ଏକ ଦିନ, ରାତିର ଅନ୍ଧାର ଭୟାନକ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲା। ତାହାରେ ବନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘୁରୁଥିଲେ। ତେଣୁ କୃଷ୍ଣ, ଗୋପୀମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ, ଏଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାତିରେ ତୁମେ ଏଠାରୁ ଫେରିଯାଅ। ତୁମ ମା, ବାପା, ପୁଅ, ଭାଇ, ପତିମାନେ ତୁମକୁ ଖୋଜି ହେଉଛନ୍ତି, ତୁମେ ନ ମିଳିଲେ ସେମାନେ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଯାଅନ୍ତି। ତୁମେ ଏଠି ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ବନ, ଚାନ୍ଦ୍ରିକାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିବା ଯମୁନା ତଟ ଏବଂ ମନୋହର କୁଞ୍ଜର ମଧୁର ବାତାସ ଦେଖିଛ। ଏବେ ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ—ଗୋକୁଳକୁ ଫେରିଯାଅ, ତୁମ ପତିଙ୍କୁ ସେବା କର, ଛୁଆମାନେ ଏବଂ ବଛାମାନେ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି—ତୁମେ ଯାଇ ସେମାନଙ୍କୁ ଦୁଧ ଦିଅ। ସମ୍ଭବତଃ ମୋ ପ୍ରତି ତୁମ ଗଭୀର ପ୍ରେମ ଦ୍ୱାରା ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ଏହା ସ୍ୱାଭାବିକ; କାରଣ ସମସ୍ତ ଜୀବ ମୋତେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୁଏ। ତଥାପି, ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ—ପତିଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସେବା, ପରିବାର ଓ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ପାଳନ କରିବା। ପତି ଦୁଷ୍ଟ, ଅଭାଗା, ବୃଦ୍ଧ, ମୂଢ଼, ରୋଗୀ କିମ୍ବା ଦରିଦ୍ର ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀ ନୀତି ଚାହେ, ସେ କେବେ ପତିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀ ନିଜ ପତି ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ କରେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକରେ ସ୍ଥାନ ପାଉନାହିଁ, କେବଳ ଅପମାନ, ଦୁଃଖ, ଭୟ ଏବଂ ନିନ୍ଦା ମିଳେ। ମୋ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବା, ଦେଖିବା, ଧ୍ୟାନ କରିବା କିମ୍ବା ଗୀତ ଗାଇବା ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଶାରୀରିକ ସାନିଧ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ। ତେଣୁ ତୁମେ ଘରକୁ ଫେରିଯାଅ। ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଏହି କଠୋର କଥା ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନେ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ, ଆଶା ଭଙ୍ଗ ହେଇ ଦୁଃଖରେ ଭାସିଗଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ମୁହଁ ପୋଛିଲେ, ଶୁଷ୍କ ଅଠି ଦେଖିବାକୁ ଲାଗିଲା; ଚରଣ ଦ୍ୱାରା ମାଟି ଚିହ୍ନ କରୁଥିଲେ, ଅଳଙ୍କାର ରଙ୍ଗ ମିଶିଥିବା ଅଶ୍ରୁ ତାଙ୍କ ଛାତି ଭିଜାଇ ଦେଇଥିଲା। ସେମାନେ ନିର୍ବାକ ହୋଇ ଦଃଖରେ ଭାରିତ ହୋଇ ଦଉଡ଼ୁଥିଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ମନ ହରାଇଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଆଖି ଅଶ୍ରୁରେ ଧୁଆଁ ହୋଇ ଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାବ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ସେମାନେ କିଛି କଥା କହିଲେ। ଗୋପୀମାନେ କହିଲେ: “ପ୍ରଭୁ, ଏପରି କଠୋର କଥା କହିବେ ନାହିଁ! ଏହା ଆପଣଙ୍କୁ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଆମେ ସମସ୍ତ କିଛି ତ୍ୟାଗ କରି ଆପଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଆସିଛୁ। ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଆପଣ ଚେରିବେ ନାହିଁ, ଯେପରି ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବାଙ୍କୁ ପରମେଶ୍ୱର କେବେ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଆପଣ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାତା, ଆମର କର୍ତବ୍ୟ ପତି, ସନ୍ତାନ, ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ତଥାପି, ଆପଣ ଧର୍ମର ଶିକ୍ଷକ, ଆମ ପ୍ରାଣ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ। ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ନିଜ ପ୍ରେମ ଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ସତ୍ୟରେ ଧନ୍ୟ। ପତି, ପୁଅ ଏବଂ ଅନ୍ୟେମାନେ ଯେଉଁ ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କ’ଣ ଉପକାର? ତେଣୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶା କରିଛୁ, ଆମ ଆଶା କଟିଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଆପଣ ଆମ ମନ ଚୁରିନେଇଛନ୍ତି, ଏହା ଆମେ ଘରକୁ ଫେରିପାରିବା ନୁହେଁ, ଘରକାମ କରିପାରିବା ନୁହେଁ, ଆମ ପାଦ ଆପଣଙ୍କ ପାଦ ଛାଡ଼ି ଚାଲିପାରିବା ନୁହେଁ। ତେଣୁ କିପରି ଆମେ ଗୋକୁଳକୁ ଯିବୁ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କ’ଣ କରିପାରିବା? ହେ ପ୍ରିୟ, ଆପଣଙ୍କ ଅଠିର ଅମୃତ ଆମେ ପାଇଁ ଚାହୁଁଛୁ। ଆପଣଙ୍କ ହାସି, ନଜର, ମଧୁର କଣ୍ଠର ଗୀତ ଆମ ହୃଦୟର ଅନଳକୁ ଶାନ୍ତ କରେ। ନାହିଁ ଦେଲେ, ବିୟୋଗ ଅଗ୍ନିରେ ଦହି, ଧ୍ୟାନରେ ଆପଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବୁ, ଏ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଦେବୁ। ହେ କମଳନୟନ, ଆପଣଙ୍କ ପାଦତଳକୁ ଯେତେବେଳେ ଛୁଇଁଥିଲୁ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୁଃସ୍ପ୍ରାପ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଥିଲେ। ତା’ପରେ ଆମେ ଅନ୍ୟ କିଏଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଉଡ଼ିପାରିବା ନୁହେଁ, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ନିମଗ୍ନ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ ଧୂଳିକୁ ଚାହିଲେ, ମନୋହର ଅଞ୍ଚଳରେ ରହିଲେ, ତଥାପି ଆପଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଆନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଆପଣଙ୍କ ପଦଧୂଳିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛୁ। ତେଣୁ, ହେ ଦୁଃଖ ନାଶକ, ଆମେ ଘର ଛାଡ଼ି ଆପଣଙ୍କ ପଦସେବା ପାଇଁ ଆସିଛୁ। ଆପଣଙ୍କ ହାସି, ନଜର ଦେଖିବା ଆଶାରେ ହୃଦୟ ଜଳିଯାଉଛି—ଆମକୁ ଦାସୀସେବା ଦିଅ। ଆପଣଙ୍କ ମୁହଁରେ ଅଳକା, ଗଳାର ଦୁଲିଥିବା କୁଣ୍ଡଳ, ମଧୁର ଅଠି, ହାସି, ଭୟହରଣ କରୁଥିବା ହସ୍ତ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ନିବାସ ତାଳୁ ଦେଖି ଆମେ କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ଦାସୀ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ତିନି ଲୋକରେ କେଉଁ ନାରୀ ଆପଣଙ୍କ ମଧୁର ଭାଷା ଓ ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଆକୃଷ୍ଟ ହେବେ ନାହିଁ? ଆପଣଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦେଖି ଗାଈ, ପକ୍ଷୀ, ଗଛ, ମୃଗ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି, ତେଣୁ ଆମେ କିପରି ନ ହେବୁ? ଆପଣ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି ଭୟ ଓ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବାକୁ, ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରଭୁ ପରି। ହେ ଦୁଃଖିତଙ୍କ ବନ୍ଧୁ, ଆପଣଙ୍କ କମଳ ହସ୍ତ ଆମ ଜଳନ୍ତି ଛାତି ଓ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖି ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରନ୍ତୁ।” ଏପରି ଦୂଃଖରେ ଭିଜିଥିବା ଗୋପୀମାନେଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଯୋଗୀଶ୍ୱର, ଆତ୍ମରାମ କୃଷ୍ଣ ମୃଦୁ ହସିଲେ ଏବଂ ଗୋପୀମାନେଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଗୋପୀମାନେ ମୁହଁ ଫୁଲିଯିବା ସହିତ, ଅଚ୍ୟୁତ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚମକୁଥିଲେ। ସେଉଁଠି, ଶତଶଃ ନାରୀମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ ଏବଂ ଗାଇଁଉଥିଲେ, କୃଷ୍ଣ ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳା ପିନ୍ଧି ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ ବନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ। ଗୋପୀମାନେ ସହିତ ନଦୀତଟରେ ଶୀତଳ ବାଲୁକା ଉପରେ ବସି, କୃଷ୍ଣ କମଳ ଗନ୍ଧ ଭରା ମୃଦୁ ପବନରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନ, ଖେଳ, ଅଳଙ୍କାର ଢିଲା, ନଖ ସ୍ପର୍ଶ, ହାସି, ନଜର, ମୁହଁର ହାସି ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣ କାମଦେବଙ୍କୁ ଉତ୍ପ୍ରେରିତ କରି, ଗୋପୀମାନେଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ। ଏପରି ଭାଗ୍ୟରେ ଗର୍ବିତ ହୋଇ, ଗୋପୀମାନେ ନିଜମାନେ ସବୁଠୁ ଧନ୍ୟ ଭାବିଲେ। କିନ୍ତୁ କେଶବ ତାଙ୍କ ଗର୍ବ ଦେଖି, ସେଠାଠାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦୟା କରି ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ।