ଶୁକଦେବ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଲେ — ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଦୃଢ଼ ଓ କଠିନ କଥା ଶୁଣି ଗୋପୀମାନେ ଅପାର ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ। ତାଙ୍କର ଆଶା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଗଲା, ହୃଦୟ ଭୟ ଓ ଅସ୍ୱସ୍ଥତାରେ ଭରିଗଲା। ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଛୁଆଁଖୁଆଁ କରୁଥିଲେ, ସ୍ବାସର ତାପରେ ଠୋଠ ଶୁଖିଯାଇଥିଲା, ପଦ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଚିତ୍କରୁଥିଲେ, ଅଳଙ୍କାରର ଲାଲ ରଙ୍ଗ ଓ ଅଶ୍ରୁ ମିଶି ଛାତି ଭିଜିଯାଇଥିଲା। ସମସ୍ତେ ନିରବ ହୋଇ ଦଃଖରେ ଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ଖଡ଼ା ଥିଲେ, ପ୍ରିୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ, ଯାହା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଆଶା ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁ ମୁଛି, କଣ୍ଠ ଭାବନାରେ ଅଟକିଗଲା, ସେମାନେ କିଛି କଥା କହିଲେ। ଗୋପୀମାନେ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଏପରି କଠିନ କଥା କହନ୍ତୁ ନାହିଁ! ଏହା ଆପଣଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେଉନାହିଁ। ଆମେ ସମସ୍ତ କିଛି ତ୍ୟାଗ କରି ଆପଣଙ୍କ ଚରଣରେ ଆସିଛୁ। ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରତି ଦୟା କରନ୍ତୁ—କଠିନ କଥା କହି ଆମକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଯେପରି ମୁକ୍ତିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଥିବାକୁ ପରମେଶ୍ୱର କେବେ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଆପଣ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାତା, କହିଛନ୍ତି ଯେ ନାରୀର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ପତି, ସନ୍ତାନ ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ସେବା କରିବା। ତଥାପି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଧର୍ମର ଶିକ୍ଷକ, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମାତ୍ମାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ, ଆମ ପାଇଁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଜେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନୀ, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ପ୍ରିୟ ବୋଲି ଭଲ ପାଆନ୍ତି। ପତି, ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେଠି କଣ ଲାଭ? ତେଣୁ, ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ଆମେ ଯେ ଆପଣଙ୍କୁ ନେଇ ଆଶାକୁ ଧରିଛୁ, ତାହାକୁ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ହେ କମଳନୟନ। ଆପଣ ଆମ ମନକୁ ଚୁରି କରିଛନ୍ତି, ଏହା ଆମ ଘରକୁ ଫେରୁନାହିଁ, ହାତ ଘରକାମରେ ଲାଗୁନାହିଁ, ପାଦ ଆପଣଙ୍କ ପାଦରୁ ହଟୁନାହିଁ। ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ କିପରି ଆମେ ଫେରିବା, କି କରିବା? ହେ ପ୍ରିୟ, ଆପଣଙ୍କ ଅଠାରୁ ହସ, ଚାହାଁ, ଗୀତ ଓ ଅମୃତ ଅଧର ଆମକୁ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯାହା ଆମ ହୃଦୟର ଦାହକୁ ଶମ କରିବ। ନାହିଁ ହେଲେ, ବିରହ ଅଗ୍ନିରେ ଦହି, ଧ୍ୟାନରେ ଆପଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ପାଇଁ ଏଇ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବା। ହେ କମଳନୟନ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ପାଦ ଛୁଇଁଥିବା ମୁହୂର୍ତ୍ତରୁ, ଯାହା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ଆମେ କାହା ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇପାରୁନାହିଁ, ଆପଣଙ୍କ ମୋହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣଧୂଳିକୁ ଆଶା କରିଥିଲେ, ଯଦିଓ ଆପଣଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଅବସ୍ଥିତ, ତଥାପି ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ରହିଥିଲା। ଆପଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ଆମେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣଧୂଳିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛୁ। ତେଣୁ, ଦୟା କରନ୍ତୁ, ହେ ଦୁଃଖନାଶକ, ଆମେ ଘର ଛାଡି ଆପଣଙ୍କ ପାଦସେବା ପାଇଁ ଆସିଛୁ। ହେ ପୁରୁଷୋत्तମ, ଆପଣଙ୍କ ହସ ଓ ଚାହାଁ ପାଇଁ ଆମ ହୃଦୟ ଜଳିଉଛି—ଆମକୁ ଆପଣଙ୍କ ଦାସୀ ସେବା ଦିଅନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ କେଶ ରେ ମୁଖ ଚହେରା, ଗଣ୍ଡରେ ଝୁଲୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ, ଅଧରାମୃତ, ହସ ଚାହାଁ, ଭୟହର ହସ୍ତ, ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଦେଖି, ଆମେ କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ଦାସୀ ହେବାକୁ ଚାହୁଁ। ତିନି ଲୋକର କେଉଁ ନାରୀ ନାହିଁ, ଯିଏ ଆପଣଙ୍କ ମଧୁର କଥା, ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ମନମୁଗ୍ଧ ହେଉନାହିଁ? ଆପଣଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଗାଈ, ପକ୍ଷୀ, ବୃକ୍ଷ, ମୃଗ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛନ୍ତି—କିଏ ମନ ଅଟକାଇପାରିବ? ନିଶ୍ଚିତ, ଆପଣ ଏହି ବ୍ରଜରେ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖ ନାଶ କରିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଯେପରି ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରଭୁ ଦେବମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ହେ ଦୁଃଖୀମାନଙ୍କ ବନ୍ଧୁ, ଆପଣଙ୍କ କମଳ ପାଣି ଆମ ଜଳନ୍ତି ଛାତି ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖନ୍ତୁ। ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଗୋପୀମାନେ ଏପରି ଦୁଃଖଭରା କଥା କହିଲେ, ଯୋଗୀଶ୍ୱର ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ, ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ୱୟଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦ ଅଛି, ସେ ମୃଦୁ ହସି ଗୋପୀମାନେଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ। ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖି ମୁଖପୁଣ୍ୟ ଖିଲିଉଠିଲେ, ଏବଂ ଅଚ୍ୟୁତ ଧଳା ମଲ୍ଲିକା ପୁଷ୍ପ ଦ୍ୱୟ ପରି ହସି, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ତାରାମାନେ ପରି ଅଲୋକିକ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେ ଶତାଧିକ ନାରୀମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୀତ ଗାଇ ଓ ଶୁଣି, ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଅଟବୀ ମଧ୍ୟରେ ହେଉଥିବା ଏହି ଲୀଳାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହେଉଥିଲେ। ଗୋପୀମାନେଙ୍କ ସହିତ ନଦୀତଟକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶୀତଳ ଏବଂ କୁମୁଦ ଗନ୍ଧର ପବନରେ, ସେ ଖେଳ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ଏକାଠି ହସ, ଚାହାଁ, ଗଳା ଖୋଲିବା, ନଖ ରେ ଛୁଆଁ, ଆଲିଙ୍ଗନ, ମଧୁର ଗୀତ, ଏସବୁ ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣ କାମଦେବଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରି, ବ୍ରଜର ଶୋଭାବତୀ ନାରୀମାନେଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ। ଏପରି ଭାଗ୍ୟ ଲାଗି, ମହାପୁରୁଷ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇ ଗୋପୀମାନେ ନିଜକୁ ପୃଥିବୀରେ ସବୁଠାରୁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଭାବିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ଗର୍ବ ଦେଖି, ତୁରନ୍ତ କେଶବ ସେଠାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ଶାନ୍ତ କରିବା ଓ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବା ପାଇଁ। ଏହିପରି ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମାଧ୍ୟାୟର ଉନତିସ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା, ଯାହା ପରମହଂସଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଅଂଶ। ମୁଁ ସେଇ ପରମପୁରୁଷ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯିଏ ମଧୁମକ୍ଷିକା ପରି ବେଦର ସାର ଗ୍ରହଣ କରି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୋଧର ଅମୃତ ଦେଇ, ନିଜ ଦାସମାନଙ୍କର ଭବଭୟ ନିବୃତ୍ତ କରିଥିଲେ। ହରି ସମସ୍ତ ଦେହୀମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା, ପ୍ରକୃତିର ନାୟକ; ତାଙ୍କର ପାଦ ଏହି ଜଗତର ନିରାପତ୍ତି ଆଶ୍ରୟ। ସେଇ ପରମାତ୍ମା, ପ୍ରିୟତମ ସ୍ୱରୂପ, ଯାଁଠାରୁ କିଛିମାତ୍ର ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏନାହିଁ; ଏହି ଜ୍ଞାନ ଯାହାର ଅଛି, ସେଇ ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ, ଓ ଏହି ଜ୍ଞାନୀ ହିଁ ଶିକ୍ଷକ—ହରି ସ୍ୱୟଂ। ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଏଭଳି ଦିଆଯାଇଛି; ଏବେ ମୁଁ ଏକ ଗୁପ୍ତ ଓ ନିଶ୍ଚିତ ତତ୍ତ୍ୱ କହୁଛି, ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏକ ଛୋଟ ପ୍ରାଣୀ, ମୃଦୁ ସ୍ୱଭାବର ମଧ୍ୟରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ଷଟ୍ପଦୀ (ମଧୁମକ୍ଷିକା) ମାନେ ଗାଇଥିବା ମଧୁର ଧ୍ୱନିରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୁଏ, ଏହି ଶବ୍ଦ ଲାଗି ଲୋଭୀ ହୋଇ, ସାମ୍ନାରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବଘା ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ; ପଛରେ ଏକ ମୃଗ, ଶିକାରୀଙ୍କ ତୀରରେ ଆହତ, ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛି।