରା ନାଇଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଏଠାରେ ଶିକାରୀ—ମୃତ୍ୟୁ—ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ତୀର ଛାଡ଼ିଦିଏ। ଏହିପରି ମନକୁ ବୁଝ। ତେଣୁ, ମୃଗର ଆଚରଣ ଦେଖି, ନିଜ ମନକୁ ହୃଦୟରେ ବାନ୍ଧି, ରଥସାରଥି ପରି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର। ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଓ ଦଳର ଗୀତ ଛାଡ଼, ହଂସର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଶାନ୍ତ ଓ ବିରକ୍ତ ହେଉ। ତାପରେ ରାଜା ପଚାରିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଭଲଭାବେ ଶୁଣିଲି ଓ ଚିନ୍ତା କଲି। ଯଦି ଗୁରୁମାନେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଜାଣନ୍ତି, ତେବେ କାହିଁକି କହନ୍ତି ନାହିଁ?” “ତୁମ କଥାରେ ମୋର ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ଦୂର ହେଲା। ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ପହଞ୍ଚିପାରେନାହିଁ, ସେଠାରେ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି।” “ଏଠାରେ ମଣିଷ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଏହି ଦେହ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ ଦେହରେ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗ କରେ।” “ବେଦବିଦ୍ମାନେ ଏହି ନିମିତ୍ତରେ ତର୍କ କରନ୍ତି—କର୍ମ ଗୁପ୍ତ, ପ୍ରକାଶିତ ନୁହେଁ।” ନାରଦ କହିଲେ, “ମଣିଷ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅଗଳି ଦେହ ଓ ମନ ଦ୍ୱାରା ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗ କରେ। ଯେପରି ଜଣେ ମଣିଷ ଶୁଆଁ ଦେହକୁ ଛାଡ଼ି ଯାଏ, ଏପରି ସେ ଏହି ବା ଅନ୍ୟ ଦେହରେ କାର୍ମିକ ଫଳ ଭୋଗ କରେ। ମନେ ଯାହାକୁ ‘ମୁଁ ଏହି’ ବୋଲି ଧାରଣ କରେ, ତାହାର ଫଳ ପାଏ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୁଏ।