ଏକ ଶୁଭ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରିକା ଆଲୋକରେ ସଜିଥିବା ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଅରଣ୍ୟ ଓ ଯମୁନା ନଦୀପାରର ଶିତଳ ବାତାସ ମଧ୍ୟରେ, ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ। ସେଠାରେ କୃଷ୍ଣ, ସେମାନଙ୍କୁ କଠିନ କଥା କହିଲେ, "ଏବେ ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଆପଣମାନେ ଗୋକୁଳକୁ ଫେରନ୍ତୁ, ତୁମେ ତୁମ ପତିମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେବା କର, ଚୁଆ ଓ ବଛାମାନେ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି—ଯାଅ, ସେମାନଙ୍କୁ ଖାଇବା ଦିଅ ଓ ଦୁଧ ଦୋହ।" "ହେତେବା, ତୁମେ ଯଦି ମୋ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରେମରେ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ ଆସିଛ, ଏହା ସ୍ଭାଭାବିକ, କାରଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମୋ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ। ତଥାପି, ଜୀବନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ ହେଉଛି ପତି, ପରିବାର ଓ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଭଲପାଇ ସେବା କରିବା। ପତି ଯଦି ଦୁଷ୍ଟ, ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ବୃଦ୍ଧ, ମୂଢ, ରୋଗୀ କିମ୍ବା ଗରିବ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନାରୀମାନେ ଯଦି ଧର୍ମ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" "ସତୀ ନାରୀମାନେ ପତି ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ରଖିଲେ, ତାହା କେବେ ଶ୍ରେୟସ୍କର ନୁହେଁ, କେବଳ ଅପବାଦ, ଦୁଃଖ, ଭୟ ଓ ନିନ୍ଦା ମିଳେ। ମୋ ପ୍ରତି ଶ୍ରବଣ, ଦର୍ଶନ, ଧ୍ୟାନ କିମ୍ବା ଗୀତରେ ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଶରୀରିକ ସାମୀପ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ। ଏହିପରି, ତୁମେ ତୁମ ଘରକୁ ଫେରିଯାଅ।" ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଏହି କଠିନ ବଚନ ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନଙ୍କର ଆଶା ଭଙ୍ଗ ହେଲା। ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହେଇ, ଅତି ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଗଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ମୁହଁ ପୋଞ୍ଚି, ଶୁଷ୍କ ଓଠ ଶ୍ୱାସରେ ଫିକା ପଡ଼ିଯାଇଥିଲା, ପାଦରେ ମାଟି ଚିହ୍ନ ଟାଣୁଥିଲେ, ଅଳଙ୍କାର ରଙ୍ଗ ମିଶି ଅଶ୍ରୁ ରେ ଛାତି ଭିଜିଯାଇଥିଲା। ସେମାନେ ନିରବ ଦେହେଇ, ଦୁଃଖରେ ଭାରାତୁଳ ହୋଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା କଲେ, ଯିଏ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। ଅଶ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଚକ୍ଷୁ ଅନ୍ଧାରିତ, କଣ୍ଠ ଭାବନାରେ ଅଟକିଗଲା, ଗୋପୀମାନେ ମାତ୍ର କିଛି କହିପାରିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ଏପରି କଠିନ କଥା କହିବେ ନାହିଁ! ଏହା ଆପଣଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦିଏ ନାହିଁ। ଆମେ ସବୁକିଛି ଛାଡ଼ି, ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ ଶରଣ ନେଇଛୁ। ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁକ୍ତି ଚାହିଁଥିବାଙ୍କୁ ଯେପରି ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପରି ଆମକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।" "ଆପଣ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ନାରୀଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପତି, ସନ୍ତାନ, ବନ୍ଧୁ ଓ ପରିଜନଙ୍କୁ ସେବା କରିବା, ଏହି ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହା ଠିକ୍, କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଧର୍ମର ଅଧ୍ୟାପକ, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରାଣ ବନ୍ଧୁ ଓ ଅତି ପ୍ରିୟ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ତାଙ୍କର ପ୍ରେମ ଆପଣଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତି, କାରଣ ପତି, ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି। ଏହିପରି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଆଶା ରଖିଛୁ, ତାହା କଟିବେ ନାହିଁ।" "ଆମ ମନ ଆପଣ ନିକଟରେ ରହିଯାଇଛି, ଘରକୁ ଫେରିପାରିବା ନୁହେଁ, ହାତ ଘର କାମରେ ଚାଲେ ନାହିଁ, ପାଦ ଆପଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯିବେ ନାହିଁ। ଏହିପରି, ଆମେ କିପରି ଭ୍ରଜକୁ ଫେରିବା, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି କରିବା?" "ହେ ପ୍ରିୟ, ଆପଣଙ୍କ ଅଠାଉଠି ହସ, ଦୃଷ୍ଟି, ମଧୁର ଗୀତ ଆମ ହୃଦୟ ଆଗ୍ନିକୁ ଶାନ୍ତ କର, ଆମକୁ ଆପଣଙ୍କ ଓଠର ଅମୃତ ଦିଅନ୍ତୁ। ନହେଲେ, ବିୟୋଗ ଅଗ୍ନିରେ ଆମେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ଧ୍ୟାନରେ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ ଶରଣ ନେବା।" "ପଦ ଧୁଳି ଯେଉଁଥିରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ କ୍ଷଣକ ପାଇଁ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ, ଆମେ ତାହା ଛୁଇଁପରି ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ମୁହଁ ଦେଖିପାରିବା ନାହିଁ, ଆପଣଙ୍କ ମାୟାରେ ଆମେ ମୁଗ୍ଧ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନିଜେ ଆପଣଙ୍କ ଚେଷ୍ଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ସେଇ ଚରଣ ଧୁଳିକୁ ଚାହିଥିଲେ, ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ଏପରି, ଆମେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ ଧୁଳିରେ ଶରଣ ନେଇଛୁ।" "ଏହିପରି, ଦୁଃଖ ନାଶକ, ଆମକୁ ଦୟା କରନ୍ତୁ। ଆମେ ଘର ଛାଡ଼ି, କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ ଆସିଛୁ। ମନ୍ଦ ହସ, ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଆମ ହୃଦୟ ଜଳିଯାଉଛି—ଆମକୁ ଦାସୀ ସେବା ଦିଅନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ ଚେହେରା, ଚୁଲି ମଧ୍ୟରେ ଅଳଙ୍କାର, ଓଠର ମଧୁରତା, ହସିଥିବା ଦୃଷ୍ଟି, ଭୟନାଶକ ବାହୁ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନିବାସ ଚେଷ୍ଟ—ଆମେ କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ସେବା ଚାହୁଁଛୁ।" "ତିନି ଲୋକର କେଉଁ ନାରୀ ଆପଣଙ୍କ ମଧୁର ବାଣୀ ଓ ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଆକର୍ଷିତ ହେବେ ନାହିଁ? ଆପଣଙ୍କ ରୂପ ଦେଖି ଗାଈ, ପକ୍ଷୀ, ଗଛ ଓ ମୃଗ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି।" "ସ୍ପଷ୍ଟ, ଆପଣ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବାକୁ ଭ୍ରଜରେ ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି, ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରଭୁ ଭଳି, ଦୁଃଖିତଙ୍କ ବନ୍ଧୁ। ଆମ ଜଳନ୍ତି ହୃଦୟ ଓ ମୁଣ୍ଡିରେ ଆପଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ହସ୍ତ ରଖନ୍ତୁ।" ଏପରି ଦୁଃଖ ଭରା କଥା ଶୁଣି, ଯୋଗୀଶ୍ୱର ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ, ନିଜେ ସ୍ୱୟଂତୃପ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୟା ଭାବରେ ହସିଲେ ଓ ଗୋପୀମାନେ ଉପରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଗୋପୀମାନେର ମୁହଁ ଖୁସିରେ ଖିଳିଉଠିଲା, ଅଚ୍ୟୁତ ହସର ଧଳା ମଲୟ ଫୁଲ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇ, ଗୋପୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଚମକିଉଠିଲେ। ସେଠାରେ ଶତାଧିକ ନାରୀ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟା ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, କୃଷ୍ଣ ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଅରଣ୍ୟ ଶୋଭା ବଢ଼େଇ ଘୁରୁଥିଲେ। ଏହିପରି, ଗୋପୀମାନେ ସହ ନଦୀପାର ଶୀତଳ ବାଳୁକା ତଟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ମନୋରମ ପୁଷ୍ପ ଗନ୍ଧର ବାତାସରେ ଖେଳ କରିଲେ। ବିଭିନ୍ନ ଚେଷ୍ଟା, ଅଙ୍ଗଲଗ୍ନତା, ଅଳଙ୍କାର ଢିଲା, ନଖ ସ୍ପର୍ଶ, ହସ, ଦୃଷ୍ଟି, ମଧୁର ହସରେ କୃଷ୍ଣ ଗୋପୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ କାମଦେବକୁ ଉତ୍ପ୍ରେରିତ କଲେ। ଏପରି ଭାଗ୍ୟ ପାଇ ଗୋପୀମାନେ ନିଜକୁ ଭୂମଣ୍ଡଳରେ ସବୁଠାରୁ ଧନ୍ୟ ମନେ କଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ଗର୍ବ ଦେଖି, କେଶବ ତୁରନ୍ତ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ, ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ଓ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବାକୁ। ଏଠି ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧ, ପ୍ରଥମ ଅର୍ଧର ଏକୋନତିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା, ଯାହା ପରମହଂସମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାସ୍ତ୍ର। ମୁଁ ତାହା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରୁଷ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେଁ, ଯିଏ ବେଦର ସାର ମଧୁ ମକରନ୍ଦ ଭଳି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ନିଜ ଦାସମାନଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଓ ଅନୁଭୂତି ଦେଇ, ସଂସାର ଭୟ ଦୂର କରନ୍ତି।